Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Thực trạng về cơ câu tô' chức và phương thức hoạt động của đại biểu Quốc hội chuyên trách

Thực trạng về cơ câu tô' chức và phương thức hoạt động của đại biểu Quốc hội chuyên trách

Tải bản đầy đủ - 0trang

Chương III

Đại biểu Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hi





ô











lng ny khụng nhiu (14 ngi).

ỏp ng vúi yờu cầu đổi mới cơ cấu tổ chức và

phương thức hoạt động của Quốc hội, Hội nghị lần thứ 7

Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII đã nêu rõ chủ

trương ''từng bước tăng cường đại biếu Quốc hội chuyên

trách'\ Thê ch ế hoá chủ trương này, Luật Tổ chức Q uôi hội

được sửa đổi nám 2001 đà quy định: "'Số lượng đại biểu

Quổc hội hoạt động chun trách có ít nhất là hai mươi lăm

phẩn trăm tổng sô'đại biểu Quốc hội'. Với việc ghi nhận

chẽ định đại biểu Quôc hội chuyên trách troĩig L u ật cho



thấy, nhu cầu táng cường sô' lượng đại biểu Quốc hội làm

việc thường xuyên đã trở thành một thực tế trong sinh hoạt

của Quốc hội.

Quán triệt tinh thần đổi mói này, trong cuộc bầu cử đại

biểu Qb hội khố XI, Đảng đồn Quốc hội đà có tò trình

Bộ Chính trị về dự kiến sõ lượng, cơ câu, thành phần đại

biểu Quổc hội làm nhiệm vụ chuyên trách ở các cơ quan của

Quốc hội và các đồn đại biểu Quốc hội.

Tuy nhiên, q trình chuẩn bị cho cuộc bầu cử lại đặt ra

vân đề về tiêu chuẩn đại biểu Quôc hội chuyên trách mà

trong Luật Tổ chức Quốc hội chưa đê cập đến. Nhiều ý kiến

cho ràng, cần phải có quy định hoặc hướng dẫn cụ thể về

vấn đề này theo hưóng xác định rõ đại biểu Quốc hội chun

trách phải dành tồn bộ thòi gian cho hoạt động của Quốic

hội. Thực chất, đây là việc phân công nhừng đại biểu cố



249



MỘTSố VẤNĐỀ

VÉoổl MỚI Tổ CHỨC, HOẠTDỘNGCỦAQUỐC HỘI

năng lực, có điều kiện làm việc chuyên trách các cơng việc

của Quốc hội, nhằm tàng cưòng một bước chất lượng, hiệu

quả hoạt động của Quốc hội trong điều kiện mới.

Để giải quyết vấn đề đặt ra, ngày 07 tháng 3 nàm 2002,

ưỷ ban thưòng vụ Quốc hội khố X đã có Cơng văn sơ"

361/ƯBTVQH hưóng dẫn các địa phương về tiêu chuẩn,

điều kiện lựa chọn, bơ' trí ngưòi làm đại biểu Quốc hội

chun trách theo hưóng; có đủ các tiêu chuẩn của đại biêu

Quốc hội theo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội; có độ tuổi

khơng q 52 đối với nữ và không quá 56 đôi với nam;

hướng giới thiệu là các đồng chí đang giữ các chức vụ ư ỷ

viên thưòng vụ tỉnh uỷ, thành uỷ hoặc Phó Chủ tịch Hội

đồng nhân dân, Phó Chủ tịch ưỷ ban nhân dân, Trưởng

các ban của Đảng, Chủ tịch ưỷ ban Mặt trận Tô quốc,

Giám đốc sở, Trưởng các đoàn thể, Trưởng các ban của Hội

đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; có

sức khỏe tốt; có năng lực, uy tín và kinh nghiệm trong các

lình vực hoạt động của cơ quan dân cử.

Về tiêu chuẩn đại biểu chuyên trách ỏ các cơ quan của

Quốc hội, tuy khơng có văn bản hưống dẫn cụ thể, nhưng

Uỷ ban thưòng vụ Quốc hội giao cho thưòng trực Hội đồng

dân tộc, các uỷ ban của Quốc hội dự kiến và để xuất, giỏi

thiệu theo nhu cầu công tác của cơ quan mình.

Trên cơ sở có sự chuẩn bị từ trước khi tiến hành cuộc

bầu củ, nên việc bố^ trí đại biểu Quốc hội chuyên trách của



250



Chương III

Đại biểu Quốc hội v on i biu Quc hi

ô















Quc hi khoỏ XI c bản đã đáp ứng được yêu cầu cả về sô"

lư ợ n g và c h ã ’t lượng.



Ngay từ đầu nhiệm kỳ của Quốc hội khố XI, sơ" đại

biêu Quốc hội chun trách đưỢc bơ" trí cho các cơ quan của

Quốc hội là 58 ngưồi, trong đó ưỷ ban thưòng vụ Quốc hội

có 13 ngưòi, sơ"còn lại hầu hết được bơ"trí các cương vị lãnh

đạo hoặc Uỷ viên thường trực ỏ Hội đồng dân tộc, các uỷ

ban của Quốc hội. Trong số đó, có 39 ngưòi tái cử và 18

ngưòi đâ từng là đại biểu Qc hội chun trách ở khố X.

Đơl vối các đồn đại biểu Quốc hội, việc bơ' trí đại biểu

Qc hội chun trách đã được tiến hành đầy đủ ở 61 địa

íơng vói 61 ngưòi. Trong đó, có 07 đại biếu tái cử, 05 đại

phương

biểu là ư ỷ viên thưòng vụ cấp uỷ, 34 ngưòi là ư ỷ viện Ban

chấp hành cấp tỉnh đảng bộ. Sơ" còn lại hầu hết là những

ngưòi đả giữ chức vụ từ câp Giám đốc sở, trưởng ngành,

trưởng ban của Hội đồng nhân dân câ*p tỉnh trỏ lên. Trong

quá trình chuẩn bị bầu cử, ưỷ ban thường vụ Quốc hội đã

có chủ trương bơ' trí các đại biểu Qb hội chun trách ở

các đồn làm nhiệm vụ trưởng hoặc phó đoàn và sau khi

trúng cử, các đại biểu này đã được các đoàn bầu vào đúng

cương vị như đã dự kiến.

Tuy nhiên, q trình bơ" trí, phân cơng đại biểu Quốc

hội chun trách ở khố XI có nhừng thay đổi do Quốic hội

quyết định chia tách các đơn vị hành chính cấp tỉnh; do

cơng tác ln chuyển cán bộ ở trung ương và địa phương



251



MỘTsó VẤNĐẾ

________VÉĐỔI MỚI TĨCHỨC. HOẠTĐỘNGCỦAQUỐC HỘI________

sau đại hội Đảng các cấp. Cho đến nay, tổng sô' đại biểu

Quôc hội chuyên trách của Quốc hội là 121 ngưòi, trong đó,

ở các cơ quan của Quốc hội là 63 ngưòi, ỏ các đồn đạ] biểu

Quốc hội là 58 ngưòi. Như vậy, tính đến thòi điểm hiện

nay, sơ" đại biểu Quốc hội chun trách (121) so vói tơng số

đại biểu hiện có (493) chĩ đạt 24,54%.

ò. v ề ph ư ơn g th ứ c h o ạ t đ ộ n g của đ a i biểu Quốc hội

chuyên trá c h

Vói các quy định của Luật Tổ chức Quốc hội Vâ quy

định trong các vàn bản pháp luật khác về tổ chức và hoạt

động của Quốc hội, đại biểu Quôc hội chuyên trách thực

hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình thống qua 5 phương

thức hoạt động chủ yếu sau đây:

- Tham gia hoạt động xây dựng pháp luật

Là những người được phân cơng tồn bộ thòi gian làm

việc cho Quốc hội, nên các đại biểu Quốc hội chun trách

đã có những đóng góp tích cực trong hoạt động xây dựng

pháp luật của Quốc hội.

Đại biểu Quốc hội chuyên trách tham gia hoạt động này

thống qua các hình thức sau đây:

- Trực tiếp tham gia vào việc quyết định chương trình

xây dựng pháp luật, các giai đoạn của quá trình xây dựng

pháp luật tại các kỳ họp Quốc hội.



252



Chương III

Đại

• biểu Quốc hội

• và Đồn đại

• biểu Quốc hội





- Tham gia thảo luận, cho ý kiến v ào các dự án luật tại

các cuộc họp của các cơ quan Quốc hội. Do các đại biểu

chuyên trách đều là thành viên các cơ quan của Quốc hội,

nên có điều kiện trực tiếp tham gia đóng góp ý kiến vói Ban

soạn thảo ngay từ giai đoạn đầu của quá trình soạn thảo

hoặc cùng vói Hội đồng dân tộc, các uỷ ban của Quốc hội

thẩm tra các dự án luật, dự án pháp lệnh; một số đại biểu

được phân công trực tiếp tham gia các Ban ồôạn thảô dự án

luật, pháp lệnh.

- Tham gia, thảo luận, cho ý kiến về các dự án luật, dự

thảo nghị quyết tại Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên

trách do ưỷ ban thưòng vụ Quốc hội triệu tập.

- Có điều kiện tham gia các khố bồi dưởng, nâng cao

nghiệp vụ và kỹ năng lập pháp do các cơ quan của Quồc hội

tổ chức.

Nhìn chung, hoạt động tham gia xây dựng pháp luật

của đại biểu Quốc hội chun trách đã có nhiều đóng góp

tích cực cho việc nâng cao chất lượng của các luật, pháp

lệnh. Do có điều kiện vể thòi gian đê đi sâu vào việc nghiên

cứu những vấn đề cụ thể, nên các đại biểu chuyên trách đã

có những sáng kiến, cải tiễn và cách làm phù hđp vói quy

trình xây dựng pháp luật trong điều kiện hiện nay. Vói

thực tiễn hoạt động của mình, các đại biểu Quốỉc hội

chuyên trách đâ trở thành lực lượng nòng cốt, là chỗ dựa

quan trọng trong quá trình thảo luận, xem xét các dự thảo



253



MỘTSố VẤNĐỀ

VỀĐỔI MỚI Tổ CHỨC, HOẠTOỘNG CỦAQUỐC HỘI

luật, pháp lệnh tại Hội đồng dân tộc, các uỷ ban của Q'c

hội và các đồn đại biểu Quôc hội.

- Tham gia các hoạt động giám sát của Quôc hội, các cơ

quan của Quốc hội và của các đoàn đ ạ i biểu Quốc hội

Hoạt động giám sát Quốc hội khoá XI dựa trên cơ sở

pháp lý là Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội với những

hình thức, phương pháp đã được đổi mới. Vì vậy, việc tham

gia hoạt động này của đại biểu Quốc hội chuyên trách được

tiến hành thông qua các hỉnh thức chủ yếu sau đây:

- Trực tiếp tham gia hoạt động xem xét các báo cáo, để

án và thực hành quyền chất vấn tại các kỳ họp Quốc hội.

- Tham gia các đoàn giám sát của các cơ quan Quốc hội

và đồn đại biểu Quốc hội khi được phân cơng.

- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của đại biểu Quổc hội

trong việc yêu cầu các cơ quan, tổ chức hữu quan và ngưòi

đứng đầu các cơ quan, tổ chức đó cung cấp thơng tin và trả

lòi những vấn đề mà đại biểu quan tâm.

- Có điểu kiện tham gia các khố bồi dưỡng, nâng cao

nghiệp vụ và kỹ năng giám sát do các cơ quan của Quốc hội

tổ chức.

Qua thực tiễn cho thấy, các đại biểu Quốc hội chuyên

trách đã có nhiều cô" gắng trong việc tham gia *hoạt động

^ám sát của Quốc hội và lực lượng chủ yếu trong hoạt

254



Chương III

Đại biểu Quốc hội và Đoàn đại bỉêi
động này. Tuy nhiên, điều dễ nhận thây là chất lượng hoạt

động giám sát, đặc biệt là việc xử lý các kết quả giám sát

hiện nay đang còn yếu. Các kiến nghị của đoàn giám sát,

của các đại biểu Quốc hội chưa được các cơ quan hữu quan

nghiêm túc xem xét, khắc phục.

- Tiếp xúc cử tri theo quy định

Theo quy định của pháp luật, đại biểu Quốc hội có

trách nhiệm tiếp xúc cử tri. Đại biểu Quốc hội chuyên

trách thực hiện nhiệm vụ này thông qua các hinh thức chủ

yếu sau đây:

- Tiếp xúc cử tri tại đơn vị bầu cử trưóc và sau kỳ họp

Quỏc hội theo sự bơ" trí của đoàn đại biểu Quốc hội.

- Tiếp xúc cử tri theo chuyên đề.

- Tiếp xúc cử tri tại nơi cư trú hoặc nơi công tác.

- Tiếp nhận và phân loại ý kiến, kiến nghị của cử tri

sau mỗi lần tiếp xúc để chuyển đến các cơ quan có thẩm

quyền ỏ trung ương hoặc địa phương xem xét, giải quyết và

đôn đốic việc trả lòi các ý kiến, kiến nghị này để báo cáo cho

cử tri biết.

Theo báo cáo của các đồn đại biểu Quốc hội, thì đại

biểu Quốc hội chun trách có nhiều €0' gắng để tham gia

đầy đủ hoạt động tiếp xúc cử tri, nhât là đại biểu chuyên

trách ở các cơ quan của Quốc hội. Tuy nhiên, vẫn có đại biểu



255



MỘTSố VẤN0Ề

VẾoổl MỚI Tổ CHỨC. HOẠTĐỘNGCỦAQUỐC HỘI

do bận công việc nên không tham gia đểu đặn các cuộc tiêp

xúc, có đại biểu chỉ thực hiện được 1/2 số lần tiếp xúc theo

lịch đã bơ" trí. Đặc biệt, nhiều đại biểu Quốc hội chuyên

trách chưa chủ động gặp gõ, tiếp xúc cử tri theo Hướng dẫn

liên tịch giữa ư ỷ ban thưòng vụ Quốc hội và Đồn Chủ tịch

ư ỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

- Tiếp công dán, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo của

công dân

Trên cơ sở nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của

pháp luật, đại biểu Quốc hội chuyên trách thực hiện hoạt

động này thơng qua các hình thức chủ yếu sau đây:

- Tiếp công dân tại trụ sở tiếp dân ở trung ương hoặc

địa phương theo phân công và tiếp nhận đơn, thư khiếu

nại, tố cáo của công dân.

- Tiếp nhận đơn, thư khiếu nại, tô'cáo của công dân qua

đưòng cơng văn hoặc thư tín gửi đến các đại biểu.

- Xem xét, nghiên cứu nội dung khiếu nại, tô" cáo của

công dân và chuyển đến các cơ quan, tổ chức, cá nhân có

thẩm quyền theo quy định của pháp luật; đôn đốc việc

^ ải quyết đối với các khiếu nại, tố cáo đó để trả lòi cho cơng

dân biết.

Qua thực tiễn cho thâv rằng, việc tiếp công dân chủ yếu

đưỢc tiến hành bởi các đại biểu Quốc hội chuyên trách ở các

đoàn đại biểu Quốc hội. Các đại biểu chuyên trách ở các cơ



256



Chương III

Đạỉ bỉểu Quốc hội và Đồn đại biểu Quốc hộl

quan Quốc hội, do bận cơng tác, do xa địa bàn nên ít có điếu

kiện tham dự đầy đủ các buổi tiếp dân theo lịch. Hiệu quả

xử lý đơn, thư, khiếu nại, tô' cáo của đại biểu Quốc hội nói

chung và đại biểu Quốc hội chuyên trách nói riêng cũng

chưa cao và chủ yếu là thơng qua Đoàn đại biểu Quốc hội.

Tham dự Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách do

ư ỷ ban thường vụ Quốc hội triệu tập

Theo quy định tại Điểu 13 Quy chê hoạt động của ưỷ

ban thưòng vụ Quốc hội, từ nám 2003 đến nay, u ỷ ban

thường vụ Quốc hội đã tổ chức 9 Hội nghị đại biểu Quốc hội

chuyên trách để thảo luận, cho ý kiến về các dự thảo luật,

nghị quyết trưốc khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Đây là một phương thửc hoạt động rất mới của Quốc hội

nói chung và là một trong những hình thức hoạt động chủ

yếu của đại biểu Quốc hội chuyên trách nói riêng. Có ý kiến

cho rằng chế định Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách

không phải là một hình thức hoạt động của Quốc hội và dễ

hiểu lầm như là một “Quốc hội thu nhỏ'' hay một ''Thượng

viện'\ Ý kiến này lập luận: Cơ sở pháp lý của Hội nghị đại

biểu Quôc hội chuyên trách là Quy chẽ hoạt động của ư ỷ

ban thưòng vụ Quốc hội, Đó là vãn bản pháp lý có giá trị

thấp hơn luật, nên nó khơng có giá trị như là một hình thức

hoạt động của Quốc hội. Nói cách khác, những ý kiến thảo

luận tại Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách khơng

mang tính pháp lý.



257



MỘTsó VẤNĐẾ

VỀĐỔI MỚI TỔCHỨC. HOẠTĐỘNG CỦAQUỐC HỘI

Qua thực tiễn cho thấy rằng, việc tổ chức các Hội nghị

đại biểu Quốc hội chuyên trách xuất phát từ yêu cầu

náng cao hiệu quả hoạt động lập pháp của Quốc hội và

bảo đảm cho Quốc hội có điểu kiện thông qua nhanh và

nhiều hơn sô' lượng các văn bản luật mà xã hội đang đặt

ra ngày càng bức xúc. Mục đích của việc tổ chức Hội nghị

đại biểu Quốc hội chuyên trách là thảo luận, cho ý kiến

trước một bước các dự án luật, dự thảo nghị quyêt sẽ

trình Quốc hội tại kỳ họp gần nhất. Cách làm việc này có

những ưu điểm là:

Do Quốc hội chưa có điều kiện hoạt động thưòng xuyên

và mỗi kỳ họp thưòng tiến hành trong một thòi gian nhât

định, lại có nhiều vân đề cần xem xét, nên không tránh

khỏi những hạn chế trong khi quyết định. Vì vậy, việc tổ

chức Hội nghị đại biểu chuyên trách sẽ giúp cho Quốc hội

có đưỢc nền tảng về thơng tin đốì với các vấn để liên quan

đến nội dung của các dự án luật, dự thảo nghị quyết thuộc

chương trình nghị sự của Quốc hội. Cách làm này đã khắc

phục được việc lãng phí thòi gian để bàn bạc, thảo luận về

những vấn đề có tính chi tiết, vụn vặt, tăng được số lượng,

chất lượng trong q trình thơng qua các vàn bản luật của

Quốc hội

Do các đại biểu Quốc hội chuyên trách được dành thòi

gian thoả đáng cho các hoạt động của Quốc hội, nên có điều

kiện để nghiến cứu sâu những vấn đề cụ thể. Y kiên đóng



258



Chương III

Đại biểu Quốc hội và Đồn đại biểu Quốc hội

*







t



*



góp của đại biểu Quốc hội chuyên trách về những vấn đề

liên quan sẽ có giá trị tham khảo cao đối vối Qc hội trong

q trình xem xét, biểu quyết thông qua các quyết định tại

kỳ họp.

Do phần lón các đại biểu Quốc hội chuyên trách được cơ

cấu từ nhừng ngưòi có năng lực chun sâu theo từng lĩnh

vực cụ thể, nên việc thảo luận, xem xét trước một bước sẽ

có giá trị thơng tin định hướng cho việc xem xét, thông qua

khi quyết định tại kỳ họp Quôc hội.

Tuy nhiên, từ thực tiễn các Hội nghị đại biểu Quốc hội

chuyên trách cũng đang nảy sinh những vấn đề cần đưỢc

tổng kết, đánh giá. Cụ thể là:

Các ý kiến thảo luận tại Hội nghị có giá trị pháp lý hay

khơng? Có làm cán cứ cho việc xem xét, thảo luận tại kỳ

họp Quốc hội hay khồng? Nếu qua tổng kết, đánh giá thấy

những vấn đề này đã chín muồi, thì cần ghi nhận trong

Luật TỔ chức Quốc hội.

Khi Hội nghị đại biểu Quốc hội diễn ra, các phương tiện

thông tin đại chúng đều đưa tin về nội dung xem xét, thảo

luận của Hội nghị. Nhiều vấn đề bức xúc liên quan đến đòi

sơng dân sự được các phương tiện thòng tin truyền tải đã

định hưóng cho dư luận xã hội, khiến cho nhiều ngưòi lầm

tưởng ràng đó là ý kiến của Quỗc hội, trong khi Hội nghị

đại biểu Quốc hội chuyên trách không phải là Quốc hội.



259



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Thực trạng về cơ câu tô' chức và phương thức hoạt động của đại biểu Quốc hội chuyên trách

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×