1. Trang chủ >
  2. Luận Văn - Báo Cáo >
  3. Thạc sĩ - Cao học >

PHẠM VI NGHIÊN CỨU - NHỮNG GIỚI THUYẾT CẦN ĐƯỢC XÁC ĐỊNH TRONG LUẬN ÁN.

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (2.1 MB, 261 trang )


đ o ạ n nửa cuối thế k ỷ X V I I I và n ử a đầu thế k ỷ X I X; x u ấ t p h á t t ừ

yêu c ầ u , t í n h chất c ủ a l u ậ n á n đ ặ t r a . Chúng t a đều đ ã biết, c h o

đến n a y sáng t ác được coi là c ủ a Hồ X u â n Hư ơ n g b a o gồm h a i

bộ p h ậ n : Thơ chữ N ô m v à thơ chữ H á n t r o n g "Lưu hương Ký" v ớ i sự p h á t hiện của cố giáo s ư T r ầ n T h a n h M ạ i [ 1 4 2 ,1 4 3 ] Xét v ề m ặ t phong cách, t h ơ N ô m v ẫ n được t r u y ề n t ụ n g c ủ a H ồ

X u â n Hư ơ n g mà c h ú n g ta đ ượ c b i ế t s ớ m hơn c ả đ ã làm đ ố i

tượng n g h i ê n c ứu có p h o n g c á c h g ầ n g ũ i v ớ i c á c s á n g t á c d â n

gian h ơ n . N h ư N I . N i c u l i n [ 1 7 0 ,1 7 1 ] đ ã đ á n h g i á t h ậ t x á c

đáng'"sáng t á c c ủ a Hổ X u â n H ư ơ n g dường n h ư là s ự x â m

n h ậ p c ủ a n ề n v ă n h ó a d â n gian k h ô n g được thừa n h ậ n ở thời

T r u n g c ổ v à o l ã n h vực v ă n h ọ c c a o cấp"... T r á i l ạ i , phong cách

của n h ữn g b à i t hơ c h ữ H á n t r o n g tập thơ " Lưu h ư ơ n g Ký " , d ù

có t h ể h i ệ n đ ượ c "những dọng c h â n t h à n h đ ể đ ấ u t r a n h cho mộ t

t ì n h yê u b ì n h đẳng" [228,229] N h ư n g c á i "âm t ư ở n g " ấ y, ta v ẫ n

đ ã thường b ắ t g ặ p n g a y t r o n g tiếng k h ó c c ủ a n à n g Kiều, tiếng a i

o á n kêu đòi h ạ n h p h ú c t r o n g " C u n g o á n ngâm", trong n ồ i buồn

đ a u c ủ a người c h i n h p h ụ ỏ " C h i nh p h ụ n g â m" . H a y là n h ữ n g

k h á t v ọ n g về một t ì n h yêu t ự d o q u a "tiếng lòng" a i o á n c ủ a

P h ạ m Th á i trong "Văn tế Trương Q u ỳ n h Nh ư" . . . C ũ n g có n g h ĩ a

"Lưu hương k ý " v ẫ n chưa đ i xa hơn cái khoảng c á c h " a n toàn" c h o

l o ạ i v ă n h ọ c cao cấp đ ươ n g t h ờ i . X i n h ã y minh c h ứ n g thêm mộ t

l ầ n , t r o n g " B à i t ựa l ậ p t h ơ L ưu h ươ n g ký"- mà t h e o t á c g i ả

Đ à o T h á i Tơn “chưa có lài l i ệ u n à o đ á n g t i n c ậ y h ơ n "Bài tựa

t ậ p t h ơ L ưu hương ký"...” [ 2 2 8 ,2 3 1 ] ; Đó là “T ậ p Lưu h ươ n g k ý

đ ầ y v ẻ g i ó mâ y t r ă n g n ướ c n h ư n g đ ề u là từ đ á y l ò n g mà

p h á t ra”, n h ư n g " biết d ừn g l ạ i trong p h ạ m vi lề nghĩa [228,231] .

"Tiếng lòng" ấy, t r o n g " Lưu h ư ơ n g k ý " v ì v ậ y , rõ ràng là có khoảng

cách - nếu khơng mu ố n nói là c ò n " x a l ạ " v ớ i t i ế n g k ê u đ ò i

m ạ n h mẽ, quyết liệt c h o quyền sống đ ủ đ ầ y cho con n gư ờ i - t r o n g

đ ố , đ ặ c b i ệ t là n g ườ i p h ụ nữ - n h ư trong thơ Nô m được truyền

tụng c ủ a X u â n Hư ơ n g . Đó là x é t về m ặ t p h o n g cách t h ể h i ệ n

c ủ a h a i h ộ p h ậ n t h ơ c ủ a X u â n H ư ơ n g - v à vì thế, c h ú n g tôi

chọn b ộ p h ậ n t hơ Nơm làm đối tượng nghiên cứu.

T

2

1



T

2

1



T4

2

1



T4

2

1



T4

2

1



T4

1

2



T4

1

2



T4

3

2



4

T2

5

1



T4

3

2



4

T2

5

1



T4

2

1



T4

2

1



T4

3

2



T4

3

2



T4

1

2



T4

1

2



T4

3

2



T4

3

2



T4

3

2



T4

3

2



Có lẽ p h ả i t h ê m mội lần g i ớ i h ạ n p h ạ m v i " Th ơ Nô m

t r u y ề n tụng" c ủ a X u â n Hương. So v ớ i "Lưu hương k ý " , v ă n

b ả n t h ơ N ô m H ồ Xu â n Hương về nội d u n g v ẫ n hết sức phức t ạ p .

X é t t r ê n n h ữ n g tập t h ơ Hồ X u â n Hương đ ượ c x u ấ t b ả n - từ

T

4

2



T2

4

1



T2

4

1



12



t r ướ c đ ế n n a y , c h ú n g ta thấy v ề " p h o n g c á c h " và "số lượng

b à i " c ũ n g có khác n h a u . Về p h o n g c á c h , cố giáo s ư T r ầ n

T h a n h M ạ i đ ã y ê u cầu có s ự c h ọ n lọc, p h â n l o ạ i thơ X u â n

Hương k h á thận t r ọ n g [ 1 4 1 ] , Nguyên n h â n có s ự phức t ạ p v ề

m ặ t phong cách v à cả số lượng các b à i thơ N ô m n à y là do c ó t ì n h

h ì n h "dân g i a n h ó a " t h ơ Nô m X u â n H ư ơ n g n h ư t r ê n đ ã

t r ì n h b à y . Về mặ t số lượng các b à i thơ N ô m đ ư ợ c t r u y ề n

t ụ n g là c ủ a X u â n H ư ơ n g , theo giáo s ư Lê T r í V i ễ n "tính

n h ữ n g b à i đ ượ c tất c ả các s á c h ấy n h ấ t trí c h o l à c ủ a Xu â n

H ư ơ n g hoặc n h i ề u n g ư ờ i công n h ậ n là c ủ a X u â n Hư ơ n g thì có

q u ã n g bốn mươi bài [258]. G i á o S ư N g u y ễ n Lộc l ạ i c h o biết.

"Trong số trên n ă m mư ơ i b à i l â u n a y đ ư ợ c coi l à c ủ a H ồ Xu â n

H ư ơ n g , t h ực tế có k h o ả n g ba mươi bài p h o n g cách k h á thống

n h ấ t " [135,136] Đó là b a mươi ( 3 0 ) b à i c h o thấy có n h i ề u k h ả

n ă n g l à của X u â n Hương.Tác g i ả Đ à o Th á i Tôn [231] mới đây

c u n g c ấ p c h o chúng ta hai mươi sáu ( 2 6 ) b à i thơ Nô m đ ượ c truyền

t ụ n g c ủ a X u â n H ư ơ n g t r o n g p h ạ m v i t h ờ i gian t r ê n một t r ă m

n ă m q u a , k è m t h e o n h ữn g t à i liệu t h a m chiếu đ á n g t i n c ậ y .

Chúng t ô i c h ọ n n h ữ n g b à i t h ơ N ô m đ ư ợ c truyền t ụ n g có i n

t r o n g l ậ p " Th ơ Hồ X u â n Hương" do t á c g i ả Đà o T h á i Tôn

t u yể n c h ọ n v à giới thiệu l à m đối tượng k h ả o x á c nghiên cứu trong

l u ậ n á n [228,230], v ì n h ữn g l ý do n h ư trên đ ã trình b à y .

T4

1

2



T4

1

2



T4

1

2



T4

3

2



T4

1

2



T4

3

2



T4

3

2



T4

3

2



T4

3

2



T4

3

2



Thêm n ữ a , c h ú n g la t h ấ y, ở bộ p h ậ n thơ N ô m v ẫ n đ ư ợ c

t r u y ề n t ụ n g c ủ a Hồ X u â n Hương c ũ n g t ồ n t ạ i n h ữn g " d ị b ả n "

[ 7 4 ] , h i ể u t h e o ý n h ữn g b à i t hơ có nghĩa g ầ n v ớ i b ả n gốc ( b ả n

c h í n h ) , mặ c d ù những b à i thơ n à y có s ự khác n h a u về từ, c h ữ .

Đ i ề u n à y đ ã đ ượ c M a u r i c e D u r a n d k h ả o s á t t r o n g "

" L ’ o e u v r e d e la Póctesse Vi e t n a mi e n n e Hồ X u â n H ươ n g " ,

P a r i s 1 9 6 8 [ 2 7 0 ]. L u ậ n á n c ủ a c h ú n g t ô i t h ê m m ộ t l ầ n g i ớ i

thuyết ở m ả n g t h ơ N ô m đ ượ c truyền t ụ n g c ủ a X u â n Hương, đó là :

n h ữ n g v ấ n đ ề về b ả n c h í n h , b ả n gốc h a y d ị b ả n không nằm trong

phạm viđểề c ậ p c ủ a l u ậ n á n , cũng n h ư c á c v ấ n đ ề v ề tiểu sử, v ă n

b ả n n ó i chung k há c . . .

T

4

2



4

T2

1



4

T2

1



T4

3

2



T4

3

2



T4

3

2



T4

3

2



4

T2

1



4

T2

1



4

T2

1



4

T2

1



T4

3

2



T4

3

2



2.2. Giới thuyết thuật ngữ "Văn hóa dân gian "



T h u ậ i ngữ,h a y k h á i n i ệ m "Văn h óa d â n g i a n " là t h u ậ t

n g ữ t h u ộ c c h u y ê n n g à n h v ă n hóa d â n g i a n . Nó có l ị c h sử

T

4

2



13



ra đ ờ i v à q u á t r ì n h p h á i triển k hơ n g hồn t o à n đ ơ n giản.

X u ấ t p h á t từ yêu c ầ u , t í n h chất c ủa l u ậ n á n , n g h i ê n cứu

thơ Nôm được t r u y ề n t ụ n g c ủ a H ồ X u â n H ươ n g v à n ề n

v ă n hóa d â n gian c ù n g thời, c h ú n g tôi p h ả i á p d ụ n g

p h ư ơ n g p h á p n gh i ê n c ứu liên n g à n h : t h ơ N ô m t r u y ề n

t ụ n g của X u â n H ư ơ n g v à n ề n v ă n hóa d â n gian Việt N a m .

K h á i n i ệ m " V ă n h ó a d â n g i a n " (Folklore) - t i ế n g A n h

) V ớ i nghĩa l à s ự a n h mi n h c ủ a n h â n d â n . Đâ y l à t h u ậ t

n g ữ t h u ộ c c h u yê n n g à n h v ă n hóa d â n g i a n , n ó đ ã đ ượ c

giới n g h i ê n c ứu c h u y ê n n g à n h n à y trên thế giới sử d ụ n g

k h á l â u [33,11 1 , 1 0 1 ] . M ặ c d ầ u v ậ y , ở Việt N a m c ũ n g

n h ư t r ê n t o à n thế g i ớ i , đ ị n h n g h ĩ a , h a y cách h i ể u v ề V ă n

h ó a d â n gian v ẫ n là k h ô n g đ ồ n g n h ấ t [ 6 8 .2 0 9 ] .

T

4

2



T4

3

2



T4

3

2



Đ i ề u n à y k h ô n g lấy l à m l ạ . Ở Vi ệ t N a m cũng tồn t ạ i cho

đến n a y bốn cách h i ể u v ề Folklore khác n h a u 1 6 8 ,2 0 9 ] . Trước

k h i đ i đến giới thuyết t h u ậ t ngữ F o l k l o r e c h o l u ậ n v ă n c ủ a

m ì n h , c h ú n g tôi c h ọ n t r í c h ở đ â y một số ý k i ế n c ủ a các n h à

Folklore h ọ c ở P h ư ơ n g T â y v à Li ê n Xô ( t r ướ c đ â y) , với mo n g

mỏi t ừ đó giúp chúng tôi g i ớ i t h u yế t k h á i n i ệ m n à y t r ê n b ì n h

diện cần thiết - mang t í n h q u ố c t ế v à k h o a h ọ c h ơ n . Ý k i ế n v ề

Folklore đ ầ u tiên c ủ a mộ t học giả P h ươ n g Tâ y được c h ú n g t ô i

n h ắ c đến đ ầ u tiên là c ủ a J ô n a s Buleys. Tác giã n ê u r a mộ t định

n g h ĩ a k h á rộng v ề Folklore, đ ó l à F o l k l o r e b a o gồm n h ữ n g

s á n g tác truyền thông c ủ a d â n tộc cả n g u y ê n t h ủ y v à v ă n

mi n h . N h ữ n g s á n g tác n à y có đ ượ c b ằ n g c á c h s ử d ụ n s â m

t h a n h v à từ n g ữ d ướ i d ạ n g t h ơ và v ă n xuôi. Chúng b a o g ồ m

cả c á c t í n n g ưỡ n g d â n g i a n h a y mê t í n , phong t ụ c v à h ộ i diễn

c á c đ i ệ u m ú a v à các trò c h ơ i [ 1 9 ] . Wi l l i a m R Bascom l ạ i

q u a n n i ệ m F o l k l o r e thật ngắn g ọ n , theo góc đ ộ c ủ a n h â n loại

h ọ c : Folklore đ ã có ý nghĩa là t h ầ n t h o ạ i , t r u yề n thuyết l à

t r u y ệ n cổ, t ụ c n g ữ, c â u đố, c â u xư ớ n g v à rất nhiều h ì n h thức

biểu h i ệ n của n ó là l ờ i n ó i . Vì vậy, có t h ể đ ị n h n g hĩ a Folklore

n h ư một “ nghệ thuật truyền miệng” [1 1 9 ] . Ta thấy Wi l l i a m R .

B a s c o m đ ã gần n h ư đ ồ n g n h ấ t F o l k l o r e v ớ i v ă n học d â n

gian ( v ă n học truyền m i ệ n g ) , điều n à y r ấ t p h ù hợp với x u

hướng đ ã có đầu t i ê n . Trước đ â y, c ủ a c á c n h à n g h i ê n c ứu v ă n

học d â n gian ở Việt N a m [ 1 9 ] . George. M f o s t e r c ù n g q u a n

T

4

2



4

T2

1



4

T2

1



T4

3

2



T4

3

2



14



n i ệ m v ề Folklore t ư ơ n g t ự n h ư William R. Bascom vừa nêu. S a u

c ù n g , ý kiến mà c h ú n g t ô i c h ú ý v à t r í c h d ẫ n l à c ủ a George

Herzey được coi là p h ổ biến t r o n g q u a n n i ệ m về Folklore ỏ M ỹ ,

theo tác giả : Folklore b a o gồm n h ữn g p h ư ơ n g diện v ă n học v à trí

t h ứ c của v ă n h ó a , đ ư ợ c giữ gìn v ĩ n h v i ễ n c h ủ yếu b ằ n g

t r u yề n t h ố n g t r u yề n mi ệ n g : h u yề n thoại, t r u y ệ n cổ, d â n gian

v à n h ữn g h ì n h t h ứ c k h á c c ủ a v ă n h ọ c truyền mi ệ n g , t r u yề n

thông" 119].

Ở Liên Xô ( t r ướ c đ â y) c á c c h u v ê n gia v ề lĩnh v ực n à y , mà

tiêu biểu là Ve g u - x e p , tác giả đ ã q u a n n i ệ m v ề Folklore k h á r ộ n g

r ã i "Folklore t ồ n t ạ i n h ư mộ t tổng t h ể , n h ư mộ t l ĩ n h vực v ă n

h ó a tư t ưở n g đối lập v ớ i n h ữn g n é t độc đ á o riêng v à các q u y luật

p h á t t r i ể n r ộ n g . Và mặ c d ù mỗi yếu tố c ủ a F o l k l or e đ ề u có thể

trở t h à n h đối t ượ n g n g h i ê n c ứu t h e o c h u y ê n n g à n h r i ê n g : yếu

tố n g ô n ngữ c ủ a n g à n h n g h i ê n c ứ u v ă n h ọ c , yếu tố â m n h ạ c ,

n g à n h nghiên cứu â m n h ạ c , yếu tố d i ễ n x u ấ t - n g à n h n g h i ê n cứu

s â n khấu [ 1 4 6 ]. Q u a n n i ệ m n à y c ủ a Ve g u - x e p c ũ n g có t h ể

t h ấ y t r o n g q u a n n i ệ m v ề " t í n h chất n g u yê n h ợ p " c ủ a " v ă n

h ó a d â n gian" mà n h à n g h i ê n c ứu v ă n h ó a d â n gian V i ệ t N a m

- g i á o sư Đ i n h Gia K h á n h đ ã cho thấy [ 1 4 6 ] . Sau Vegu-xep là N .I

Kráp-cốp c ũ n g có c ù n g q u a n điểm v ớ i ô n g . N . I K r á p cốp c h o

r ằ n g : “Folklore là l o ạ i h ì n h n g h ệ t h u ậ i tổng h ợ p đ ặ c biệt, b a o

g ồ m : n g h ệ t h u ậ t n g ô n từ, â m n h ạ c v à d i ễ n x ư ớ n g , n h ữn g

c á i đ ượ c t h ể h i ệ n b ằ n g c á c cách k h á c n h a u , ở n h ữ n g t h ể loại

k h á c nhau” [ 4 6 ].

T

4

2



T r ê n đ â y là n h ữn g q u a n n i ệ m v ề Folklore c ủ a mộ t số học

g i ả tiêu biểu c h o từng t r ườ n g p h á i Polklore ở P h ươ n g Tây v à Li ê n

X ô (trước đ â y) . Đ i ề u n à y đ ã g i ú p c h ú n g tôi lựa c h ọ n g i ớ i

thuyết t h u ậ t n g ữ n à y t r o n g k h i sử d ụ n g ở l u ậ n á n c ủ a mình.

T r o n g q u á t r ì n h tìm h i ể u định nghĩa v ề Polklore ( v ă n h ó a d â n

g i a n ) ở c á c n h à n g h i ê n cứu v ă n hóa d â n g i a n ở t a , c h ú n g tôi

t â m đ ắ c v à l ựa c h ọ n s ử d ụ n g t h u ậ t n g ữ v ă n h ó a d â n g i a n

(Folklore) mà giáo sư Đ i n h G i a Kh á n h , mộ t trong n h ữ n g c h u yê n

g i a h à n g đ ầ u v ề v ă n h ó a d â n gian v i ệ t N a m, người c ó cơng l ớ n

t r o n g việc x â y d ựn g n g à n h Folklore v à V i ệ n v ă n h ó a d â n gian

V i ệ t Na m. Nh ữn g ý kiến c ủ a ông n ê u r a v ề v ă n h ó a d â n gian

b a o giờ c ũ n g p h ổ q u á t v à đ ầ y sức thuyết p h ụ c .

T

4

2



T4

3

2



15



T4

3

2



Đ ị n h nghĩa c ủ a ông n ê u ra về v ă n hóa d â n gian đ ã

d u n g h ò a đ ư ợ c c á c đ ị n h nghĩa đ ã có về v ă n h ó a d â n g i a n t r ê n

p h ạ m v i quốc tế v à t r o n g t ì n h h ì n h s ử d ụ n g t h u ậ t n g ữ n à y ở

g i ớ i c h u yê n n g à n h Việt Na m. G i á o s ư Đi n h Gia K h á n h cho

r ằ n g : " Kh i nói đến Folklore, người ta n g h ĩ n g a y đến các tác p h ẩ m

v ă n h ọ c n g h ệ t h u ậ t n h ư t ụ c n g ữ , ca d a o , d â n c a , d â n n h ạ c ,

d â n v ũ , t r ò d i ễ n d â n g i a n , sân k h ấ u d â n g i a n , t r a n h dân g i a n ,

tác p h ẩ m điêu khắc d â n g i a n ( c h ạ m, khảm) tác p h ẩ m kiến t r ú c

d â n gian, tác p h ẩ m t r a n g t r í d â n g i a n v .v . . . . V à ô n g c ũ n g n h ấ n

mạnh :"Nhưng F o lk l o r e còn bao g ồ m các s i n h h o ạ t v ă n h ó a dân

g i a n thường g ắ n với tập q u á n , p h o n g t ụ c n h ấ t đ ị n h " v à "hội lễ

d â n g i a n " là " l o ạ i s i n h h o ạ t v ă n h ó a d â n g i a n q u a n t r ọ n g

n h ấ t , t r o n g h ộ i lễ có t h ể thấy tất c ả c á c yếu tố c ủ a

T

4

2



1

T5

4

2



1

T5

4

2



F o l k l o r e , t ừ t ậ p q u á n , p h o n g t ụ c . .. C á c s i n h hoạt nghĩ lễ v à

v u i chơi g i ả i t r í cho đến đ i ề u k i ệ n môi t r ư ờ n g c ầ n thiết c h o việc

s á n g t ạ o v à biểu diễn các tác p h ẩ m v ă n học v à n g h ệ t h u ậ t d â n

gian" [ 9 5 ,1 0 1 ]. Trên đ â y, c h ú n g tôi v ừ a t h a m k h ả o chọn lọc c á c

đ ị n h n g h i ã v ề t h u ậ t n g ữ v ă n hóa d â n g i a n ( F o l k lo r e ) của các

học g i ả t h u ộ c n h ữ n g t r ườ n g p h á i đ ạ i d i ệ n tiêu biểu t r ê n t h ế

giới, so s á n h v ớ i các cách hiểu v ề t h u ậ t n g ữ F o l k l or e ở các n h à

nghiên cứu v ề l ĩ n h vực v ă n hóa d â n gian ở V i ệ T N a m và c h ú n g

tôi c h ọ n đ ị n h n gh ĩ a v ề t h u ậ t n g ữ "văn h ó a d â n g i a n " mà g i á o

s ư Đi n h G i a K h á n h đ ã nêu r a [ 1 0 1 ] v à c ă n c ứ v à o đ ó đ ế

mở ra những h ướ n g tiếp c ậ n mà t h ơ N ô m được truyền t ụ n g c ủ a H ồ

X u â n H ươ n g sẽ tìmđến; Đối chiếu, đ ể thấy những gì t h ơ N ô m c ủ a b à

tiếp t h u đ ượ c từ c á c yếu tố n h ư đ ã nêu của n ề n v ă n h ó a d â n g i a n

cùng t h ờ i , t h ấ y đ ư ợ c c ả những gì độc đ á o , s á n g t ạ o mà r i ê n g t h ơ

N ô m X u â n H ươ n g có đ ượ c . Từ đ ó , góp p h ầ n " g i ả i mả " n h ữ n g

gì v ẫ n thường đ ượ c q u a n n i ệ m là "tục", là " d â m" ở t h ơ Nô m

X u â n Hương. Trả l ạ i cho X u â n H ư ơ n g v ẻ đ ẹ p c ủ a s ự k h ô i

n g u y ê n trong lòng của t ò a l â u đài l à văn h ó a d â n g i a n , v ớ i b a o

đ i ề u c ầ n được tìm h i ể u ………..

T

4

2



T2

4

1



T2

4

1



T2

4

1



T2

4

1



T4

1

2



T4

1

2



4

T2

1



4

T2

1



4

T2

1



4

T2

1



T2

4

1



T4

2

1



T2

4

1



T4

2

1



3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU :

C h í n h t ừ yêu c ầ u c ủ a l u ậ n á n - c h ú n g tôi n g h i ê n c ứu

c á c s á n g tác t h ơ N ô m t r u y ề n t ụ n g c ủ a H ồ X u â n H ư ơ n g trong

bối c ả n h c ủ a n ề n v ă n h ó a d â n g i a n Việt N a m . Đ â y là phương

h ướ n g tiếp c ậ n c ò n mớ i , mà t r ướ c đ â y , c á c tác g i ả n g h i ê n cứu

k h ô n g , hoặc t h ả n g h o ặ c có đ ề c ậ p , n h ưn g ở gốc đ ộ còn h ạ n

h ẹ p , so với n h ữn g p h ư ơ n g p h á p mà truyền t h ố n g v ẫ n t h ườ n g

c h ú trọng (phương p h á p so s á n h , p h ư ơ n g p h á p so s á n h lịch

s ử, . .) . M ặ c d ù v ậ y, c h ú n g t ô i sẽ áp d ụ n g p h ươ n g p h á p l u ậ n

T

4

2



T4

3

2



16



T4

3

2



nghiên cứu l iên n gà n h - phương p h á p đ a n g được liến h à n h trong

nghiên c ứu c á c v ấ n đề t h u ộ c k h o a h ọ c x ã h ộ i - k h o a học n h â n

v ă n , mà mục đ í c h l à để n h ậ n t h ức s â u s ắ c h ơ n đối tượng đ ượ c

n g h i ê n c ứu . Và vì thế, những phương p h á p rất cơ b ả n trong nghiên

cứu v ă n học từ xưa đến n a y - n h ư vừa n ê u . Vẫ n sẽ được c h ú n g tôi

tiếp t ụ c sử dụng v à chọn lọc ở n h ữ n g p h ầ n - những k ế t q u ả , cho

thấy có sự h ợ p l ý v à k h o a học c ủ a n ó . Đi ề u n à y c ũ n g h o à n toàn

p h ù hợp với quy l u ậ t kế t h ừa trong n h ậ n t h ứ c k h o a học. M ặ c d ù

v ậ y , c h ú n g tôi đ ặ c b i ệ t chú t r ọ n g khảo s á t t h ơ N ô m Hồ X u â n

H ư ơ n g trong l ò n g - t ừ t r o n g c ộ i gốc c ủ a n ề n v ă n hóa d â n g i a n

( F o l k l o r e ) . D ựa t h e o phương l u ậ n q u a n t r ọ n g mà M . B a k h t i n

"mội trong n h ữ n g n h à k h o a học n h â n v ă n lỗi l ạ c n h ấ t t r o n g t h ế

k ỷ n à y [ 8 ] v à l à n h à k h o a h ọ c " kết h ợ p n h u ầ n n h u y ễ n tư

d u y k h o a h ọ c h iệ n đ ạ i l u ô n l u ô n h ư ớ n g về c á i m ớ i , v ớ i cốt

c á c h n h o n h ã c ủ a mộ t k ẻ sĩ g ắ n bó má u t h ị t t r u y ề n t h ố n g

v ă n h ó a n h â n v ă n cổ đ i ể n " . Vớ i c ô n g t r ì n h n g h i ê n c ứu về

R a b e l a i s - l à cơng t r ì n h nổi t i ế n g t h ứ h a i đ ã đ ư a lên tuổi M .

B a k h t i n l ê n đ ị a v ị "một c o n người với số phận vĩ đ ạ i v à n h ữ n g

x á c t í n v ĩ đ ạ i " (Viclor S k l o u x k i ) [ 8 ị . M . B a k h t i n là người

đ ầ u tiên, siêu v i ệ t đ ã g i ả i t h í c h đ ượ c n h ữ n g h ì n h t ư ợ n g k ỳ d ị

t r o n g tác p h ẩ m của Rabelais, n h à v ă n n ổ i tiếng là "bất n h ã " , "sống

sượng" ; "thơ tục" c h í n h từ trong c ố t lõi c ủ a n ề n v ă n h ó a d â n g i a n

đ ầ y ắ p tiếng c ườ i h ộ i hè, g i ả trang ( C a r n a v a l ) [ 8 ] . M .

B a k h t i n b ằ n g n h ữ n g t h i ê n k i ế n t u ỵê t v ờ i c ủ a mì n h , l à

n g ư ờ i đ ã mở t r ú n g n h ữn g tín h i ệ u , mậ t mã t r o n g s á n g tác c ủ a

Rabelais [ 8 ] . P h ươ n g p h á p l u ậ n mà M . B a k h t i n chỉ ra x ứ n g

đ á n g là một cuộc c á c h m ạ n g t r o n g k h o a học n h â n v ă n - hiểu

t h e o n g h ĩ a l à sự k h á m p h á r a c o n đường n h ậ n t h ức mới, đ ú n g

đ ắ n cho n h ữ n g h i ệ n tượng đ ặ c biệt c ủ a v ă n học n h â n l o ạ i . M .

B a k h t i n đ ã h o à n t o à n mẫn c ả m, k h o a h ọ c k h i t ì m v à p h â n

l o ạ i b a h ì n h t h ứ c cơ b ả n c ủ a n ề n v ă n hóa d â n gian trào tiếu ấ y,

đ ó là:

T4

3

2



T4

3

2



T2

4

1



T2

4

1



T2

4

1



T4

2

1



R



T2

4

1



T4

2

1



R



T2

4

1



T2

4

1



N h ữ n g h ì n h t h ức n g h i l ễ - d i ễ n t r ò ( h ộ i h è kiểu hội

cải trang c á c trò diễn t r à o tiếu công cộng k h á c n h a u v .v .. . )

T

4

2



N h ữ n g tác p h ẩ m n g ô n từ t r à o tiếu ( t r o n g đ ó có các tác

p h ẩ m giễu n h ạ i khác n h a u ) t r u yề n k h ẩ u v à t h à n h v ă n , b ằ n g

tiếng La - Tinh v à các n g ô n n g ữ d â n d ã .

T

4

2



17



Xem Thêm
Tải bản đầy đủ (.pdf) (261 trang)

×