Tải bản đầy đủ - 17 (trang)
Kinh tế tri thức và chủ nghĩa Mác - Lênin

Kinh tế tri thức và chủ nghĩa Mác - Lênin

Tải bản đầy đủ - 17trang

củng cố và tăng cờng các thể chế quốc tế, thúc đẩy sự xích lại gần nhau giữa các dân tộc.
Toàn cầu hóa làm tăng nhanh tổng sản phẩm của thế giới, với giá trị tính đến 2003 ớc tính khoảng 30.000 tỷ USD, gấp 23 lần giá trị tổng sản phẩm thế
giới vào cuối những năm 50 của thế kỉ XX. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế toàn cầu có những thay đổi cơ bản. Nếu năm 1960, nông, lâm, thủy sản
chiếm 10,4; cây công nghiệp chiếm 28,1 và dịch vụ chiếm 50,4 thì đến 1990, cơ cấu GDP của thế giới tơng ứng là 4,4; 21,4 và 62,4.
- Tác động tiêu cực: toàn cầu hóa mở rộng thêm khoảng cách giàu nghèo trong từng nớc và giữa các nớc; tạo nên sự thách thức mới đối với nền độc lập,
chủ quyền quốc gia, làm xói mòn quyền lực của nhà nớc dân tộc; làm cho nhiều mặt hoạt động và đời sống của con ngời trở nên kém an toàn.
Hiện nay, trên thế giới vẫn còn hơn 1 tỷ ngời nghèo. Chênh lệch giữa thu nhập của 20 dân số thuộc tầng lớp ngời giàu nhất và của 20 dân số
thuộc tầng lớp ngời nghèo nhất trên thế giới trong năm 1960 là 30 lần, đến 1990 lên tới 60 lần và 1997 là 74 lần. Các nớc phát triển với 15 dân số thế
giới chiếm 86 GDP toàn cầu, 45 thị trờng xuất khẩu, 13 vốn đầu t nớc ngoài; trong khi đó, các nớc nghèo nhất với 15 dân số thế giới chỉ tạo ra đợc
1 GDP thế giới.
Rõ ràng, toàn cầu hóa không chỉ có tác động thuận lợi mà còn có những tác động tiêu cực đối với các nớc đang phát triển, trong đó có Việt
Nam. Do đó, cần phải có chiến lợc hội nhập phù hợp với thực tiễn, để tranh thủ đợc mặt thuận lợi, khắc phục, hạn chế đợc các mặt tiêu cực.

3. Kinh tế tri thức và chủ nghĩa Mác - Lênin


Vào thời đại của Các Mác, mới chỉ có một vài nớc đang xây dựng nền kinh tÕ c«ng nghiƯp, cha xt hiƯn kinh tÕ tri thức. Nhng những điểm mà Các
Mác rút ra từ việc phân tích sự phát triển của hệ thống máy móc rất phù hợp với những đặc trng cơ bản của kinh tÕ tri thøc hiƯn nay.
- Khi nghiªn cøu về t bản cố định, Các Mác đã chỉ rõ: hệ thống máy móc biểu hiện ra là một hình thức thích hợp nhất của t bản cố định và sự phát
triển của t bản cố định lại là chỉ số của sự phát triển sức sản xuất, là thớc đo
Bùi Thị Thanh Nhàn 5 CQ492025
mức độ phát triển của sự giàu có dựa trên phơng thức sản xuất t bản chủ nghĩa.
Theo đà phát triển của đại công nghiệp, việc tạo ra của cải thực sự trở nên ít phụ thuộc vào thời gian lao động và số lợng lao động mà phụ thuộc
ngày càng nhiều vào trình độ chung của khoa học và vào sự tiến bé cđa kü tht, hay lµ phơ thc vµo viƯc ứng dụng khoa học ấy vào sản xuất. Tính
chất của lao động cũng thay đổi. Con ngời là ngời kiểm soát và điều tiết bản thân quá trình sản xuất.
Những luận điểm trên hoàn toàn phù hợp với những đặc trng cơ bản của kinh tế tri thức. Trong đó các nguồn lực của truyền thống sản xuất và
tăng trởng nh đất đai, lao động cơ bắp lùi xuống hàng thứ yếu, còn tri thức trở thành nhân tố sản xuất quan trọng hàng đầu, quyết định lợi thế so sánh
của một nớc, khoa học và công nghệ đóng vai trò trung tâm trong tăng trởng kinh tế, số việc làm có hàm lợng tri thức cao ngày càng chiếm u thế, càng
đẩy lao động giản đơn ra khỏi quá trình sản xuất.
- Việc hệ thống máy móc tự động thay thế lao động giản đơn, làm giảm lao động trực tiếp không hề có ý nghĩa là giảm vai trò nhân tố con ngời
trong lao động sản xuất. Bởi vì, nh Các Mác đã khẳng định: thiên nhiên không chế tạo ra máy mócTất cả những cái đó đều là sản phẩm lao động
của con ngờiđều là sức mạnh đã vật hóa của tri thức
Những điều nói trên hoàn toàn phù hợp với sự phát triển cđa kinh tÕ tri thøc hiƯn nay: hƯ thèng m¸y móc phát triển cùng với sự tích lũy những tri
thức xã hội và nói chung, sự tích lũy sức sản xuất. Mối quan hệ giữa khoa học, công nghệ, sản xuất ngày càng trở nên chặt chẽ. Tri thức, khoa học trở
thành lực lợng sản xuất trực tiếp.
- Trong nền kinh tế tri thức, sự sáng tạo, đổi mới thờng xuyên là động lực chủ yếu thúc đẩy sự phát triển sức sản xuất. Muốn thắng trong cạnh
tranh, phải luôn luôn tìm đợc công nghệ mới. Các Mác đã chỉ rõ: phát minh trở thành một nghề đặc biệt, và đối với nghề đó thì việc vận dụng khoa học
vào nền sản xuất trực tiếp tự nó trở thành một trong những yếu tố có tính chất quyết định và kích thích.
- Các Mác đã dự đoán rằng, việc ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất sẽ nâng cao năng suất lao động xã hội. Cơ sở chủ yếu của sản xuất
Bùi Thị Thanh Nhàn 6 CQ492025
và của cải không phải là lao động trực tiếp do chính con ngời thực hiện, không phải là thời gian trong đó anh ta lao động, mà là sự chiếm hữu sức sản
xuất của chính con ngời, là nhận thức của con ngời về giới tự nhiên và sự thống trị giới tự nhiên do sự tồn tại của con ngời với t cách là một cơ thể
mang tính xã hội.
Tóm lại, có thể vận dụng những dự đoán trên của Các Mác vào phân tích xu hớng vận động của nền kinh tế tri thức, và qua đó, có thể thấy đợc
rằng sự phát triển của kinh tế tri thức hoàn toàn phù hợp với định hớng xã hội chủ nghĩa, với thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Với những đặc điểm và
vai trò ngày càng to lớn của kinh tế tri thức, Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng nhấn mạnh: tranh thủ cơ hội thuận lợi do
bối cảnh quốc tế tạo ra và tiềm năng, lợi thế của nớc ta để rút ngắn quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa gắn
với phát triển kinh tÕ tri thøc, coi kinh tÕ tri thøc lµ yếu tố quan trọng của nền kinh tế và công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

II. Thực trạng xây dựng và ph¸t triĨn nỊn kinh tÕ tri thøc ë ViƯt Nam hiÖn nay


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Kinh tế tri thức và chủ nghĩa Mác - Lênin

Tải bản đầy đủ ngay(17 tr)

×