Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
TỘI LÀM HƯ DÂN

TỘI LÀM HƯ DÂN

Tải bản đầy đủ - 0trang

lạiấntượngsaukhiđiqua138nướcnằmgiữaTrungHoavàẤnĐộ(cóthời

gộpchunglàTâyvực).ĐoạntổngthuậtvềđịakhuTốtLợikể“NgườiTốt

Lợiphongtụckiêungoa,chunmơnlừađảothamlamhámlợi,giữacha

convớinhaucũngtínhtốnhơnthuachẳngcầnngườitốtkẻxấu,cứnhiều

tiềnlàđượcqtrọng...Cưdânmộtnửalàmruộng,mộtnửachunđitrục

lợi”.

Tơighilạiđoạnnàybởilẽnógópphầngạtđitrongđầumộtphânvânkhi

nhận thức. Từ nhỏ bọn tơi đã được học rằng chỉ có các cá nhân xấu, chứ

nhândânlaođộngnơiđâucũngtốt.Hóarakhơngphảivậy!Tùyhồncảnh

màconngườibiếnđổi.Vàlàbiếnđổitrêndiệnrộng.Tụcngữtaxưacũng

cócâu“bạcnhưdânbấtnhânnhưlính”.Đọclạilịchsửthấynhậnxétchua

chátđókhơnghồntồnsai.

Thếcònbâygiờ?Mộtlần,chậpchoạngtối,tơiđangđitrênđoạnđường

gầnngãtưHàngChiếu-ĐồngXnHàNộithìgặpmưa,đànhtínhchuyện

lánhtạmvàomộtmáihiên.Bấtngờnghengườiởtrongnhànóihắtra:

-Biếnđichongườitacònbánhàng.

Trời ơi! Con người đơ thị bây giờ càn rỡ và bất nhân ngồi sức tưởng

tượng!

Ởcáctỉnhxa,cácvùngkinhtế,thìsựhưhỏnglạimangsắctháikhác.Có

lầntrênmộttờbáo,đọcthấytinởhuyệnTamNơng,ĐồngThápnhiềungười

lấnchiếmđấtcơngrừngcơng,bấttnphápluật.Lầnkhácxemtivilạithấy

dânmộtxãcủaQuảngTrạchQuảngBìnhđuanhauchặtrừngphònghộven

biển bán cho tư thương, huyện xã đã tìm đủ cách ngăn chặn nhưng khơng

nổi.Đủchuyệnđãxảyra,dânăncướp,dânăncắp,dânănvạ,dânxàxẻo

củacơngvàtiếptaychokẻxấu,dânlàmhạilẫnnhau...thiênhìnhvạntrạng

khơngxếploạiđược.

Khơngphảidotrongsáchvởnhàtrườngmớicólốikháiqtvậymàsự

thựclàsuốtthờichiếntranh,nhândânlaođộngđãlànhữngconngườithuần

hậu, chịu thương chịu khó, hướng về điều thiện và muốn sống theo pháp

luật.Chắcchắnsựthayđổidiễnrahơmnaythuộcdiện“khơngthuộcvềbản

chất.Vấnđềcònlạichỉlàcắtnghĩatạisaolạixảyracáichuyệnchẳngai

muốnđó?

TrởlạiviệcdânởhuyệnTamNơng,ĐồngThápnóitrên.Đọckỹcácbài

viếtliênquanthìthấytrướckhidânhưcóchuyệnơngphóchủtịchhuyện

phárừng.Ngườidânchungquanhthấyơngcánbộtohànhxửnhưtrên(chặt

tràmđàoaolàmthànhlãnhđịariêng),bảonhauùavàolàmbậy.

Đâycũnglàdiễnbiếnthấyởnhiềunơikhác.Trongphầnlớntrườnghợp,

tìnhtrạngdânhưliênquantớihiệntượngnhứcnhốilàchuyệncánbộkiếm

chácvơnguntắc,tưlợivơcảm,gộpchunglàthốihóabiếnchất.Đánglẽ

phảigươngmẫutnthủphápluậtthìhọlạitựđặtmìnhcaohơnluật,phá

luậtđểtrụclợi.



Trướcmặtngườidânlúcấy,lýtưởngnhưbịxúcphạm.Ngườitakhơng

thểthờơvàdễbảomãi.Vềmặttriếthọccóthểbảoconngườibắtđầurơi

vàohưvơ.Chúađãchếtrồi!Aimuốnlàmgìthìlàm!Bởicảmthấytrênđời

nàykhơngcòncáigìlàthiêngliêng,họrơivàoliềulĩnhphápháchmộtcách

hunghãn.Nhữngcáixấusẵncómàbấylâuhọkìmnén,đượclúcvùnglên

quẫy lộn. Tự cho phép mình hư! Nhìn nhau để yên tâm mà hư! Khuyến

khíchnhauhưthêm,càngđơngngườihưcàngthích!Sựbùngnổlúcnàylà

theolốidâychuyền,khơnggìcóthểgiữconngườilạinữa.

Tachưacóthóiquenđánhgiábộmáyquanchứcnêntưởnglàkhó.Sự

thựckháđơngiản.Muốnbiếtgiớiquanthứcmộtđịaphươngrasao,cứxem

dânởđấythìbiết.Dânngoanlàmăntửtếtứclàbộmáylàmviệctạmgọilà

chấp nhận được, người ta còn tin. Còn dân hư, nhất định là những người

quảnlýhọcóvấnđề,khơngthamnhũngthìcũngkémcỏitrongquảnlý.Chỉ

cầnchịutìmsẽthấyaicólỗi.

Tòaánthườngchỉxétnhữngtộicụthể.Nhưngtơitưởngtấtcảcácquan

chứcmộtkhihưhỏng,ngồihànhviphạmpháp,cònphảixétthêmmộttội

nữa:Tộingấmngầmthúcđẩyvàdungtúngdânlàmbậy.Tộilàmhưdân.

NhàxuấtbảnTrithứctừngchoinmộtcuốnsáchthuộcloạikinhđiển.Đó

là cuốn Chính thể đại diện của John Stuart Mill (nguyên bản được viết từ

năm1861).Ởtrang82,tơiđọcđượcmộtcâuđạiýnhưsau“Ngườitaphán

xétmộtchínhthểthơngquatácđộngcủanólênconngười.Cụthểlàcóthể

vànênxétxemnótạonênnhữngcơngdânnhưthếnào,nólàmchodântốt

lênhayxấuđi”.Đúnglàcóliênquantớivấnđềchúngtađangbàn.



17.TÂMLÝƠ-SIN

Tạinhiềuđịaphương,chínhngườidânxéràođểlàmnhữngviệckhơng

đượcphápluậtchophép.Phárừng.Đàothanthổphỉ.Lấnchiếmđấtcơng.

Thấychỗnàonhànướccầnlàxoayraănvạđểkiếmkhoảnđềnbù.Lầnđầu

tiên ở Hà Nội xây hầm cho người đi bộ qua đường; nhưng trong lúc chưa

khánhthànhthìhầmbộhànhbiếnthànhnơitạmtrúcủamấygiađìnhxóm

liều.ThảonàocáccụxưacócâuChưahọpchợđãhọpkẻcắp.Lạicócâu

Bạcnhưdân,bắtnhânnhưlính.Hồicònảotưởng,tahaybảonhaurằngđấy

làcáinhìncủabọnđịachủphongkiếnđốivớiquầnchúnglaođộng.Naythì

cóthểgiảithíchvớinhautheocáchkhác:Chínhdângiancũngđãcólúctựý

thứcđượcnhữngthóixấucủamình.Chỉcóđiềulàmsaovượtlêntrênthói

xấuđóthìhọchưabiết!

Có một câu chuyện của năm ngối năm kia mà tơi cứ nhớ mãi. Đó là

chươngtrìnhđánhbắtxabờởhàngloạtvùngbiểnbịphásản(ngheđâusố

vốnthấtthốtlêntớivàitrămtỉ?!).Chúngtamuốnlàmchủbiển.Chúngta



muốnvươnraxa.Nhữngtưởngquẩnquanhvenbờchỉvìkhơngcótiền.Hóa

racònthiếucảkinhnghiệmvàýchínữa.

Nhưngkhơngchỉliênquantớichủđềbấtlựcmàvụđầutưnàylạicòn

đángchúýởmộtkhíacạnhkhác:Nhiềungưdânthừabiếtlàlàmănsẽthất

bátnhưngcứvay.Họđãtínhsẵnlàđếnlúccầnhồnlạiđồngvốnchonhà

nướcthìđánhbàiì.Khơngcáchgìthuhồivốnthìkệnhànước,họkhơng

cầnbiết.Khơngítngườinhậntiềnxongchỉđầutưmộtphần,cònchủyếu

mangtiềnmuasắmtiệnnghitiêuxàiquangày.

Đâylàmộtcâutụcngữmới:ngườilàmsaotaolàmvậy,ngườilàmbậy

taocũnglàmtheo.Trongcáiviệcvaytiềnđểlàmdựánvừanóiởtrênhình

nhưcóchuyệnhùatheonhauthực.Đạikháimọingườinghĩnhànướclàcái

thùngkhơngđáy,aikhơngbiếtcáchvơvétngườiđóthiệt.Khơngcònlòng

tựtrọngtốithiểu,ngườitatựthảlỏngbảnthân.Giákểcóaibảorằngnhư

thế tức là cá nhân đang biến thành một thứ ký sinh, ăn bám xã hội, cũng

chẳngaiđộnglòng.

Xintạmgọicáchsốngnóitrênlàcáchsốngơ-sin.

Mọichuyệnbắtđầutừhiệntrạngcácgiađìnhởthànhphốcầncóthêm

vài người giúp việc ở các tỉnh lên. Để tránh nhiều từ ngữ có tính chất xúc

phạm, hoặc dài dòng, người ta sử dụng cái từ ơ-sin. Nhiều gia đình cơng

nhận những ơ-sin ấy thật là thiết yếu. Nhưng do hợp đồng công việc chỉ

đượclàmquaqt,đặcbiệtlàviệcxácđịnhcơngxákhơnghợplý,nhiềuơsindầndàcảmthấymìnhbịbóclột.Chẳngquahọbuộcphảilàmchứkhơng

vuivẻgì.Vừalàmvừaphá.Họcđòilườibiếng,ăncắplãngphí-nhiềuthói

xấu của người nơng dân khơng những khơng được sửa chữa mà còn được

khuếchđạithêm.Tronglúcnóichuyệnriêngtư,nhiềungườithànhphốbắt

đầukêukhổvìcáinạnnày.Điềuđángnóilàtrongkhilàmhạinhàchủthì

chínhcácơsincũnglàmhạibảnthânmìnhlnthể.Tứclàtấtcảnhữngthói

xấunóitrênbắtrễđóngkéncơđúclại,làmthànhmộtcáchsốngổnđịnh,mà

hạtnhânlàcáitriếtlýhưvơ“cóphảicủamìnhđâumàphảitửtếvớilạigiữ

gìn?!”.Dùsaunàycórađộclậplàmăn,nhiềungườitronghọcũngvẫngiữ

thóixấucủangườiđigiúpviệcbấtđắcdĩvàkhơngbaogiờbỏnổi.

Cáchsốngơ-sin,tâmlýơ-sinvốnbắtnguồntừmộttìnhtrạngxãhộihỗn

loạn,giữangườivớingườikhơngtìmrađượccáchquanhệhợplý.Bềngồi

chiềunịnhnhaunhưngđúngralàngườitađangthảlỏngnhau,mặckệcho

nhauhưhỏngthếnàocũngđược.Trongsựtựphátchungcủaxãhội,cứthế

nóngàymộttrởnênphổbiến.

NhàvănLêMinhKhbạntơikhiphảibiêntậpmộttậpsáchgồmnhiều

bàibáovềchủđềnày(mangtênBếnơ-sin)đãvụtracáiýxuấtthần:tâmlý

ơ-sinđangtrởthànhmộtthứtâmlýthờiđại.Cólần,nhântrảlờiphỏngvấn,

LêMinhKhbảothứtâmlýcủakẻlàmthvơtráchnhiệmnàyđangchi

phốicảlốisốngliềulĩnhcủangườidân,lẫnthóimặtdàykiếmcháccủacác



quanchứcthamnhũng.

Phầntơi,tơimuốnbổsungmộtchitiếtnhỏ:Tâmlýơ-sinđồngthờicũng

làlýdosâuxakhiếnkhảnăngquảnlýcủachúngtacũngbịhạnchế.Trong

cảicáchruộngđấtởmiềnBắcnhữngnămtừ1957vềtrước,cùngvớiviệc

lấy lại đồng điền đất đai, có việc lấy ngay nhà cửa địa chủ chia cho dân

nghèo,hồiấygọilàchiaquảthực.Trongsốnày,cónhữngcơngơiđượcbồi

đắpxâydựngtừnhiềuđời.Cốnhiênkhimangnóralàmquảthựcthìkhơng

chiariêngchomộtaicả.Nhiềugiađìnhcùngđếnở.Thếlàxảyracáicảnh

ai thích kiểu gì phá kiểu đó, cuối cùng những dinh cơ đẹp đẽ biến thành

nhữngkhunhàhỗnđộnxấuxí.Mộtviệchếtsứcchínhđáng,vàcódụngý

tốt,manglạimộtkếtquảxấu.Màngunnhânchỉvìcácgiađìnhnơngdân

kia,khơngcónhàcửabaogiờ,khơngbiếtcáchlàmchủnó.Thậtlàvừađáng

thơngcảm,màcũngvừađángtrách!



18.KHỔVÌLẮMTIỀN

Đãdínhvàonghiệpbn,hẳnaicũngbiếtcáicâu“Bntàikhơngbằng

dàivốn”.ẤyvậymànhiềubàbnbánnhỏởchợĐồngXngầnđâybảo

vớitơirằngcólúcthấysợcảnhữngđồngvốngiờiơiđấthỡi,tứclàcáiđồng

tiềntừđâukhơngrõtựnhiênđếntrongtaymình.

Sợvớinghĩacónóthìngườitacứthấpthỏmkhơngn.Muốntrổtàivới

thiênhạ.Rataybnthậtto,ơmthậtnhiềuhàng.Lòngthamlàmmờcảmắt.

Saunàynghĩlạimớithấydại.

Thếnàynhé,cóphảilúcnàocũngcóhàngtốthàngcầnmàơmđâu.Rồi

kho chứa ra sao, bảo quản ra sao. Rồi lo bán lo đòi tiền. Đang đủng đỉnh

“nửa ngày bán nửa ngày chơi”, giờ đám ô-sin nhà q mới ra ngờ nghệch

phảilàmnhiềucứcuốngcảlên,khơngđổthìvỡ,khơngđếmnhầmthìvàosổ

sai.

Đằngsaucáivẻhồnhtráng“phồngphềnhnhưmiếngtópmỡ”,hóaracái

mầmhậuhọađãnằmbêntronglúcnàokhơngbiết.

Kếtluậnrútralàphảilượngsứcmình.Mìnhcólàmđượckhơngthìhãy

làm.Khơngđểchođồngtiềnnókíchđộng.

Đồng tiền khơng bẩn như mấy người đạo đức giả nguyền rủa. Nó được

việc lắm, nếu biết sử dụng. Cái chính là anh có điều khiển được nó hay

khơng.Nhưcáixemới,trơngaimàchảthích.Nhưngkhơnggiàtayláilàtoi

vớinónhưchơi!

Xét chung trong phạm vi cả nước, bài học của mấy bà chợ Đồng Xn

khơngphảilàkhơngđángrútkinhnghiệm.

Cảnướcđangkhổvìgiácảleothang,lạmphátnếukhơngkiềmchếđược

sẽgâyranhiềuphiềnphứcchoansinhxãhội.



Nhiều lý do đã được viện dẫn. Lạm phát toàn cầu, thiên tai, mất mùa.

Chínhsáchtiềntệvàtíndụng,trongđócóliênquanđếnđầutư.Vàđểchạy

chữa, theo lơ-gích thơng thường có việc kêu gọi thực hành tiết kiệm, việc

tăngcườngkiểmtracácnhàbnđầucơ,việcgiảmthuế...

Một số nhà kinh tế có cách cắt nghĩa khác. Họ bảo trong số rất nhiều

nguyên nhân, một phần còn là đồng tiền nước ngồi chảy vào dồn dập và

việcquảnlýnócònthiếukinhnghiệm.

Đúngraphảinóitachưabaogiờphảiđốidiệnvớimộtthựctếnhưthế

này.Chínhviệcđồngtiềnđổvàomạnhmẽ-mộtđiềutưởnglà“trêncảtuyệt

vời”xưa“nằmmơcũngkhơngthấy”-lạilàmộttrongnhữngngunnhân

sâuxagâyrarốiloạntrongđờisốngkinhtếnóichungvàviệclạmphátnói

riêng-tồnchuyệnđộngtrờimàtakhơngbiết.

Tơinghechưathủngchuyệnkinhtế,songbằnglươngtrithơngthườngcứ

cảmthấykhơngchừngđólàmộthướngsuynghĩcólý:

Tạmvínơmnatiềntệgiốngnhưthứcănkhơngđủngonmiệngmàcòn

chứahàmlượngdinhdưỡngcao.Bởiđãlâungàythiếuđóitatưởngcứnhư

thậtnhiềuvàolàđếnơngtrờicũngkhơngsợ.Cóbiếtđâunếusẵncơthểốm

yếukhơngcómộtbộmáytiêuhóakhỏethìmọichuyệnđềuvơnghĩa.Tối

thiểulàthứcănbổmấycũngtrơituộtđihết,còntrơcáithânthểgàycòm.

Mà nguy hơn còn là tác hại khơn lường. Cái phần béo bổ kia, khi khơng

đượcsửdụngthíchđáng,tựnótrởthànhnguồnbệnh.Thếlàbệnhcũchưa

xonglạithêmranhữngbệnhmới,hoặcbảnthânbệnhcũcóthêmdiễnbiến

mới.

Xưanaycóaitựnhậnlàkhơngbiếtcáchănuốngtẩmbổbaogiờ.Như

xưanaykhơngmấyainhậnlàkhơngbiếttiêutiền.Songsựthựclàthế.Ta

nghèo q lâu, khơng thạo tiêu tiền có gì là lạ. Cả nỗi sợ của kẻ có tiền

nhiều,tacũngchưabiết.Chỉlốbịchởchỗbệnhrõrànhrànhmàcòncốđánh

trốnglấp.

Nhìnrộngralàcảmộtnếpnghĩchủquanđơngiản.Lâunaycứtưởngta

khổtakhơngngócđầulênđượcchỉvìqnghèo.Dấnvốnkhơngcó.Tha

thiếtmờingườitađầutưvàomộtphần.Lạicàngkhơngtiếccơngsứcđivay.

Cầmđồngtiềntrongtayvẫnkhơngbiếtlo.Đầutưvàochỗnàođây?Phân

chianhưthếnàođây?Ngườiquảnlýđâu,cơsởkhotàngbếnbãirasao?Ai

làngườibiếtlàmđểgiaotiềngiaovốn?Nhữngcâuhỏiấykhơnghềđược

đặtra.

Tronglúccònđanglúngtúnggiảingânthìcánbộvớidânđượcdịp“té

nướctheomưa”ănchơicứvungcảlên.Xâytrụsở.Muaxe.Đinướcngồi

chơibời.Vàđánhbạc,khơngaibảoaicứsểnhralàvàocuộcđỏđen.

Thìtấnbihàikịchđangdiễnracógìlàlạ?

Khutơiđangởnaylàmộtquậnmớithànhlập.Trướckialàhuyệnngoại

thành nên dân khá nhiều đất, thổ cư mỗi nhà vài trăm mét là thường. Nay



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

TỘI LÀM HƯ DÂN

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×