1. Trang chủ >
  2. Luận Văn - Báo Cáo >
  3. Thạc sĩ - Cao học >

Lịch sử nghiên cứu

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (2.61 MB, 187 trang )


4

Học hát (2003) của tác giả O.V.Dalexky, Nxb Matxcơva. Cuốn sách

nêu những vấn đề cơ bản cần chú ý khi học hát.

Nghệ thuật hát và phương pháp thanh nhạc của Enrico Caruso

(2005) của tác giả Salvatore Fustrito - Barnet Beler, Nxb Saint Peterburg... Cuốn sách nói về kinh nghiệm ca hát và những phương pháp sư

phạm thanh nhạc của Caruso...

On the Art of Singing (2011), tạm dịch “Nghệ thuật ca hát”. của tác giả

Richard Miller, Nxb Đại học Oxford. Cuốn sách chứa đựng nhiều thông tin

cần thiết cho người học hát. Từ sinh lý học và âm thanh của tiếng hát đến việc

xây dựng sự nghiệp. Cuốn sách chia làm bốn phần chính: Kỹ thuật TN, phong

cách và giải thích, sự chuẩn bị chuyên nghiệp và phương pháp sư phạm TN.

Những cơng trình kể trên đã nghiên cứu một cách sâu rộng nhiều vấn

đề quan trọng trong đào tạo TN chuyên nghiệp dành cho tất cả các loại giọng

hát. Đây là nguồn tư liệu lớn, là cơ sở giúp chúng tôi nghiên cứu những vấn

đề về lịch sử chuyên ngành và phương pháp sư phạm thanh nhạc nói chung.

Nghiên cứu chuyên khảo về đào tạo cho giọng Soprano bao gồm:

Kinh nghiệm dạy giọng Soprano trong tạp chí “Những vấn đề Sư

phạm TN” (1967) của tác giả T.D.Smelkova, In.V.Xaveliev, Nxb Matxcơva.

Những bài tập nhằm phát triển giọng nữ (1994) của tác giả

Rojdextvenskaia, Nxb Matxcơva. Bao gồm những tác phẩm thanh nhạc dành

rieeg trong đào tạo giọng nữ.

Training Soprano Voices (2000), tạm dịch “Đào tạo giọng Soprano”

của tác giả Richard Miller, Nxb Đại học Oxford. Cuốn sách cung cấp một hệ

thống những vấn đề về đào tạo giọng Soprano bao gồm: các kỹ thuật quản lý

hơi thở, rung, cân bằng cộng hưởng, phát âm, nhanh nhẹn giọng hát, đăng ký

giọng hát thích hợp và điều khiển giọng hát. Cuốn sách đúc kết một chế độ

phát triển thanh nhạc hàng ngày để hát lành mạnh và trình diễn nghệ thuật...

Chúng tơi nhận thấy, một số nghiên cứu trên đã đề cập tương đối nhều

về giọng Soprano nói chung, đã đưa ra những kinh nghiệm trong đào tạo loại

giọng này. Tuy nhiên, cơng trình chuyên khảo về loại giọng Colorature



5

Soprano, đặc biệt, nghiên cứu đào tạo chất lượng cao đối với loại giọng này

thì tới thời điểm hiện tại chúng tôi chưa thấy công trình nào đề cập.

Sách trong nước

Sách chuyên khảo thuộc lĩnh vực lịch sử chuyên ngành:

“Nghệ thuật opera” (2004) của tác giả Nguyễn Trung Kiên, Nxb Viện

Âm nhạc. Cuốn sách giới thiệu những điều cơ bản về opera; Những giai đoạn

cơ bản của lịch sử nghệ thuật Opera; Nhà hát Opera... Đây là cuốn sách không

lớn, nhưng đã giới thiệu những nét cơ bản nhất về opera.

“Lịch sử nghệ thuật thanh nhạc phương tây” (2005) của tác giả Hồ Mộ

La, Nxb Từ điển Bách Khoa. Cuốn sách giới thiệu quá trình hình thành và

phát triển nghệ thuật thanh nhạc từ thời kỳ Trung Cổ, Phục Hưng, Tiền cổ

điển, Cổ điển, Lãng mạn.

“Lược sử Opera và 50 vở Opera chọn lọc” (2011) của tác giả Nguyễn

Trung Kiên, Nxb Từ điển Bách Khoa. Cuốn sách giúp cho các giảng viên và

sinh viên nắm được lược sử tác giả và tác phẩm những Opera nổi tiếng, bên

cạnh đó cuốn sách giới thiệu 50 vở opera chọn lọc một cách tương đối chi tiết.

Đây là tài liệu tham khảo hữu dụng trong học tập và đào tạo thanh nhạc.

Có thể thấy, những cuốn sách này đã nêu bật lịch sử nghệ thuật thanh

nhạc phương Tây nói chung và nghệ thuật Opera nói riêng. Đây là nguồn tư

liệu quan trọng để chúng tơi tìm hiểu về lĩnh vực này trong luận án.

Sách nghiên cứu về sư phạm thanh nhạc

Sách học thanh nhạc (1997), Nxb Trẻ của tác giả Mai Khanh. Cuốn

sách trang bị kiến thức cơ bản nhất về lĩnh vực thanh nhạc như: Bộ máy phát

âm, phương pháp sử dụng hơi thở, các kỹ thuật hát cơ bản cho tới cách phát

âm nhả chữ... Giúp người học nắm được cách hát đúng và phương pháp sư

phạm cần thiết khi dạy học.

Phương pháp sư phạm TN (2001), Nxb Âm nhạc của tác giả Nguyễn

Trung Kiên. Là cuốn sách đầu tiên tại Việt Nam đưa ra những nguyên tắc sư

phạm TN, những vẫn đề cơ bản trong kỹ thuật, nghệ thuật ca hát. Cuốn sách

trình bày một cách hệ thống các phương pháp học hát, bao gồm cả lý thuyết



6

và thực hành với nhiều phần khác nhau, của nhiều trường phái TN khác nhau.

Cuốn sách là cơ sở lý luận quan trọng đối với ngành sư phạm TN nói chung.

Giáo trình đại học TN (2007), Bộ VHTTDL do tác giả Nguyễn

Trung Kiên biên soạn gồm các trích đoạn Opera cho các giọng Soprano

(nữ cao 122 tác phẩm), giọng Tenor (nam cao 112 tác phẩm), Bas Bariton (nam trầm trung 116 tác phẩm). Đây là giáo trình đầu tiên tại Việt

Nam có sự phân chia tác phẩm nhằm phù hợp cho từng loại giọng hát

khác nhau. Mỗi giai đoạn đào tạo đều có những mục đích, u cầu rất cụ

thể. Đây cũng là giáo trình đang hiện hành tại Khoa TN, HVANQGVN.

Phương pháp dạy TN (2008) của tác giả Hồ Mộ La, Nxb Từ điển Bách

Khoa. Cuốn sách trình bày những kiến giải khoa học về lĩnh vực TN và những

kinh nghiệm sư phạm TN được tác giả đúc kết qua quá trình giảng dạy.

“Những vấn đề sư phạm thanh nhạc” (2014) của tác giả Nguyễn Trung

Kiên, Nxb Âm nhạc. Đây là một cuốn sách được kiến giải bằng lý luận và

thực tế nhiều vấn đề về sư phạm thanh nhạc. Một số vấn đề lớn, phức tạp ở

Việt Nam chưa đề cập như: Khái quát những kiến thức về âm thanh học, một

số vấn đề của quá trình sư phạm thanh nhạc dưới ánh sáng học thuyết I.Palov.

Nhiều vấn đề được trình bày trong 100 câu hỏi - đáp… Đây là tài liệu quý

trong sư phạm thanh nhạc thực hành.

“Phương pháp giữ gìn tiếng hát” (2015) của tác giả Trần Ngọc Lan và

Phạm Thị Bích Đào, Nxb khoa học và kỹ thuật. Cuốn sách trình bày từ cấu

tạo giải phẫu đến chức năng của từng bộ phận cấu thành của quá trình tạo âm,

cơ chế hình thành lời nói, các bệnh lý thường gặp và cách phòng tránh, điều

trị. Cuốn sách là tài liệu hữu ích giúp người dạy và người học hiểu hơn về

cách giữ gìn giọng hát.

Luận án có liên quan tới lĩnh vực nghiên cứu như:

Luận án “Quá trình hình thành và phát triển ca hát chuyên nghiệp Việt

Nam” của tác giả Trương Ngọc Thắng (2008) đề cập đến quá trình hình thành

và phát triển ca hát chuyên nghiệp Việt Nam qua các giai đoạn trong lĩnh vực

đào tạo, biểu diễn, các cuộc thi hát.



7

Luận án tiến sĩ “Opera trong sự phát triển nền âm nhạc chuyên nghiệp

Việt Nam” (2010) của tác giả Nguyễn Thị Tố Mai. Luận án đã nghiên cứu

phương thức xây dựng khúc mở màn và các tiết mục TN, làm rõ những đóng

góp của Opera Châu Âu, Việt Nam và đề xuất hướng phát triển Opera Việt

Nam.

Luận án tiến sĩ “Đào tạo ca sĩ hát Opera tại HVANQGVN” (2017) của

tác giả Đỗ Quốc Hưng. Luận án đã nêu nguồn gốc, sự hình thành, phát triển

của Opera, nêu mơ hình đạo tạo opera trên thế giới, ở Việt Nam và đưa ra

những giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo ca sĩ hát Opera tại

HVANQGVN.

Luận án tiến sĩ “Âm nhạc Mozart trong đào tạo TN chuyên nghiệp Việt

Nam” (2017) của tác giả Nguyễn Thị Phương Nga. Luận án đã nêu ảnh hưởng

của nhạc sĩ Mozart đối với văn hóa thời đại, khái quát đặc điểm chung trong

tác phẩm của Mozart, đưa ra một số giải pháp kỹ thuật sử dụng trong các tác

phẩm của Mozart.

Luận án “Nâng cao chất lượng đào tạo hát tiếng Việt trong nghệ thuật

hát mới” (2010) của tác giả Trần Thị Ngọc Lan. Là cơng trình nghiên cứu

chuyên sâu đầu tiên về tìm hiểu cách xử lý ngôn ngữ tiếng Việt trong nghệ

thuật ca hát truyền thống vào trong đào tạo thanh nhạc.

Luận án “Phát âm tiếng Việt trong TN” của tác giả Võ Văn Lý (2011)

phân tích sâu về phát âm tiếng Việt, cấu tạo của tiếng Việt, sự phát âm theo

các phương ngữ, thổ ngữ, đưa ra tiêu chí phát âm tiếng Việt trong nghệ thuật

ca hát, hệ thống âm chuẩn và phương pháp phát âm theo hệ thống âm chuẩn

trong nghệ thuật ca hát, đề ra một số giải pháp nâng cao chất lượng hát tiếng

Việt trong việc đào tạo TN tại các trường sư phạm.

Luận án “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả đào tạo TN chuyên

nghiệp trong giai đoạn mới” của tác giả Lê Thị Minh Xuân (2015) bước đầu

tổng kết một cách khái quát quá trình hình thành và phát triển nền sư phạm

TN Châu Âu và tổng kết hệ thống những vấn đề công tác đào tạo TN chuyên

nghiệp ở Việt Nam nói chung và chủ yếu là tại HVANQGVN nói riêng. Tác



8

giả đã phân tích thực trạng, đề xuất các giải pháp giúp nâng cao hiệu quả đào

tạo TN chuyên nghiệp Việt Nam trong giai đoạn mới.

Có thể thấy, những luận án trên đây đã đề cập tương đối rộng các khía

cạnh trong đào tạo TN chuyên nghiệp nói chung. Nhiều đề tài nghiên cứu các

biện pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ca sĩ hiện nay.

Tóm lại, các cơng trình nghiên cứu nêu trên đã nghiên cứu khái quát về

lịch sử thanh nhạc, những vấn đề cơ bản và những kinh nghiệm quý báu về sư

phạm thanh nhạc. Các sách cũng đề cập tương đối nhiều về giọng Soprano nói

chung. Tuy nhiên, nghiên cứu chuyên sâu về lý luận và thực hành trong đào

tạo giọng Colorature Soprano Việt Nam đặc biệt là đào tạo CLC thì các cơng

trình trên chưa đề cập tới. Như vậy, khoảng trống kiến thức về lĩnh vực luận

án nghiên cứu còn tương đối nhiều. Tuy nhiên, trong phạm vi của luận án,

chúng tôi sẽ tập chung nghiên cứu các vấn đề sau: Về cơ sở lý luận, chúng tôi

nghiên cứu chương trình đào tạo CLC nói chung nhằm đưa ra tiêu chí trong

đào tạo giọng Colorature Soprano CLC; Nghiên cứu sâu loại giọng Colorature

Soprano; Khái quát đôi nét về đào tạo TN trên thế giới và ở Việt Nam, đặc

biệt là những phương pháp khoa học, tiên tiến về đào tạo giọng Soprano làm

cơ sở đề xuất những kỹ thuật TN dành riêng cho đào tạo giọng Colorature

Soprano CLC. Chúng tôi cũng đề xuất những giải pháp có tính quyết định

mang lại hiệu quả cao trong nhiệm vụ đào tạo loại giọng này theo tiêu chí

CLC tại Việt Nam.

3. Mục tiêu nghiên cứu

Làm rõ quá trình lịch sử hình thành và phát triển nghệ thuật và sư phạm

TN gắn với giọng Soprano tại Việt Nam.

Nghiên cứu, những đặc điểm của giọng Soprano Việt Nam, những

thành công, hạn chế trong công tác đào tạo, biểu diễn, hội nhập quốc tế. Xác

định rõ vai trò quan trọng của giọng Soprano trong lĩnh vực nghệ thuật TN.

Nghiên cứu, tìm hiểu về mơ hình đào tạo CLC, phân tích những kỹ

thuật đặc trưng ứng dụng trong đào tạo giọng Colorature Soprano CLC.



9

Đề xuất một số giải pháp trong đào tạo giọng Colorature Soprano CLC

Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

4. Đối tượng nghiên cứu

Luận án xác định đối tượng nghiên cứu là những vấn đề về chương

trình, giáo trình, phương pháp giảng dạy, đội ngũ sinh viên và giảng viên, cơ

sở vật chất trong đào tạo giọng Colorature Soprano CLC ở bậc Đại học tại

HVANQGVN.

5. Phạm vi nghiên cứu

Về giọng Soprano chúng tôi nghiên cứu sâu về loại giọng Colorature

Soprano. Đây là giọng chiếm tỉ lệ vượt trội cả về số lượng và chất lượng so

với các loại giọng Soprano khác tại Việt Nam nói chung, HVANQGVN nói

riêng.

Về địa điểm triển khai: Kể từ năm 1956 tới nay, phần lớn nguồn GV có

trình độ cao được phân bổ về các cơ sở đào tạo âm nhạc, TN trên cả nước đều

xuất phát từ HVANQGVN. Các mơ hình đào tạo chun ngành nói chung, TN

nói riêng thống nhất theo mơ hình của HVANQGVN. Vì vậy, phạm vi nghiên

cứu chính của luận án là HVANQGVN.

6. Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu như sau.

Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, nghị luận. Chúng tơi tổng

hợp, phân tích đồng thời so sánh những tài liệu, sách báo liên quan tới lĩnh

vực nghiên cứu. Sử dụng phương pháp nghị luận để giới thiệu, giải thích,

phân tích xuyên suốt các vấn đề liên quan tới luận án.

Phương pháp điều tra, khảo sát. Sử dụng phiếu điều tra, câu hỏi, khảo

sát ý kiến của người học: Tiến hành tham vấn, phỏng vấn SV các khóa chuyên

ngành TN về hoạt động đào tạo giọng Colorature Soprano. Phỏng vấn các

nghệ sĩ, ca sĩ về thực trạng công tác đào tạo, biểu diễn giọng Colorature

Soprano. Phỏng vấn các GV trong cơ sở đào tạo về những điểm mạnh, hạn



Xem Thêm
Tải bản đầy đủ (.doc) (187 trang)

×