1. Trang chủ >
  2. Lớp 10 >
  3. Lịch sử >

III. PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CHỐNG QUÂN XÂM LƯC MINH

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.35 MB, 213 trang )


Giáo án liïch sử 10



Trường THPT Nguyễn Du



Các hoạt động của thầy và trò

được chính sách tàn bạo của Nhà Minh và hệ quả

tất yếu của nó.

- HS theo dõi SGK phát biểu.

- GV kết luận: Chính sách bạo ngược của Nhà

Minh tất yếu làm bùng nổ các cuộc đấu tranh của

nhân dân ta… tiêu biểu là cuộc khởi nghóa Lam Sơn

của Lê Lợi.

- GV đàm thoại với HS về Lê Lợi, Nguyễn

Trãi.

- GV dùng lược đồ trình bày về những thắng lợi

tiêu biểu của cuộc khởi nghóa Lam Sơn.

- HS theo dõi và ghi chép.



Những kiến thức HS cần nắm vững

quân Minh của nhà Hồ thất bại, nước ta

rơi vào ách thống trò của nhà Minh.



- Năm 1418: Khởi nghóa Lam Sơn bùng

nổ Lê Lợi – Nguyễn Trãi lãnh đạo.



- Thắng lợi tiêu biểu:

+ Cuộc khởi nghóa bắt đầu từ Lam Sơn

(Thanh Hoá) được sự hưởng ứng của nhân

dân vùng giải phóng càng mở rộng từ

Thanh Hoá vào Nam.

+ Chiến thắng Tốt Động, đẩy quân Minh

vào thế bò động.

+ Chiến thắng Chi Lăng – xương Giang

đập tan 10 vạn quân cứu viện khiến giặc

cùng quẫn tháo chạy về nước.

- GV: rút ra vài đặc điểm của khởi nghóa Lam - Đặc điểm:

Sơn.

+ Từ một cuộc chiến tranh ở đòa phương

- HS suy nghó và trả lời.

phát triển thành cuộc đấu tranh giải

- GV bổ sung, kết luận.

phóng dân tộc.

+ Suốt từ đầu đến cuối cuộc khởi nghóa tư

tưởng nhân nghóa được đề cao.

+ Có đại bản doanh, căn cứ đòa.

4. Củng cố

Đặc điểm của cuộc kháng chiến chống Tống và khởi nghóa Lam Sơn. Nguyên nhân

thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên. Hướng dẫn HS lập niên biểu cho

cuộc kháng chiến XI – XV.

5. Dặn dò

Lập niên biểu của cuộc kháng chiến XI – XV theo mẫu:

Cuộc kháng chiến



Nơng Duy Khánh



Thời gian



Quân xâm

lược



Người chỉ huy



Trận quyết chiến

chiến lược



Trang 103



Giáo án liïch sử 10



Nơng Duy Khánh



Trường THPT Nguyễn Du



Trang 104



Giáo án liïch sử 10



Trường THPT Nguyễn Du

Ngày soạn: ………………Ngày dạy:……………….Bài 20

XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ DÂN TỘC

TRONG CÁC THẾ KỶ X - XV



I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Giúp HS hiểu được:

- Trong những thế kỷ độc lập, mặc dù trải qua nhiều biến động, nhân dân ta vẫn nỗ

lực xây dựng cho mình một nền văn hoá dân tộc, tiến lên.

- Trải qua các triều đại Đinh – Lê – Lý – Hồ – Lê sơ ở các thế kỷ X – XV, công

cuộc xây dựng văn hoá được tiến hành đều đặn nhất quán. Đây cũng là giai đoạn hình thành

của nền văn hoá Đại Việt (còn gọi là văn hoá Thăng Long).

- Nền văn hoá Thăng Long phản ánh đậm đà tư tưởng yêu nước, tự hào và độc lập

dân tộc.

2. Tư tưởng

- Bồi dưỡng niềm tự hào về nền văn hoá đa dạng của dân tộc.

- Bồi dưỡng ý thức bảo vệ các di sản văn hoá tốt đẹp của dân tộc.

- Giáo dục ý thức, phát huy năng lực sáng tạo trong văn hoá.

3. Kỹ năng

- Quan sát, phát hiện.

II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

- Một số tranh ảnh nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc thế kỷ X – XV.

- Một số bài thơ, phú của các nhà văn học lớn.

III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

1. Kiểm tra bài cũ

- Nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên?

2. Mở bài

Từ sau ngày giành độc lập, trải qua gần 6 thế kỷ lao động và chiến đấu nhân dân

Việt Nam đã xây dựng cho mình một nền văn hoá đa dạng, phong phú, đậm đà bản sắc dân

tộc. Để thấy được những thành tựu văn hoá, nhân dân ta xây dựng được từ thế kỷ X – XV,

chúng ta cùng tìm hiểu bài 20.



3. Tổ chức dạy học bài mới



Nơng Duy Khánh



Trang 105



Giáo án liïch sử 10



Trường THPT Nguyễn Du



Các hoạt động của thầy và trò

Những kiến thức HS cần nắm vững

I TƯ TƯỞNG TÔN GIÁO

Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân

- Trước hết GV truyền đạt để HS nắm được: - Ở thời kỳ độc lập nho giáo, phật giáo,

Bước sang thời kỳ độc lập trong bối cảnh có chủ đạo giáo có điều kiện phát triển mạnh.

quyền độc lập các tôn giáo được du nhập vào nước

ta từ thời Bắc thuộc có điều kiện phát triển.

- GV có thể đàm thoại với HS về Nho giáo để

+ Nho giáo:

HS nhớ lại kiến thức, hiểu biết về nho giáo.

+ PV: Nho giáo có nguồn gốc từ dâu? Do ai

sáng lập? Giáo lý cơ bản của Nho giáo là gì?

+ HS trình bày những hiểu biết của mình về Nho

Giáo.

+ GV kết luận: Nho giáo lúc đầu cũng chưa phải

lá một tôn giáo mà là một học thuyết của Khổng

Tử (ở Trung Quốc). Sau này một đại biểu của nho

học là Đông Trung Thư đã dùng thuyết âm dương

dùng thần học để lý giải biện hộ cho những quan

điểm của Khổng Tử biến Nho học thành một tôn

giáo (Nho giáo).

+ Tư tưởng quan điểm của Nho giáo: đề cao

những nguyên tắc trong quan hệ xã hội theo đạo lý

“Tam cương, ngũ thường” trong đó Tam cương có 3

cặp quan hệ Vua – Tôi, Cha – Con, Chồng – Vợ.

Ngũ thường là: Nhân, nghóa, lễ trí, tín (5 đức

tính của người quân tử).

+ Nho giáo du nhập vào nước ta từ thời Bắc

thuộc bước sang thế kỷ phong kiến độc lập có điều

kiện phát triển.

- GV yêu cầu HS đọc SGK để thấy được sự phát

triển của Nho giáo ở nước ta qua các thời đại Lý,

Trần Lê Sơ.

- HS theo dõi SGK và phát biểu.

- GV kết luận.

- GV có thể phát vấn: tại sao Nho giáo và chữ

Hán sớm trở thành hệ tư tưởng chính thống của giai

cấp thống trò nhưng lại không phổ biến trong nhân - Thời Lý, Trần : Nho giáo đã dần trở

dân?

thành hệ tư tưởng chính thống của giai

- HS suy nghó và trả lời.

cấp thống trò, chi phối nội dung giáo dục,

- GV lý giải: Những quan điểm, tư tưởng của thi cử song không phổ biến trong nhân

Nho Giáo đã quy đònh một trật tự, kỷ cương, đạo dân.

đức phong kiến rất quy củ, khắt khe, vì vậy giai

cấp thống trò đã triệt để lợi dụng Nho giáo để làm

công cụ thống trò, bảo vệ chế độ phong kiến. Còn

với nhân dân chỉ tiếp thu khía cạnh đạo đức của

Nho giáo. Nhà Lê sơ Nho giáo trở thành độc tôn vì



Nơng Duy Khánh



Trang 106



Giáo án liïch sử 10



Trường THPT Nguyễn Du



Các hoạt động của thầy và trò

lúc này Nhà nước quân chủ chuyên chế đạt mức độ

cao, hoàn chỉnh.

- GV đàm thoại với HS về đạo Phật: người sáng

lập nguồn gốc giáo lý.

- GV yêu cầu với HS theo dõi SGK để thấy

được sự phát triển của Phật Giáo qua các thời kỳ

Lý – Trần – Lê sơ.

- HS theo dõi SGK và phát biểu.

- GV bổ sung và kết luận.

- GV đánh giá vai trò của Phật giáo trong thế kỷ

X – XV Phật giáo giữ vò trí đặc biệt quan trọng

trong đời sống tinh thần phong kiến, Nhà nước

phong kiến thời Lý coi đạo Phật là Quốc đạo…

- GV có thể giới thiệu sự phát triển của Phật

giáo hiện nay, kể về một số ngôi chùa cổ.



Những kiến thức HS cần nắm vững



- Thời Lý – Trần được phổ biến rộng rãi,

chùa chiền được xây dựng ở khắp nơi , sư

sãi đông.

- Thời Lê sơ Phật giáo bò hạn chế, thu

hẹp, đi vào trong nhân dân.

II. GIÁO DỤC, VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT

Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân

 Văn học

- GV truyền đạt để HS nắm được cả 10 thế kỷ

bắc thuộc của nhân dân ta không được học hành,

giáo dục không ai quan tâm, khi đó ở Trung Quốc

giáo dục đã được coi trọng từ thời Xuân Thu (thời

Khổng Tử – Khổng Tử được coi là ông tổ của nghề

dạy học của Trung Quốc).

- Bước vào thế kỷ độc lập, Nhà nước phong

kiến đã quan tâm đến giáo dục.

- Giáo viên: Việc làm nói trên của Lý Thánh

Tông có ý nghóa gì?

- HS trả lời:

- GV bổ sung, kết luận: Thể hiện sự quan tâm - Từ đó giáo dục được tôn vinh, quan tâm

của Nhà nước phong kiến đến giáo dục tôn vinh phát triển.

nghề dạy học.

- GV yêu cầu HS theo dõi để thấy được sự phát

triển của giáo dục ở thế kỷ XI – XV.

- HS theo dõi SGK, phất biểu.

GV nhận xét, bổ sung, kết luận về những biểu

hiện của sự phát triển giáo dục.

- GV có thể giải thích cho HS các kỳ thi hương,

hội, đình.

- PV: Việc dựng bia tiến só có tác dụng gì?

- HS quan sát hình 35 bia tiến só ở văn Miếu

(Hà Nội) suy nghó trả lời.

- GV nhận xét, kết luận: Việc làm này có tác

dụng khuyến khích học tập đề cao những người tài

giỏi cần cho đất nước.



Nơng Duy Khánh



Trang 107



Giáo án liïch sử 10



Trường THPT Nguyễn Du



Các hoạt động của thầy và trò

- PV: Qua sự phát triển của giáo dục thế kỷ XI –

XV em thấy giáo dục thời kỳ này có tác dụng gì?

- HS suy nghó, trả lời:

- GV nhận xét, kết luận:

- GV có thể lý giải thêm nội dung giáo dục chủ

yếu thiên về thiên văn học, triết học, thần học, đạo

đức , chính trò … (SGK là Tứ Thư Ngũ Kinh). Hầu

như không có nội dung khoa học, kỹ thuật vì vậy

không tạo điều kiện cho kinh tế phát triển.

Hoạt động 3:

- GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy được sự

phát triển của văn hoá qua các thế kỷ. Lý giải tại

sao văn học thế kỷ XI – XV phát triển.

- HS theo dõi SGK phát biểu.

- GV nhận xét, bổ sung, kết luận về sự phát

triển của văn học.

- GV có thể minh hoạ thêm về vò trí phát triển

của văn học về các tài năng văn học qua lời một số

đoạn trong Hòch Tướng só, Cáo Bình Ngô … khẳng

đònh sức sống bất diệt của những áng văn thơ bất

hủ.

- GV: Đặc điểm của văn học thế kỷ XI – XV.

- HS: Dựa trên những kiến thức văn học đã được

học kết hợp với những kiến thức Lòch sử để trả lời.

- GV kết luận.



Hoạt động 4: Nhóm - cá nhân

- GV: giảng giải về lónh vực nghệ thuật gốm:

kiến trúc, điêu khắc, sân khấu, âm nhạc …

- GV chia HS làm 3 nhóm, yêu cầu mỗi nhóm

theo dõi SGK tìm hiểu về một số lónh vực cụ thể.

+ Nhóm 1: Kiến trúc.

+ Nhóm 2: Điêu khắc.

+ Nhóm 3: Sân khấu, ca nhạc …

- Câu hỏi dành cho mỗi nhóm.

+ Nhóm 1: Kể tên những kiến trúc tiêu biểu thế

kỷ X – XV, phân biệt đâu là kiến trúc ảnh hưởng

của đạo Phật, đâu là kiến trúc ảnh hưởng của Nho

giáo? Nói lên hiểu biết về những công trình kiến

trúc đó.



Nơng Duy Khánh



Những kiến thức HS cần nắm vững



Tác dụng của giáo dục đào tạo người làm

quan, người tài cho đất nước, nâng coa

dân trí, song không tạo điều kiện cho phát

triển kinh tế.

 Phát triển văn học



- Phát triển mạnh từ thời nhà trần, nhất là

văn học chữ Hán. Tác phẩm tiêu biểu:

Hòch tướng só.

- Từ thế kỷ XV văn học chữ Hán và chữ

Nôm đều phát triển .



- Đặc điểm:

+ Thể hiện tinh thần dân tộc, lòng yêu

nước, tự hào dân tộc.

+ Ca ngợi những chiến công oai hùng,

cảnh đẹp của quê hương đất nước.

 Sự phát triển của nghệ thuật



Trang 108



Xem Thêm
Tải bản đầy đủ (.doc) (213 trang)

×