Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
VII.ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI CHUYÊN TRÁCH

VII.ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI CHUYÊN TRÁCH

Tải bản đầy đủ - 0trang

Chng III

i

biu Quc hi

ô v on i

biu Quc hội

*



một cách tồn diện đến vị trí, tính chát, chức năng, nhiệm

vụ, quyền hạn của đại biểu Quốc hội chuyên trách trong

điều kiện Qũc hội nưỏc ta hoạt động khơng thưồng xuyên

và còn lẫn lộn giữa hai khái niệm ''chuyên trách'' vỏi

''chuyên nghiệp \

Xét về ngôn ngữ, cả hai thuật ngữ này đểu là tính từ,

dùng để chỉ tính châ't của loại công việc mà một cá nhân hay

tập thể đảm nhiệm. Trong tiếng Anh, thuật ngữ chuyên

trách được viết là responsible, có nghía là đảm nhiệm, chịu

trách nhiệm về một nghía vụ nhất định. Còn thuật ngữ

chun nghiệp được viết là pressional, có nghía là mang

tính nghề nghiệp, tính nhà nghề, phản ánh kỹ nảng nghề

nghiệp; hoặc vocational có nghía là khả náng cần có cho

một nghề, có tính hướng nghiệp. Trong tiếng Việt, thuật

ngừ chun trách có nghía là chuyên chỉ làm một loại công

việc và chỉ chịu trách nhiệm về cơng việc nào đó. Thuật ngừ

chun nghiệp có nghĩa là nghề nghiệp chun mơn,

chun làm một nghề, một việc nào đó.

Hiện nay, trong quan niệm, có nhiều ngưòi vẩn cho

rằng, hầu hết Quốc hội các nưóc đều làm việc thưồng xuyên

và vì vậy, các đại biểu Quốc hội của họ đều là những nghị

sỹ chuyên nghiệp. Thực ra khơng phải vậy, trên thế giối

hiện nay, vẫn có nhừng Quốc hội hoạt động không thường

xuyên (như Việt Nam, Trung Qc, Lào, Cu Ba...). Ngay cả

đơì với các Qũc hội đưỢc coi là h o ạ t động th ư ờ n g xuyên,



241



MỘTSố VẤNĐỀ

VỀĐỔI MỚI Tổ chCÌc, hoạt Động Của quốc hội

vẫn có những kỳ nghỉ và các nghị sỷ được coi là chuyên

nghiệp củng chỉ chiếm một phần nhất định trong cơ cấu của

Quốc hội (Quốc hội của hầu hết các nưóc theo hệ thống Bắc

Âu và nhiều nưóc phương Tây khác). Khái niệm ''nghị sỹ

chuyên nghiệp' ỏ Quốc hội các nước này được hiểu là những

ngưòi có ''nghề' hoạt động nghị trường. Nói cách khác, họ là

những ngưòi có thâm niên làm nghị sỷ, có kỹ nàng mang

tính chun nghiệp trong hoạt động nghị trưởng. Đó là các

nghị sỹ trong Thượng viện và các nghị sỹ do các đảng phái

chính trị cử ra tại Hạ viện của hầu hết các nước.

ở nhiều nước, nghị sỹ thuộc Thượng viện được bổ nhiệm

theo chẽ độ danh vị, theo phương thức thê tập, cha truyền

con nối hoặc sau khi mãn nhiệm ỏ các cơ quan hành pháp,

tư pháp, được chỉ định hoặc thông qua bầu cử để trỏ thành

Thượng nghị sỹ. Chê độ Thượng viện được coi là cơ chế cân

bằng, đốì trọng của các lực lượng chính trị, thể hiện sự tham

chính ngay từ q trình lập pháp.' ớ cả Thượng viện và Hạ

viện, một bộ phận nghị sỹ được các đảng phái chính trị cử

ra tham chính thơng qua con đưòng bầu cử, để đại diện cho

lợi ích của đảng mình. Số nghị sỹ này thưòng được bố trí

hoạt động trong suốt thòi gian nhiệm kỳ của Quốc hội và có

thể sè tiếp tục được giới thiệu ra tranh cử nhiểu khoá Quốc

hội tiếp theo, nên được gọi là chuyên nghiệp.

Tuy nhiên, dù là chuyên nghiệp hay khơng chun

nghiệp, nghị sỹ ỏ các nưóc đều bình đẳng vể vị trí, tính



242



Chương III

Đại■ biểu Quốc hội

• và Đồn đại

■ biểu Quốc hội



c h â t, n h iệ m vụ, q u y ền h ạ n và cơ chế, ph ư ơ ng th ứ c h o ạ t

động. Điều cốt tử cho sự tồ n tại và p h á t triể n c ủ a các đ ả n g

c h ín h trị khi t h a m gia c h ín h trư ờ n g p h ụ th uộc râ't lớn vào

h iệ u qu ả h o ạ t động và u y tín cá n h â n các nghị sỹ đối với

d â n chúng. Bởi vậy, b ả n t h â n các đ ản g c h ín h trị và các

n g h ị sỹ củ a họ ln tìm n h ữ n g cách thức h o ạ t đ ộn g tối ưu

n h ấ t để t r a n h t h ủ sự ủ n g hộ củ a cử tri.

ở nước ta, k h á i n iệm *‘đạí' biểu Quốc hội chuyên trách'\

h iệ n n a y c h ư a có t ừ điển nào đề cập đến. N g ay cả L u ậ t T ổ



chức Quốc hội, Quy chẽ hoạt động của đại biểu Quốc hội và

Đ o à n đại biểu Quốc hội cũ n g c h ư a có đ ịn h n g h ĩa h o à n

c h ỉn h . C h ín h vì vậy, k h i n g h iê n cứu đến k h á i n i ệ m này,

c ầ n xem xét đến các k h í a c ạ n h có liên q u a n đ ế n t í n h c h ấ t

h o ạ t động của m ột bộ p h ậ n đại biểu Quốc hội được p h â n

công thự c h iệ n n h iệ m vụ th ư ò n g xuyên ỏ Quốc hội nưóc ta;

vị trí, tín h c h át, n h iệ m vụ, quy ền h ạ n và cơ chế, phươ ng

th ứ c h o ạ t động c ủ a đại b iể u Quốc hội ch u y ên trá c h .



a.

v ề tính ch ấ t hoat động của mơt bơ p h ậ n đ ạ i biểu

tron g Quốc hộỉy đươc p h á n công thực hiện các cơng việc

một cách thường xun với tồn bộ thời g ia n trong ỉt

n h ấ t là một nhiệm kỳ Quốc hội

Đ â y là v ã n đ ề n ả y s i n h từ thực tiễn h o ạ t độ ng củ a Quốc

hội nưốc t a tr o n g n h ữ n g n ă m g ầ n đây, h a y nói c h ín h xác

hơn, là t ừ c h ín h n h u c ầ u t á n g cưòng hiệu q u ả h o ạ t động



243



MỘTSỐVẤNOỂ

VÉ 0ỔI MỚI TỔCHỨC. HOẠTĐỘNGCỦA QUỐC HỘI

của Quổc hội.

Trưóc đây, hoạt động của Quốc hội chỉ mang tính thuần

tuý và chủ yếu là diễn ra tại kỳ họp theo chế độ làm việc

hội nghị; hầu như Quốc hội chỉ xem xét và biểu quyết

thông qua các quyết định đã được soạn sẵn. Chính vì vậy,

trong một thòi gian dài, dường như chỉ có bộ máy giúp việc

cho Quổc hội là làm việc chuyên trách, còn hầu hết các đại

biểu Quốic hội đều kiêm nhiệm. Sau khi có cơng cuộc đổi

mói tồn diện trên mọi lĩnh vực của đòi sơng xã hội do

Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, Quốc hội mỏi nhận thấy

cần đổi mới phương thức hoạt động của mình. Trong bối

cảnh đó, nhiều vấn đề đả được đặt ra một cách nghiêm túc.

Để tàng cưòng năng lực hoạt động của Quốc hội, vấn đề

quấn trọng đầu tiên là phải có những ngưòi chun trách

làm công tác của Quốc hội. Bởi vậy, ngay từ cuối Quốc hội

khoá VIII, đầu Quốc hội khoá IX, một bộ phận đại biểu

Quốc hội (mà chủ yếu là các đồng chí lãnh đạo Quốc hội,

Hội đồng Nhà nước) đã được bơ' trí tồn bộ thòi gian dành

cho các cơng việc của Quốic hội. Sự kiện đó đánh dấu bước

thay đổi quan trọng trong quan niệm về đại biểu Quốc hội

chuyên trách sau này. Kể từ đây, '*đại biểu Quốc hội

chuyên trách'' đâ trở thành nội dung trong một số văn bản

về tổ chức và hoạt động của Quốc hội. Đến Luật Tổ chức

Quốc hội năm 2001» sô" lượng đại biểu Quốc hội đã được ghi

nhận vói một tỷ lệ ít nhất là 25% trên tổng số đại biểu Quốc



244



Chương III

Đạí

■ biểu Quốc



hội

• và Đồn đại

■ biêu Quốc hộj





hội. N h iề u đại biểu Quốc hội đã làm n h iệ m vụ c h u y ê n

t r á c h từ 2 đến 3 k h o á Quốc hội, tích luỹ được k in h n g h iệm

p h o n g p h ú tro n g h o ạ t động nghị trưòng, có n h ữ n g đóng góp

tích cực cho q u á t r ì n h đổi mới và hoàn th iệ n về phư ơ n g

th ứ c h o ạ t động củ a Quốc hội nưốc ta nói chun g, c h ế địn h

đ ạ i biểu Quốc hội c h u y ê n tr á c h nói riêng.

Q u á t r ì n h h ìn h t h à n h và xác lập chẽ đ ịn h ''đại hiểu

Quốc hội chuyên trách"' là sự s á n g tạo tro n g cơ cấ u tổ chức

và p h ư ơ n g thức h o ạ t động của Quốc hội nước t a so với Quốc

hội n h iề u nước t r ê n th ẽ giói. Nó cũng th ể hiện sự v ậ n d ụ n g

lin h h o ạ t về cơ c h ế h o ạ t động củ a cơ q u a n đại biểu cao n h ấ t

cho n h â n d ân, cơ q u a n qu y ền lực nh à nước cao n h ấ t củ a

nưốc t a tro n g khi c h ư a đủ điều kiện tổ chức m ột Quốc hội

có c h ế độ là m việc th ư ờ n g xuyên.



b,

Về vị tri, tin h ch ất của đai biểu Quốc hôi

chuyên trách

H iệ n nay, t r o n g các v ã n b ả n p h á p l u ậ t về tô chức và

h o ạ t động c ủ a Quôc hội c h ư a có điều k h o ả n n à o r i ê n g b i ệ t

q u y đ ịn h về v ấ n đ ề này. T u y n h iê n , có t h ể t h ấ y r ằ n g về vị

trí, đ ạ i b iểu Quổc hội c h u y ê n tr á c h trước h ế t c ũ n g là đ ại

biểu Quốc hội, có vị t r í là t h à n h viên c ủ a cơ q u a n đ ại biểu

cao n h ấ t c ủ a n h â n d ấn , cơ q u a n quyển lực cao n h ấ t của

nước C ộng hoà x ã hội chủ n g h ĩ a Việt N am . về t í n h c h ấ t,

đại b iể u Quốc hội c h u y ê n t r á c h trưóc h ế t có t í n h c h ấ t n h ư



245



MỘTSỐ VẤNĐẾ

VẾĐổ\ MỚI TỔCHỨC. HOẠTĐỘNGCỦA QUỐC HỘI

các đại biểu Quôc hội khác là đại diện cho ý chí, nguyện

vọng của nhân dân, khơng chỉ đại diện cho nhân dản ở

đơn vị bầu cử ra mình, mà còn đại diện cho nhân dân cả

nước; là ngưòi thay mặt nhân dân thực hiện quyền lực

nhà nước trong Quốc hội. Khi được phân cơng làm nhiệm

vụ chun trách, thì tuỳ thuộc vào cương vị công tác, mà

đại biểu Quốc hội chun trách có thêm những vị trí, tính

chất khác nhau.



Vê nhiệm vụ^ quyên hạn và cơ chế, phương thức

hoạt động của đai biểu Quốc hội chuyên trách

c.



Theo các quy định hiện hành, các đại biểu Quốc hội

chuyên trách là những ngưòi hoạt động thưòng xuyên ở các

cơ quan của Quốc hội và ỏ các đoàn đại biểu Quỗc hội. ■

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách ở các cơ quan

của Quốic hội, ỏ các Đoàn đại biểu Quốc hội, ngoài việc thực

hiện các quyền hạn và nhiệm vụ của đại biểu Quốc hội nói

chung, còn có một số nhiệm vụ quyển hạn sau đây:

Đ ại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại các cơ

quan của Quốc hội thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của đại

biểu Quốc hội, đồng thơi tham gia thực hiện nhiệm vụ,

quyển hạn của cd quan Quốc hội, nơi mình là thành viên

theo sự phân công của ưỷ ban thường vụ Quốic hội, Hội



đồng dân tộc, uỷ ban của Quốc hội.



246



Chương III



Đại biểu Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội

Đại biểu Quốc hội hoạt động chun trách ở các đồn

đ ạ i biểu Q'c hội thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của đại

biếu Quốc hội, đồng thòi thực hiện một sơ nhiệm vụ và

quyền hạn khác, như được Trưởng đoàn đại biểu Quốc

hội uỷ nhiệm thực hiện một số nhiệm vụ quy định tại

Điều 26 của Quy chế hoạt động của đại biểu Quốc hội và

Đồn đại biểu Quốc hội; tham gia Đồn cơng tác, Đồn

giám sát của Uỷ ban thường vụ Qũ'c hội, Hội đồng dân

tộc hoặc uỷ ban của Quốc hội; được mòi dự các Hội nghị,

các lóp học, tập huấn theo chức danh lãnh đạo địa

phương; được mòi dự các cuộc họp thưòng kỳ của thường

trực Hội đồng nhán dân, ư ỷ ban nhân dân, Ban thường

trực ư ỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, thành phố”

trực thuộc trung ương; đưỢc mòi dự các cuộc tiếp dân

định kỳ của Chủ tịch ưỷ ban nhân dân tỉnh, thành phô"

trực thuộc trung ương.



Từ những vân đề trên cho thấy rằng ở nưóc ta, chẽ định

đại biểu Quốc hội chuyên trách là sự vận dụng linh hoạt,

sáng tạo trong điểu kiện một đảng cầm quyển và chưa có

điều kiện tổ chức một Quỗc hội hoạt động thưòng xun.

Chính vì vậy, việc hình thành chế định đại biểu Quốc hội

chuyên trách với một tỷ lệ nhất định trong Quốc hội là sự

phân cỗng lao động quyển lực hợp lý, một phương thức đặc

thù, thích hợp với đặc điểm về tổ chức và hoạt động của

Quốc hội nước ta trong điều kiện hiện nay.

247



MỘTSố VẤNĐÉ

VỀĐỔI MỚI Tổ CHỨC, HOẠTĐỘNGCỦAQUỐC HỘI

2.

Thực trạng về cơ câu tô' chức và phương thức hoạt

động của đại biểu Quốc hội chuyên trách



a. Vê cơ cẩu t ổ chức đ a i biểu Quốc hội chuyên trá ch

Như trên đã đề cập, vấn đề đại biểu Quốc hội chuyên

trách hầu như chưa được nói đến kể từ Quốc hội khố I đến

Quốc hội khoá VIII. Trong cơ cấu Quổc hội các khố I, II,

III chỉ có một sơ" chức danh được coi là chuyên trách làm

công tác Quốc hội, như: Trưởng ban thưòng trực Quốc hội,

Chủ tịch ư ỷ ban thường vụ Quốc hội, Tổng thư ký Hội đồng

Nhà nước. Đến C U Ố I khoá VIII, đầu khoá IX, do yêu cầu

tăng cưòng số lượng ngưòi chuyên đảm đương cơng việc của

Quốc hội trở nên bức xúc, thì vấn đề đại biểu Quốc hội

chuyên trách mối được đặt ra.

Từ nhiệm kỳ Quốc hội khố IX, lúc đầu có 24 đại biểu

Quốc hội làm việc theo chẽ độ chuyên trách và chủ yếu là

ỏ các cơ quan của Quốc hội, sau đó tăng thẽm 4 ngưòi nữa.

Cl nhiệm kỳ, sau Đại hội Đảng các cấp, ỏ các đoàn đại

biểu Quốc hội bơ' trí được 13 đại biểu làm việc theo chế độ

chun trách. Đến khố X, sơ lượng đại biểu Quốc hội chuyên

trách ỏ các cơ quan Quốc hội đã tăng lên 34 người, ở các

đồn đại biểu Quốíc hội, sau Đại hội Đảng các câ"p, nhiều

đại biểu là trưởng, phó đồn do khơng tiếp tục tham gia

câ'p uỷ, nên đã được u ỷ ban thưòng vụ Quốc hội quyết định

chuyển sang chế độ hoạt động chuyên trách. Tuy nhiên, số

248



Chương III

Đại biểu Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hi





ô











lng ny khụng nhiu (14 ngi).

ỏp ng vúi yờu cầu đổi mới cơ cấu tổ chức và

phương thức hoạt động của Quốc hội, Hội nghị lần thứ 7

Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII đã nêu rõ chủ

trương ''từng bước tăng cường đại biếu Quốc hội chuyên

trách'\ Thê ch ế hoá chủ trương này, Luật Tổ chức Q uôi hội

được sửa đổi nám 2001 đà quy định: "'Số lượng đại biểu

Quổc hội hoạt động chun trách có ít nhất là hai mươi lăm

phẩn trăm tổng sô'đại biểu Quốc hội'. Với việc ghi nhận

chẽ định đại biểu Quôc hội chuyên trách troĩig L u ật cho



thấy, nhu cầu táng cường sô' lượng đại biểu Quốc hội làm

việc thường xuyên đã trở thành một thực tế trong sinh hoạt

của Quốc hội.

Quán triệt tinh thần đổi mói này, trong cuộc bầu cử đại

biểu Qb hội khố XI, Đảng đồn Quốc hội đà có tò trình

Bộ Chính trị về dự kiến sõ lượng, cơ câu, thành phần đại

biểu Quổc hội làm nhiệm vụ chuyên trách ở các cơ quan của

Quốc hội và các đồn đại biểu Quốc hội.

Tuy nhiên, q trình chuẩn bị cho cuộc bầu cử lại đặt ra

vân đề về tiêu chuẩn đại biểu Quôc hội chuyên trách mà

trong Luật Tổ chức Quốc hội chưa đê cập đến. Nhiều ý kiến

cho ràng, cần phải có quy định hoặc hướng dẫn cụ thể về

vấn đề này theo hưóng xác định rõ đại biểu Quốc hội chun

trách phải dành tồn bộ thòi gian cho hoạt động của Quốic

hội. Thực chất, đây là việc phân công nhừng đại biểu cố



249



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

VII.ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI CHUYÊN TRÁCH

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×