1. Trang chủ >
  2. Luận Văn - Báo Cáo >
  3. Thạc sĩ - Cao học >

Ví dụ 6 [35, tr.260].

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (2.61 MB, 187 trang )


61

Hát nhanh chính là sở trường của giọng Colorature Soprano, do vậy

luyện những mẫu âm trên rất phù hợp để phát triển hơi thở giúp người hát dễ

dàng ứng dụng khi hát một câu hát dài. Để thực hiện những mẫu âm trên

người hát cần lưu ý lấy hơi sâu tại phần cơ hoành, cần làm chủ hơi thở, tiết

kiệm hơi để hát hết câu với âm thanh đều đặn không bị mất nốt.

Phần trên đây chúng tôi đã đưa ra một số mẫu âm luyện thanh rất thích

hợp để phát triển hơi thở cho giọng Colorature Soprano. Chúng tôi muốn

nhấn mạnh đây là một trong những kỹ năng vô cùng quan trọng mà người học

hát cần phải hiểu, nắm chắc và thực hiện, như tác giả A. E. Varlamov viết

trong cuốn Trường dạy hát: “khi hát, muốn cho tiếng hát khơng phát ra một

cách bản năng, vơ thức thì phải biết cách tập ra tiếng hát trên cơ sở hiểu biết

chơ chế hít thở và cơ chế sản sinh giọng nói” [73, tr 3]. Tuy nhiên, cần lưu ý,

dù đã ở một trình độ hiểu biết nhất định, xong trong luyện tập hơi thở GV nên

đan lồng các mẫu âm từ dễ đến khó. Khơng nên vì SV có tố chất, năng lực tốt

mà cho luyện ngay những mẫu âm khó khi bắt đầu.

2.1.2. Khẩu hình

Khẩu hình là yếu tố vô cùng quan trọng trong TN, “là bộ phận hoạt động

liên tục trong suốt thời gian hát... giữ vai trò quan trọng khi phát âm” [35, tr.

42]. Cuốn Phương pháp dạy TN của tác giả Hồ Mộ La nhấn mạnh vấn đề mở

khẩu “mở khẩu hình - mở như ngáp” [45, tr.174]. Tác giả cho rằng: “các nhà

nghiên cứu Venner, L.V.Dmitriev, Coradetti và nhiều nhà sư phạm khác đều kế

thừa cách mở khẩu hình treo lưỡi gà hình vòng cung của Pasavant” [45, tr.174].

Tác giả cũng nhấn mạnh “trong giảng dạy luôn nhắc nhở và nhắc nhở không

mệt mỏi để học sinh mở bằng được khẩu hình lưỡi gà treo, hát các nguyên âm

đều treo ngược lưỡi gà” [45, tr.179]. Qua quá trình học tập, giảng dạy và nghiên

cứu tơi nhận thấy kiểu mở khẩu hình ngáp thực sự mang lại hiệu quả âm thanh

tốt hơn cả, đặc biệt khi ứng dụng đối với giọng Colorature Soprano. Khẩu hình

mở thoải mái, rộng rãi, sẽ làm cho nét mặt được tự nhiên, tươi tỉnh.

Hoạt động mở khẩu hình tựu trung có hai cách mở cơ bản: Mở khẩu

hình chiều dọc và mở khẩu hình chiều ngang. Mở khẩu hình chiều dọc: Cả hai

môi trên và môi dưới hơi đưa ra phía trước, được áp dụng ngay cả khi hát



62

những nguyên âm i, ê, thông thường những nguyên âm này khi hát mơi trên

hơi nhếch lên; Mở khẩu hình chiều ngang: Đó là cách mở khẩu hình được

thực hiện trên cơ sở môi trên được nhấc lên, hở hàm răng trên, người ta gọi là

khẩu hình cười, các ca sĩ giọng Soprano, đặc biệt Colorature Soprano thường

áp dụng kiểu mở này khi hát những nốt cao ở âm khu cao hoặc hát những câu

nhạc nhiều nốt ở tốc độ nhanh, hát những âm thanh nảy. Những ca sĩ áp dụng

kiểu mở khẩu hình ngang ngay cả khi phát âm những nguyên âm u, ơ thì

miệng vẫn mở với hàm răng trên được lộ ra và vị trí mơi trên ln được nhấc

lên. Khẩu hình chiều ngang tạo ra âm thanh sáng nhẹ và “bay” phù hợp với

các giọng hát nhẹ, đặc biệt với giọng Colorature Soprano. Thực tế, khẩu hình

nên mở ngang hay dọc liên quan tới các nguyên âm i, e, a, o, u, xuất phát từ

những yêu cầu của âm thanh khác nhau, những đặc tính khác nhau của từng

loại giọng, thậm chí của từng phong cách tác phẩm, phong cách tác giả để có

thể áp dụng kiểu mở khẩu hình một cách linh hoạt, đáp ứng những yêu cầu cụ

thể khi biểu diễn.

Đối với giọng Colorature Soprano, khi hát miệng mở phải tương đối

đối rộng hơn khi nói, thiên về mở ngang nhiều hơn. Mở thoải mái, hàm dưới

buông lỏng, mềm mại, không nén hàm dưới xuống một cách thái q, hoặc

chìa hàm dưới ra phía trước, làm như vậy sẽ dẫn tới hiện tượng cứng hàm, là

một trong những nguyên nhân âm thanh bị gằn cổ, ảnh hưởng nhiều tới âm

sắc của giọng. Khi bị các tật nói trên, GV nên cho tập với nguyên âm a, là

nguyên âm giúp mở khẩu hình ngáp dễ dàng, với khn miệng tươi, hàm trên

cười, phía trong khẩu hình lưỡi gà được nhấc lên. Cách mở như vậy sẽ tránh

hiện tượng hát bẹt âm “a”, mặt khác, khi tập nên hướng dẫn người học hát âm

“a” nhưng hơi hướng về âm “ơ” để âm thanh nghe tròn tiếng. Hoặc âm luyện

thanh có sự kết hợp của cả ngun âm “ơ” và “a”. Những SV trong đào tạo

CLC hầu hết đã hiểu tầm quan trọng của mở khẩu hình, đa phần thực hiện

được những yêu cầu cơ bản về mở khẩu hình khi hát. Đã biết kết hợp mở phía

trong cổ họng và mở phía ngồi miệng. Tuy nhiên, khi ứng dụng vào những

tác phẩm đòi hỏi kỹ thuật hát phức tạp, phát âm nhả chữ ở những âm khó đặc

biệt nằm ở những nốt cao thì SV còn gặp rất nhiều khó khăn. Để khắc phục



63

điều này, chúng tơi cho rằng cần luyện nhiều những mẫu âm luyện thanh có

sự kết hợp nhiều nguyên âm khác nhau, giúp tạo thói quen thay đổi khẩu hình

một cách linh hoạt.

Ví dụ 7 [35, tr.260].



Ví dụ 8 [45, tr. 161].



Ví dụ 9 [35, tr.260].



Vẫn là những mẫu âm thể hiện sự linh hoạt, nhảy quãng, thế mạnh của

loại giọng Colorature Soprano, xong để luyện khẩu hình, nên kết hợp nguyên

âm và phụ âm với nhau. Ngồi ra còn giúp giải quyết các hiện tượng âm

thanh bị rít, bẹt, hát sâu...

Tuy nhiên, cần lưu ý, dù khẩu hình mở ngang, dọc, rộng, mở vừa, dài

ngắn... ln phải kết hợp mở phía trong (hàm ếch mềm) để mang lại hiệu quả

âm thanh tốt. Hàm ếch mềm khi hát thực hiện vai trò như một cái van điều tiết

đóng lối ra hốc mũi. Khi mở miệng, soi vào gương, tập nhấc hàm ếch mềm

lên giống như khi ngáp. Hoạt động tích cực của hàm ếch mềm kết hợp với nén

hơi tốt, rất có tác dụng khi hát những nốt ở âm khu trên nốt chuyển giọng.

Tuy nhiên, một điều cần nhớ nếu hàm ếch mềm nhấc lên, mà hơi thở lại yếu,

khơng nén tốt, khi đó sẽ tạo ra âm thanh sâu trong vòm họng, âm sắc sẽ tối và

xấu. Khi hát những ca khúc có tầm cữ khơng rộng, khơng cần một âm lượng

lớn, thì hàm ếch mềm khi đó chỉ cần mềm mại, nghĩa là hàm dưới bng lỏng



64

đã có thể tạo âm thanh theo yêu cầu. Tập cảm giác nhấc hàm ếch mềm ngay

từ động tác hít hơi, cảm giác như khi ngáp. Có thể tập âm thanh với hoạt động

nhấc hàm ếch mềm bằng cách tập hát ngậm miệng như khi ngáp ngậm miệng.

Như vậy, phần này chúng tôi đã nêu những vấn để cơ bản của cách mở

để đem lại âm thanh vang, sáng, đẹp, phù hợp với giọng Colorature Soprano,

đó là sự kết hợp của mở khẩu hình bên ngồi và nhấc hàm ếch mềm bên

trong. Chúng tôi cũng đã chỉ ra những cố tật do cách mở khẩu hình sai gây ra

và đưa ra hướng khắc phục.

2.1.3. Vị trí âm thanh cộng minh

Vị trí âm thanh là nơi âm thanh phát ra tiếng vang, là một trong những

yếu tố vô cùng quan trọng để mang lại một âm thanh tốt. Những ca sĩ giọng

Colorature Soprano khi hát những tác phẩm kinh điển, phức tạp, đặc biệt lại

hát cùng dàn nhạc với quy mô lớn, nếu không đạt kỹ thuật cộng minh điêu

luyện thì giọng hát sẽ bị âm thanh dàn nhạc lấn át giọng hát. Có thể nói, yếu

tố cộng minh sẽ giúp những giọng nữ cao chuyên nghiệp có một âm sắc hồn

chỉnh thơng qua tất cả các quãng của giọng. Bởi thế, các nhà sư phạm TN đã

tìm tòi, nghiên cứu và đưa ra phương pháp hát cộng minh. Vậy âm thanh cộng

minh là gì?

Theo cuốn Phương pháp dạy TN ,tác giả Hồ Mộ La đưa ra nhận định

của W. Venner về vị trí âm thanh như sau: “là một ảo giác tiếng vang 2800Hz

xuất hiện ngay trong “vòng hầu”, chính cái đó gây ảo giác vị trí” [45, tr.199].

Theo tác giả Hồ Mộ La: “tiếng hát có hiệu quả cộng minh tốt là khi ca sĩ thấy

tiếng hát của mình vang vừa phải, nhẹ nhàng và không mệt mỏi; người nghe

càng ở xa càng thấy tiếng hát đó vang, khỏe và đẹp”. Người học hát chuyên

nghiệp phải hiểu và nắm được kỹ thuật ca hát này nếu muốn giọng hát được

phát triển, vươn xa, đặc biệt khi hát những tác phẩm TN sở trường của giọng

Colorature Soprano. Các nhà nghiên cứu về sư phạm TN đã chỉ ra hai loại vị

trí âm thanh cộng minh đó là cộng minh đầu và cộng minh ngực.

Cộng minh đầu: Là cảm giác âm thanh phát ra không phải âm vang từ

miệng, mà ở chỗ cao hơn: Ở đầu, ở hốc mũi, ở trán… Âm thanh của giọng hát

không chỉ âm vang ở miệng, mũi, mà truyền đi ở những hốc vang khác nữa.



Xem Thêm
Tải bản đầy đủ (.doc) (187 trang)

×