Tải bản đầy đủ - 92 (trang)
Số hiệu chỉnh vạch chuẩn Hình 1.6

Số hiệu chỉnh vạch chuẩn Hình 1.6

Tải bản đầy đủ - 92trang

L
Hình 1.5
s

2.1.2 Số hiệu chỉnh vạch chuẩn Hình 1.6


Giả sử ta cần đo góc KIS giữa mục tiêu gần K và một thiên thể S, tức là đỉnh của góc cầu đo khơng nằm ở mắt người quan sát mà lại nằm ở tâm của gương lớn I.
Vì K ở gần nên góc giữa các tia sáng cùng xuất phát từ K không song song mà được biểu thị bởi một góc y. Do đó góc 1 ≠ 2 và α ≠ β. Do vậy khi làm trùng 2 ảnh của mục tiêu K trong thị trường ống
kính, các gương sẽ không song song với nhau. Xét ΔKIH ta có
y = 2 - 1 = 180 - 2α - 180
- 2β y = 2β - α.1
Từ Δ CHI ta có: ω
y’
= β - α 2 Từ 1 và 2 ta có: y = 2 ω
y’
Trên hình vẽ ta thấy rằng góc ω
y’
được đo bằng cung M M
1
trên vành chia độ. Số đọc M
1
bây giờ được coi là gốc của vành chia độ, và mọi việc tính tốn góc đều phải được tiến hành từ điểm M
1
. Để có được số đọc M
1
ta cần làm trùng trong thị trường ống kính hai ảnh ảnh nhìn trực tiếp và ảnh phản xạ hai lần của mục tiêu gần K, rồi đọc trên vành chia độ
con số mà vạch chuẩn của du xích chỉ vào. Hiệu số vạch 0 và số đọc M
1
vừa nhận được gọi là “sai số vạch chuẩn”.
Tất cả các góc được đo từ mục tiêu gần K đều phải được áp dụng một số hiệu chỉnh M
1
= i. Nếu ta gọi số đọc trên vành chia độ của Sextant là h
sxt
thì. h’ = h
sxt
+ i Nếu mục tiêu K dần xa khỏi mắt người quan sát, thì góc y và cung đại diện của nó là M
M
1
sẽ giảm dần. Đến một khoảng cách đủ xa nào đó, thường là M M
1
= 0,1’ là độ chính xác của Sextant, thì khi đó ta có thể coi y = 0
, tức là thừa nhận các gương song song với nhau và bản thân mục tiêu K thì được coi như là ở xa vô cùng. Với Sextant hàng hải, khoảng cách
này thông thường bằng 1 hải lý. Trong trường hợp này, đỉnh của góc được đo có thể coi như nằm ở mắt người quan sát.
H I
K C
L S
α ω’
y
ω’
y
y h’
1 2
α
Page 8
β
M
D L
M
1
Hình 1.6
Kết luận :
-
Khi đo các góc giữa các mục tiêu nằm gần hơn 01 hải lý thì điểm gốc để bắt đầu tính các góc đo phải được xác định bằng phương pháp làm trùng ảnh của mục tiêu nhìn
thấy trực tiếp ở gần.
-
Số hiệu chỉnh cần phải tính đến khi đo góc từ một mục tiên gần, tức là sai số vạch chuẩn phụ thuộc vào khoảng cách của mục tiêu đó so với mắt người quan sát.
-
Khi đo các góc giữa các mục tiêu ở xa vơ cùng thì điểm gốc để tính các góc đo được xác định theo mục tiêu ở xa vô cùng. Điều này sẽ thường gặp trong hầu hết các
trường hợp đo góc trong Thiên văn hàng hải.
-
Sai số vạch chuẩn khi đo góc giữa các mục tiêu xa vô cùng được biểu diễn bằng cung 0
M
1
không phụ thuộc vào khoảng cách đến mục tiêu mà chỉ phụ thuộc vào lý do kỹ thuật vị trí của gương H và nó biến đổi theo thời gian.
-
Sai số vạch chuẩn và sai số vạch số 0 có tên khác nhau. Tuy nhiên trong thiên
văn hàng hải chúng ta thường làm việc với những mục tiêu ở xa vô cùng lớn hơn 1 hải lý nên người ta thường gọi cung giữa vạch số 0
và gốc của vành chia độ là sai số vạch chuẩn và được kí hiệu là “i”, còn số đọc Sextant ứng với vị trí gốc của
vành chia độ được gọi là số đọc vạch gốc, kí hiệu là h
i
.
-
Sai số vạch chuẩn “i” sẽ dương + nếu khi làm trùng ảnh của mục tiêu trong thị trường ống kính, vạch chuẩn của du xích nằm trên cung bên phải vạch số 0
. Sai số vạch chuẩn sẽ âm - nếu vạch chuẩn của du xích nằm trên cung bên trái vạch số 0
. Ta biết rằng vạch 0
cũng chính là vạch 360 nên ta có thể viết cơng thức tính sai số
vạch chuẩn như sau: i = 360
- h
i
. Đây là phép trừ đại số: sai số vạch số vạch chuẩn có dấu cộng + nếu h
i
360 tức
là h
i
được đọc trên cung bên phải vạch số 0 , và dấu trừ - nếu h
i
360 tức là h
i
được đọc trên cung chia độ chính. Tuy nhiên để tránh nhầm lẫn ta có thể đếm trực tiếp giá trị của “i”
trên vành chia độ, bắt đầu từ vạch số 0 đến vị trí của vạch chuẩn của du xích.

2.2 Các sai số của Sextant hàng hải.


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Số hiệu chỉnh vạch chuẩn Hình 1.6

Tải bản đầy đủ ngay(92 tr)

×