1. Trang chủ >
  2. Lớp 10 >
  3. Lịch sử >

Dặn dò, ra bài tập về nhà

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.35 MB, 213 trang )


NGUYỄN TRƯƠNG NGỌC PHIÊN



Giáo án liïch sử lớp 10



CHƯƠNG III

TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN

Bài 5

TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN

(2 tiết)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Nắm được:

- Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc và các quan hệ trong xã hội.

- Bộ máy chính quyền phong kiến được hình thành, củng cố từ thời Tần - Hán

cho đến thời Minh - Thanh. Chính sách xâm lược chiếm đất đại của các hoàng đế

Trung Hoa.

- Những đặc điểm về kinh tế Trung Quốc thời phong kiến: Nông nghiệp là

chủ yếu, hưng thònh theo chu kỳ, mầm mống kinh tế TBCN đã xuất hiện nhưng còn

yếu ớt.

- Văn hoá Trung Quốc phát triển rực rỡ.

2. Tư tưởng

- Giúp HS thấy được tính chất phi nghóa của các cuộc xâm lược của các triều

đại phong kiến Trung quốc.

- Quý trọng các di sản văn hoá, hiểu được các ảnh hưởng của văn hoá trung

quốc đối với Việt Nam.

3. Kỹ năng

- Trên cơ sở các sự kiện lòch sử, giúp HS biết phân tích và rút ra kết luận.

- Biết vẽ sơ đồ hoặc tự vẽ được lược đồ để hiểu được bài giảng.

- Nắm vững các khái niệm cơ bản.

II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

- Bản đồ Trung Quốc qua các thời kỳ.

- Sưu tầm tranh ảnh như: Vạn lý trường thành, Cố cung, đồ gốm sứ của Trung Quốc

thời phong kiến. Các bài thơ Đường hay, các tiểu thuyết thời Minh - Thanh.

- Vẽ các sơ đồ về sự hình thành xã hội phong kiến Trung quốc, sơ đồ về bộ

máy Nhà nước thời Minh - Thanh.

III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

1. Kiểm tra bài cũ



Trang 24



NGUYỄN TRƯƠNG NGỌC PHIÊN



Giáo án liïch sử lớp 10



Câu hỏi: tại sao nói "khoa học đã có từ lâu nhưng đến thời Hy Lạp, Rôma

khoa học mới trở thành khoa học"?

2. Dẫn dắt bài mới

GV khái quát phần kiểm tra bài cũ và dẫn dắt HS vào bài mới, nêu nhiệm vụ

nhận thức bài mới như sau:

Trên cơ sở thuộc mô hình các quốc gia cổ đại phương Đông, Trung Quốc vào

những thế kỷ cuối công nguyên do sự phát triển của sản xuất, xã hội phân hoá giai

cấp nên chế độ phong kiến ở đây đã sớm hình thành. Nhà Tần đã khởi đầu xây dựng

chính quyền phong kiến, hoàng đế có quyền tuyệt đối. Kinh tế phong kiến trung

quốc chủ yếu là nông nghiệp phát triển thăng trầm theo sự hưng thònh của chính trò.

Cuối thời Minh - Thanh đã xuất hiện mầm mống quan hệ sản xuất TBCN nhưng nó

không phát triển được. Trên cơ sở những điều kiện kinh tế xã hội mới, kế thừa

truyền thống của nền văn mình cổ đại, nhân dân Trung Quốc đã đạt nhiều thành tựu

văn hoá rực rỡ.

Để hiểu được quá trình hình thành chế độ phong kiến ra sao? Phát triển qua

các triều đại như thế nào? Sự hưng thònh về kinh tế gắn với chính trò thế nào? Tại

sao có các cuộc khởi nghóa nông dân vào cuối các triều đại. Những thành tựu văn

hoá rực rỡ của Trung quốc là gì? Bài học hôm nay giúp các em nắm bắt được những

vấn đề trên.

3. Tổ chức các hoạt động trên lớp

Các hoạt động của thầy và trò

Những kiến thức HS cần nắm vững

Hoạt động 1: hoạt động cá nhân

 Chế độ phong kiến thời tần - Hán

- Trước hết GV gợi lại cho HS nhớ lại kiến thức

đã học ở bài các quốc gia cổ đại phương Đông, về

các giai cấp cơ bản trong xã hội, sau đó đặt câu

hỏi:

- Việc sử dụng công cụ bằng sắt ở Trung quốc

vào thế kỷ V TCN có tác dụng gì?

Cho HS cả lớp xem sơ đồ treo bảng và gọi một

HS trả lời, các HS khác bổ sung cho bạn.



Quý tộc

Nông

dân

công





ND

giàu

ND

tự canh

ND

nghèo



Quý tộc

Nông

dân

lónh

canh



HS dựa vào những kiến thức đã học ở những bài

trước và dựa vào sơ đồ để trả lời. GV củng cố và

giải thích thêm cho HS rõ:

- Trong xã hội Trung Quốc, từ khi đồ sắt xuất

hiện, xã hội đã có sự phân hoá, hình thành hai giai

cấp mới đòa chủ và nông dân lónh canh, từ đây hình



Trang 25



NGUYỄN TRƯƠNG NGỌC PHIÊN

Các hoạt động của thầy và trò

thành quan hệ sản xuất phong kiến, đó là quan hệ

bóc lột giữa đòa chủ và nông dân lónh canh thay thế

cho quan hệ bóc lột quý tộc và nông dân công xã.

- Nhà Tần - Hán được hình thành như thế nào?

Tại sao nhà Tần lại thống nhất được Trung Quốc?

Cho HS đọc SGK, gọi một HS trả lời và các em

khác bổ sung.

GV củng cố và chốt ý: Trên lưu vực Hoàng Hà

và Trường Giang thời cổ đại có nhiều nước ngỏ

thường chiến tranh xâu xé thôn tính lẫn nhau làm

thành cục diện Xuân Thu chiến quốc. Đến thế kỷ

IV - TCN, Nhà Tần có tiềm lực kinh tế, quân sự

mạnh hơn cả đã lần lượt tiêu diệt các đối thủ. Đến

năm 221- TCN, đã thống nhất Trung quốc, vua Tần

tự xưng là Tần Thuỷ Hoàng, chế độ phong kiến

Trung Quốc hình thành. Nhà Tần tồn tại được 15

năm sau đó bò cuộc khởi nghóa của Trần Thắng và

Ngô Quảng làm cho sụp đổ.

- Lưu Bang lập ra Nhà Hán 206 TCN - 220. Đến

đây chế độ phong kiến Trung quốc đã được xác

lập.

- GV cho HS quan sát sơ đồ tổ chức bộ máy Nhà

nước phong kiến và trả lời câu hỏi: Tổ chức bộ máy

Nhà nước phong kiến thời Tần - Hán ở Trung Ương

và đòa phương như thế nào?

GV đặt câu hỏi: Hãy kể tên các cuộc khởi nghóa

của nhân dân ta chống lại sự xâm lược của Nhà

Tần, Nhà Hán? (gợi ý VD cuộc khởi nghóa của

nhân dân ta chống quân Tần TCN, cuộc khởi nghóa

Hai Bà trưng chống quân Hán năm 40…).



Giáo án liïch sử lớp 10

Những kiến thức HS cần nắm vững



a. Sự hình thành nhà Tần - Hán:



- Năm 221 - TCN, nhà Tần đã thống

nhất Trung Quốc, vua Tần tự xưng là

Tần Thuỹ Hoàng.

- Lưu Bang lập ra Nhà Hán 206 - 220

TCN.

Đến đây chế độ phong kiến Trung

Quốc đã được xác lập.



b. Tổ chức bộ máy nhà nước thời Tần Hán



- Ở TW: Hoàng đế có quyền tuyệt đối,

bên dưới có thừa tướng, thái uý cùng

các quan văn, võ.



Hoàng đế



Thừa tướng

Các

chức

quan

khác



Các

quan

văn



Quận

Huyện



Huyện



Thái uý

Các

chức

quan

khác



Các

quan





Quận

Huyện



Huyện



- Ở đòa phương: Quan thái thú và

Huyện lệnh. (Tuyển dụng quan lại chủ

yếu là hình thức tiến cử).



- Chính sách xâm lược của nhà Tần Hán: xâm lược các vùng xung quanh,

xâm lược Triều Tiên và đất đai của

người Việt cổ.



Trang 26



NGUYỄN TRƯƠNG NGỌC PHIÊN



Giáo án liïch sử lớp 10



Các hoạt động của thầy và trò



Những kiến thức HS cần nắm vững



Hoạt động 2: Hoạt động theo nhóm

- GV nêu câu hỏi cho từng nhóm:

+ Nhóm 1: Nhà Đường được thành lập như thế

nào? Kinh tế thời Đường so với các triều đại trước?

Nội dung của chính sách Quân điền?

+ Nhóm 2: Bộ máy Nhà nước thời Đường có gì

khác so với các triều đại trước?

+ Nhóm 3: Vì sao lại nổ ra các cuộc khởi nghóa

nông dân vào cuối triều đại nhà Đường?

HS thảo luận từng nhóm đọc SGK, tìm ý trả lời

và thảo luận với nhau.

Sau đó đại diện các nhóm lên trình bày, các

nhóm khác nghe và bổ sung.

- Cuối cùng GV nhận xét và chốt ý:

+ Nhóm 1: Sau Nhà Hán, Trung Quốc lâm vào

tình trạng loạn lạc kéo dài, Lý Uyên dẹp được

loạn, lên ngôi Hoàng đế, lập ra Nhà đường (618 907).

- Kinh tế nhà Đường phát triển hơn các triều đại

trước đặc biệt trong nông nghiệp có chính sách

quân điền (lấy ruộng đất công và ruộng đất bỏ

hoang chia cho nông dân. Khi nhận ruộng nông dân

phải nộp thuế cho Nhà nước theo chế độ tô, dung,

điệu, nộp bằng lúa, ngày công lao dòch và bằng

vải). Ngoài ra thủ công nghiệp và thương nghiệp

thònh đạt dưới thời Đường.

+ Nhóm 2: Bộ máy Nhà nước nhà Đường tiếp

tục được củng cố từ TW đến đòa phương làm cho bộ

máy cai trò phong kiến ngày càng hoàn chỉnh. Có

thêm chức Tiết độ sứ. Chọn quan lại bên cạnh việc

cử con em quan lại cai quản ở đòa phương còn có

chế độ thi tuyển chọn người làm quan.

- Nhà Đường tiếp tục chính sách xâm lược láng

giềng, mở rộng lãnh thổ. Nhà Đường đã từng đặc

ách thống trò lên đất nước ta và đã bò nhân dân ta

vùng lên khởi nghóa trong đó có cuộc khởi nghóa

tiêu biểu của Mai Thúc Loan (năm 722), chống lại

sự đô hộ của nhà Đường.

+ Nhóm 3: Cuối triều đại Nhà Đường, mâu

thuẫn xã hội giữa nông dân với đòa chủ quan lại

ngày càng gay gắt dẫn đến khởi nghóa nông dân và

nhà Đường sụp đổ.



 Sự phát triển chế độ phong kiến

dưới thời Đường



a. Về kinh tế:

+ Nông nghiệp: chính sách quân điền,

áp dụng kỹ thuật canh tác mới, chọn

giống … dẫn tới năng suất tăng.

+ Thủ công nghiệp và thương nghiệp

phát triển thònh đạt: có các xưởng thủ

công (tác phường) luyện sắt, đóng

thuyền.

→ Kinh tế thời Đường phát triển cao

hơn so với các triều đại trước.



b. Về chính trò

- Từng bước hoàn thiện chính quyền từ

TW xuống đòa phương, có chức Tiết độ

sứ

- Tuyển dụng quan lại bằng thi cử

(bên cạnh cử con em thân tín xuống

các đòa phương).



- Mâu thuẫn xã hội dẫn đến khởi

nghóa nông dân thế kỷ X khiến cho

nhà Đường sụp đổ.



Trang 27



NGUYỄN TRƯƠNG NGỌC PHIÊN

Các hoạt động của thầy và trò

Hoạt động 3: Hoạt động tập thể và cá nhân

GV đặt câu hỏi cho cả lớp: Nhà Minh, nhà

Thanh được thành lập như thế nào?

- Cho HS tìm hiểu SGK và trả lời, gọi một HS

trả lời, HS khác bổ sung.

- GV nhận xét và chốt ý: sau nhà Đường đến

nhà Tống, nhà Nguyên.

- Phong trào khởi nghóa nông dân của Chu

Nguyên Chương đã thành lập nhà Minh (1638 1644). Khởi nghóa của Lý Tự Thành làm cho nhà

Minh sụp đổ, giữa lúc đó bộ tộc Mãn Thanh ở phía

Bắc Trung quốc đã đánh bại Lý Tự Thành lập ra

nhà Thanho (1644 - 1911).

- GV đặt câu hỏi: Dưới thời Minh kinh tế Trung

quốc có điểm gì mới so với các triều đại trước?

Biểu hiện?

- GV cho cả lớp thảo luận và gọi một HS trả lời,

các HS khác có thể bổ sung cho bạn.

- GV nhận xét và chốt lại: Các vua triều Minh

đã thi hành nhiều biện pháp nhằm khôi phục, phát

triển kinh tế. Đầu thế kỷ XVI quan hệ sản xuất

TBCN đã xuất hiện trong các ngành nông nghiệp,

thủ công nghiệp, thương nghiệp. Các thành thò mọc

lên nhiều và rất phồn thònh. Bắc Kinh, Nam Kinh

không chỉ là trung tâm chính trò mà còn là trung

tâm kinh tế lớn.

- GV có thể giải thích thêm: Sự thònh trò của

Nhà Minh còn biểu hiện ở lónh vực chính trò: ngay

từ khi lên ngôi, Minh Thái Tổ đã quan tâm đến xây

dựng chế độ quân chủ chuyên chế TW tập quyền

(quyền lực ngày càng tập trung vào tay nhà vua, bỏ

chức thừa tướng, Thái uý, giúp việc cho vua là 6

bộ, vua tập trung mọi quyền hành trong tay, trực

tiếp chỉ huy quân đội).

GV đặt ra câu hỏi: Tại sao Nhà Minh với nền

kinh tế và chính trò thònh đạt như vậy lại sụp đổ?

- Gọi HS trả lời và GV nhận xét và phân tích

cho HS thấy: Cũng như các triều đại phong kiến

trước đó, cuối triều Minh ruộng đất ngày càng tập

trung vào tay giai cấp quý tộc, đòa chủ còn nông

dân ngày càng cực khổ ruộng ít, sưu cao, thuế nặng

cộng với đi lính phục vụ cho các cuộc chiến tranh

xâm lược, mở rộng lãnh thổ của các triều vua, vì

vậy mâu thuẫn giữa nông dân với đòa chủ ngày

càng gay gắt và cuộc khởi nghóa nông dân của Lý



Giáo án liïch sử lớp 10

Những kiến thức HS cần nắm vững

 Trung Quốc thời Minh - Thanh

a. Sự thành lập nhà Minh - nhà

Thanh:

- Nhà Minh thành lập (1638 - 1644),

người sáng lập là chu Nguyên Chương.

- Nhà Thanh thành lập 1644 - 1911.



b. Sự phát triển kinh tế dưới triều

Minh: Từ thế kỷ XVI đã xuất hiện

mầm mống kinh tế TBCN:

+ Thủ công nghiệp: xuất hiện công

trường thủ công, quan hệ chủ - người

làm thuê.

+ Thương nghiệp phát triển thành thò

mở rộng và phồn thònh.



c. Về chính trò: Bộ máy Nhà nước

phong kiến ngày càng tập quyền.

Quyền lực ngày cáng tập trung trong

tay nhà vua.

- Mở rộng bành trướng ra bên ngoài

trong đó có sang xâm lược đại Việt

nhưng đã thất bại nặng nề.



Trang 28



NGUYỄN TRƯƠNG NGỌC PHIÊN

Các hoạt động của thầy và trò

Tự Thành làm cho nhà Minh sụp đổ.

GV đặt câu hỏi: Chính sách cai trò của Nhà

Thanh?

Gọi 1 HS trả lời, các HS bổ sung sau đó GV

nhận xét, chốt ý: Người Mãn Thanh khi vào Trung

Quốc lập ra nhà Thanh và thi hành chính sách áp

bức dân tộc, bắt người Trung Quốc ăn mặc và theo

phong tục người Mãn, mua chuộc đòa chủ người

Hán, giảm thuế cho nông dân nhưng mâu thuẫn

dân tộc vẫn tăng dẫn đến khởi nghóa nông dân

khắp nơi.

- Đối ngoại: thi hành chính sách "bế quan toả

cảng" trong bối cảnh bò sự nhóm ngó của tư bản

phương Tây dẫn đến sự suy sụp của chế độ phong

kiến. Cách mạng Tân Hợi năm 1911 đã làm cho

nhà Thanh sụp đổ.

Hoạt động 4: Làm việc theo nhóm

GV chia cả lớp làm 2 nhóm chính và giao nhiệm

vụ cho mỗi nhóm:

- Nhóm 1: Những thành tự trên lónh vực tư

tưởng của chế độ phong kiến Trung Quốc?

- Nhóm 2: Những thành tựu trên các lónh vực sử

học, văn học, khoa học kỹ thuật?

GV cho đại diện nhóm trình bày, và bổ sung cho

nhau, sau đó GV nhận xét và chốt ý:

+ Nhóm 1: Nho giáo giữ vai trò quan trọng

trong lónh vực tư tưởng. Người khởi xướng nho học

là Khổng Tử. Từ thời Hán Nho giáo đã trở thành

công cụ thống trò về mặt tinh thần với quan niệm

về vua - tôi, cha - con, chồng - vợ, nhưng về sau

Nho Giáo càng trở lên bảo thủ, lỗi thời và kìm hãm

sự phát triển của xã hội.

- Phật giáo cũng thònh hành nhất là thời Đường.

Thời Đường, vua đường đã cử các nhà sư sang Ấn

Độ lấy kinh phật như cuộc hành trình đầy gian nan

vất vả của nhà sư Đường Huyền Trang.

+ Nhóm 2: bắt đầu từ thời Tây Hán, sử học đã

trở thành lónh vực độc lập, người đặt nền móng là

Tư Mã Thiên với bộ sử ký.

Văn học: Thơ phát triển mạnh dưới thời đường

với những tác giả tiêu biểu: Đỗ Phủ, Lý Bạch,

Bạch Cư Dò, tiểu thuyết phát triển mạnh ở thời

Minh - Thanh với các bộ tiểu thuyết nổi tiếng như

Thuỷ Hử của thi Nại Am, tam Quốc diễn nghóa của



Giáo án liïch sử lớp 10

Những kiến thức HS cần nắm vững



d. Chính sách của nhà Thanh:

- Đối nội: p bức dân tộc, mua chuộc

đòa chủ người Hán.

- Đối ngoại: thi hành chính sách "bế

quan toả cảng".

→ Chế độ phong kiến Nhà Thanh sụp

đổ năm 1911.



 Văn hoá Trung quốc



a. Tư tưởng:

- Nho giáo giữa vai trò quan trọng

trong hệ tư tưởng phong kiến công cụ

tinh thần bảo vệ chế độ phong kiến,

về sau Nho giáo càng trở lên bảo thủ,

lỗi thời và kìm hãm sự phát triển của

xã hội.

- Phật giáo cũng thònh hành nhất là

thời Đường.



b. Sử học:

Tư Mã Thiên với bộ sử ký.

c. Văn học:

+ Thơ phát triển mạnh dưới thời

Đường.

+ Tiểu thuyết phát triển mạnh ở thời



Trang 29



NGUYỄN TRƯƠNG NGỌC PHIÊN

Các hoạt động của thầy và trò

La Quán Trung, Tây Du Ký của Ngô Thừa n,

Hồng Lâu Mộng của Tào tuyết Cần, các tiểu

thuyết của Trung Quốc đều dựa vào những sự kiện

có thật và hư cấu thêm "7 thực, 3 hư", nó phản ánh

phần nào đời sống của nhân dân Trung Quốc và

các mối quan hệ xã hội thời phong kiến (nếu còn

thời gian GV có thể kể ngắn gọn nội dung của một

tác phẩm …).

Khoa học kỹ thuật: Người Trung Quốc đạt được

nhiều thành tựu rực rỡ trong lónh vực hàng hải như

bánh lái, la bàn, thuyền buồm nhiều lớp. Nghề in,

làm giấy, gốm, dệt, luyện sắt, khai thác khí đốt

cũng được người Trung Quốc biết đến khá sớm

(GV có thể cho HS quan sát các tranh sưu tầm về

đồ gốm, sứ, hàng dệt, cho HS nhận xét và GV phân

tích cho HS thấy trình độ cao của người Trung

Quốc trong việc sản xuất ra những sản phẩm này).

- GV cho Hs xem tranh Cố cung Bắc Kinh và

yêu cầu HS nhận xét. Sau đó GV có thể phân tích

cho HS thấy uy quyền của chế độ phong kiến,

nhưng đồng thời nó cũng biểu hiện tài năng và

nghệ thuật trong xây dựng của nhân dân Trung

Quốc.



Giáo án liïch sử lớp 10

Những kiến thức HS cần nắm vững

Minh - Thanh.



d. Khoa học kỹ thuật: Đạt được nhiều

thành tựu trong lónh vực hàng hải,

nghề in làm giấy, gốm, dệt, luyện sắt

và kỹ thuật phục vụ cho chế độ phong

kiến.



4. Sơ kết bài học

GV kiểm tra hoạt động nhận thức của HS với việc yêu cầu HS nêu lại sự hình

thành xã hội phong kiến Trung Quốc, sự phát triển của chế độ phong kiến Trung

Quốc qua các triều đại, điểm nổi bật của mỗi triều đại? Vì sao cuối các triều đại đều

có khởi nghóa nông dân? Những thành tựu văn hoá tiêu biểu của Trung Quốc thời

phong kiến?

5. Bài tập - Dặn dò về nhà

- Học bài cũ, làm bài tập trong SGK, đọc trước bài mới.

- Bài tập:

 Kể tên các triều đại phong kiến Trung Quốc, thời gian tồn tại? Triều đại

nào chế độ phong kiến đạt đến đỉnh cao? Biểu hiện?

 Những thành tựu văn hoá chủ yếu của Trung Quốc thời phong kiến? Tìm

hiểu tác phẩm Sử ký của Tư Mã Thiên.



Trang 30



NGUYỄN TRƯƠNG NGỌC PHIÊN



Giáo án liïch sử lớp 10



CHƯƠNG IV

ẤN ĐỘ THỜI PHONG KIẾN

Bài 6

ẤN ĐỘ THỜI PHONG KIẾN

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Qua bài học giúp Hs nhận thức được:

- Ấn Độ là quốc gia có nền văn minh lâu đời, phát triển cao, cùng Trung quốc

có ảnh hưởng sâu rộng ở Châu Á và trên thế giới.

- Thời Gúp-ta đònh hình văn hoá truyền thống Ấn Độ.

- Nội dung của văn hoá truyền thống.

2. Tư tưởng

- Văn hoá Ấn Độ có ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam, tạo nên mối quan hệ

kinh tế và văn hoá mật thiết giữa hai nước. Đó là cơ sở để tăng cường hiểu biết,

quan hệ thân tình, tôn trọng lẫn nhau giữa hai nước.

3. Kỹ năng

- Rèn luyện kỹ năng phân tiùch, tổng hợp.

II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

- Lược đồ Ấn Độ trong SGK phóng to.

- Bản đồ Ấn Độ ngày nay.

- Tranh ảnh về các công trình nghệ thuật của Ấn Độ.

- Chuẩn bò đoạn băng video về văn hoá Ấn Độ (đã phát trên VTV2 vào tháng 62003).

III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

1. Kiểm tra bài cũ

- Câu 1: Hãy nêu những nét cơ bản trong bộ máy Nhà nước phong kiến Thời

Tần - Hán và Đường?

- Câu 2: Mầm mống kinh tế TBCN xuất hiện ở Trung Quốc khi nào? Biểu

hiện? Tại sao nó không được tiếp tục phát triển?



2. Dẫn dắt bài mới



Trang 31



NGUYỄN TRƯƠNG NGỌC PHIÊN



Giáo án liïch sử lớp 10



GV khái quát phần kiểm tra bài cũ và dẫn dắt HS vào bài mới, nêu nhiệm vụ

nhận thức bài mới như sau:

Ấn Độ là một trong những quốc gia cổ đại phương Đông có nền văn minh lâu

đời khoảng 3000 năm đến 1500 năm, nền văn minh ở phía Tây Bắc Ấn Độ nằm ở

vùng sống Ấn. Khoảng 1500 năm TCN là khởi đầu cho nền văn minh sông Hằng,

bài học của chúng ta chỉ nghiên cứu từ nền văn minh sông Hằng nằm ở vùng Đông

Bắc, là đồng bằng rộng lớn màu mỡ, quê hương, nơi sinh trưởng của nền văn hoá

truyền thống và văn minh Ấn Độ. Để hiểu được văn hoá truyền thống Ấn Độ là gì?

Nó phát triển ra sao? Nó ảnh hưởng ra bên ngoài như thế nào? Việt Nam chòu ảnh

hưởng của văn hoá Ấn Độ như thế nào? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu được

những vấn đề trên.

3. Tổ chức các hoạt động trên lớp

Các hoạt động của thầy và trò

Hoạt động 1: Làm việc cá nhân

GV đặt câu hỏi: Vì sao một số Nhà nước đầu

tiên lại hình thành bên lưu vực sông Hằng?

HS đọc SGK trả lời câu hỏi, các HS khác bổ

sung.

GV nhận xét và chốt ý: Khoảng 1500 năm TCN,

vùng lưu vực sông Hằng ở phía Đông Bắc có điều

kiện tự nhiên thuận lợi, các bộ lạc đã đến đây sinh

sống và hình thành các Nhà nước, đứng đầu là các

tiểu vương quốc. Các tiểu vương quốc lớn mạnh và

tranh giành ảnh hưởng lẫn nhau.

GV đặt câu hỏi: Quá trình hình thành và phát

triển của nước Maga?

- GV đặt câu hỏi gợi mở: Vai trò của vua

Asôca?

- GV gọi một HS trả lời, các HS khác bổ sung,

sau đó GV chốt ý:

- Asôca là vua thứ 11 của nước Maga, lên

ngôi vào đầu thế kỷ III TCN. Ông đã xây dựng đất

nước hùng cường, đem quân đi đánh các nước nhỏ,

thống nhất Ấn Độ (thống nhất gần hết bán đảo Ấn

Độ, chỉ trừ cực Nam (Panđia). GV chỉ trên lược đồ

trong SGK phóng to treo trên bảng, đồng thời cho

HS thấy lãnh thổ Ấn Độ cổ đại rộng lớn hơn so với

Ấn Độ ngày nay (chỉ trên bản đồ thế giới Ấn Độ

ngày nay).

- Sau khi thống nhất Ấn Độ, chán cảnh binh đao,

ông một lòng theo đạo Phật đến tận Xrilanca. Ông

còn cho khắc chữ lên cột sắt "cột Asôca" nói lên

chiến công và lòng sùng kính của ông.

Asôca qua đời vào cuối thế kỷ III TCN, Ấn Độ



Những kiến thức HS cần nắm vững

 Thời kỳ các quốc gia đầu tiên



- Khoảng 1500 năm TCN ở đồng bằng

sông Hnằg đã hình thành một số nước,

thường xảy ra tranh giành ảnh hưởng

nhưng mạnh nhất là nước Maga.



- Vua mở nước là Bimbisara, nhưng

kiết xuất nhất (vua thứ 11) là Asôca

(thế kỷ III TCN).

+ Đánh dẹp các nước nhỏ thống nhất

lãnh thổ.

+ Theo đạo Phật và có công tạo điều

kiện cho đạo Phật truyền bá rộng

khắp. Ông cho dựng nhiều "cột

Asôca".



Trang 32



NGUYỄN TRƯƠNG NGỌC PHIÊN

Các hoạt động của thầy và trò

lại rơi vào giai đoạn khủng hoảng.

Hoạt động 2: Hoạt động theo nhóm

- GV nêu câu hỏi cho từng nhóm:

+ Nhóm 1: Quá trình hình thành vương triều

Gúpta? Thời gian tồn tại? Vai trò về mặt chính trò

của vương triều này?

+ Nhóm 2: Điểm nổi bật trong văn hoá Ấn Độ

dưới thời Gúp ta? Nội dung cụ thể?

+ Nhóm 3: Văn hoá Ấn Độ thời Gúp ta đã ảnh

hưởng như thế nào đến Ấn Độ giai đoạn sau và ảnh

hưởng văn hoá Ấn Độ ở những lónh vực nào?

- GV gọi đại diện các nhóm lên trình bày và các

nhóm khác bổ sung cho bạn, sau đó GV nhận xét

và chốt ý:

+ Nhóm 1: Đầu Công nguyên, miền Bắc Ấn Độ

được thống nhất - nổi bật vương triều Gúp - ta

(319- 467), vương triều này chứng tỏ sức kháng cự

không cho người Tây Á xâm lấn từ phía Tây Bắc,

thống nhất Miền Bắc Ấn Độ, làm chủ gần như toàn

bộ miền Trung Ấn Độ. Sự phát triển và nét đặc sắc

của vương triều gúp ta còn giữ được ở thời Hácsa

giai đoạn sau (606 - 647).

+ Nhóm 2: Điểm nổi bật của thời kỳ Gúpta là

sự đònh hình và phát triển của văn hoá truyền

thống Ấn Độ.

Cụ thể:

+ Đạo Phật tiếp tục được phát triển sau hàng

năm ra đời ở Ấn Độ đến thời Gúpta được truyền bá

khắp Ấn Độ và truyền nhiều nơi. Cùng với đạo

Phật phát triển kiến trúc ảnh hưởng của đạo, như

chùa Hang mọc ở nhiều nơi và những pho tượng

phật điêu khắc bằng đá, trên đá (giới thiệu chùa

Hang tgianta…).

+ Đạo Ấn Độ hay đạo Hinđu vốn là đạo cổ xưa

của người Ấn cũng ra đời và phát triển, thờ 3 vò

thần chính: Thần Sáng Tạo, Thần Thiện, Thần c

và nhiều vò thần khác. Cùng với đạo Hinđu phát

triển thì các công trình kiến trúc thờ thần cũng

được xây dựng. Các ngôi đền được xây dựng bằng

đá cao đồ sộ, hình chóp núi, là nơi ngự trò của các

thần và nơi tạc nhiều tượng thần thánh bằng đá,

(giới thiệu cho HS xem đền tháp hình núi Mênu,

lăng mộ hình bán cầu, hình bát úp …).

+ Chữ viết: từ chữ viết cổ Brahmi đã nâng lên,



Giáo án liïch sử lớp 10

Những kiến thức HS cần nắm vững



 Thời kỳ vương triều Gúpta và sự

phát triển của văn hoá

truyền thống Ấn Độ



Quá trình hình thành và vai trò về mặt

chính trò:

- Đầu công nguyên, miền Bắc Ấn Độ

được thống nhất - nổi bật vương triều

Gúpta (319 -467), Gúpta đã thống

nhất miền Bắc Ấn Độ, làm chủ gần

như toàn bộ miền trung Ấn Độ.

- Về văn hoá dưới thời Gúpta.



+ Đạo Phật: Tiếp tục được phát triển

truyền bá khắp Ấn Độ và truyền ra

nhiều nơi. Kiến trúc Phật giáo phát

triển (Chuà Hang, tượng phật bằng

đá).



+ Đạo Ấn Độ hay đạo Hinđu ra đời và

phát triển, thờ 3 vò thần chính: Thần

Sáng tạo, Thần Thiện, Thần c. Các

công trình kiến trúc thờ thần cũng

được xây dựng.



Trang 33



NGUYỄN TRƯƠNG NGỌC PHIÊN

Các hoạt động của thầy và trò

sáng tạo và hoàn chỉnh hệ chữ sanskrit (chữ Phạn)

là chữ viết phổ biến ở Ấn Độ thời bấy giờ và là cơ

sở hình thành chữ viết ấn Độ ngày nay. Chữ viết

hoàn chỉnh đã tạo điều kiện rực rỡ với các tác giả

và tác phẩm tiêu biểu như Sơkuntala của Kaliđasa.

+ Nhóm 3: Văn hoá thời Gúpta đã phát triển

khắp Ấn Độ, nó còn rực rỡ sang cả thời Hácsa.

Ngày nay, dân số Ấn Độ đa số theo đạo Ấn Độ,

chữ viết ngày nay của Ấn Độ dựa trên chữ sanskrit.

Trong quá trình buôn bán với các quốc gia Đông

Nam Á, văn hoá Ấn Độ đả ảnh hưởng sang các

nước này chủ yếu là tôn giáo đạo Phật, đạo Hinđu

và chữ sankrit, đạo Bà la môn của người Chăm và

kiến trúc tháp Chàm, đạo Phật và các công trình

chùa mang kiến trúc ảnh hưởng của Phật giáo của

Ấn Độ …).



Giáo án liïch sử lớp 10

Những kiến thức HS cần nắm vững

+ Chữ viết: từ chữ viết cổ Brahmi đã

nâng lên, sáng tạo và hoàn chỉnh hệ

chữ sanskrit Văn học cổ điển Ấn Độ văn học Hinđu, mang tinh thần và triết

lý Hinđu giáo rất phát triển.

Tóm lại, thời Gúp ta đã đònh hình văn

hoá truyền thống Ấn Độ với những tôn

giáo lớn và những công trình kiến trúc,

tượng, những tác phẩm văn học tuyệt

vời, làm nền cho văn hoá truyền thống

Ấn Độ có giá trò văn hoá vónh cửu.

- Người Ấn Độ đã mang văn hoá, đặc

biệt là văn hoá truyền thống truyền bá

ra bên ngoài mà Đông Nam Á là ảnh

hưởng rõ nét nhất. Việt Nam củng ảnh

hưởng của văn hoá Ấn Độ (tháp

Chàm, đạo Phật, đạo Hinđu).



4. Sơ kết bài học

5. Bài tập - Dặn dò về nhà



Trang 34



Xem Thêm
Tải bản đầy đủ (.doc) (213 trang)

×