1. Trang chủ >
  2. Lớp 10 >
  3. Lịch sử >

II. GIÁO DỤC, VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.35 MB, 213 trang )


Giáo án liïch sử 10



Trường THPT Nguyễn Du



Các hoạt động của thầy và trò

- PV: Qua sự phát triển của giáo dục thế kỷ XI –

XV em thấy giáo dục thời kỳ này có tác dụng gì?

- HS suy nghó, trả lời:

- GV nhận xét, kết luận:

- GV có thể lý giải thêm nội dung giáo dục chủ

yếu thiên về thiên văn học, triết học, thần học, đạo

đức , chính trò … (SGK là Tứ Thư Ngũ Kinh). Hầu

như không có nội dung khoa học, kỹ thuật vì vậy

không tạo điều kiện cho kinh tế phát triển.

Hoạt động 3:

- GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy được sự

phát triển của văn hoá qua các thế kỷ. Lý giải tại

sao văn học thế kỷ XI – XV phát triển.

- HS theo dõi SGK phát biểu.

- GV nhận xét, bổ sung, kết luận về sự phát

triển của văn học.

- GV có thể minh hoạ thêm về vò trí phát triển

của văn học về các tài năng văn học qua lời một số

đoạn trong Hòch Tướng só, Cáo Bình Ngô … khẳng

đònh sức sống bất diệt của những áng văn thơ bất

hủ.

- GV: Đặc điểm của văn học thế kỷ XI – XV.

- HS: Dựa trên những kiến thức văn học đã được

học kết hợp với những kiến thức Lòch sử để trả lời.

- GV kết luận.



Hoạt động 4: Nhóm - cá nhân

- GV: giảng giải về lónh vực nghệ thuật gốm:

kiến trúc, điêu khắc, sân khấu, âm nhạc …

- GV chia HS làm 3 nhóm, yêu cầu mỗi nhóm

theo dõi SGK tìm hiểu về một số lónh vực cụ thể.

+ Nhóm 1: Kiến trúc.

+ Nhóm 2: Điêu khắc.

+ Nhóm 3: Sân khấu, ca nhạc …

- Câu hỏi dành cho mỗi nhóm.

+ Nhóm 1: Kể tên những kiến trúc tiêu biểu thế

kỷ X – XV, phân biệt đâu là kiến trúc ảnh hưởng

của đạo Phật, đâu là kiến trúc ảnh hưởng của Nho

giáo? Nói lên hiểu biết về những công trình kiến

trúc đó.



Nơng Duy Khánh



Những kiến thức HS cần nắm vững



Tác dụng của giáo dục đào tạo người làm

quan, người tài cho đất nước, nâng coa

dân trí, song không tạo điều kiện cho phát

triển kinh tế.

 Phát triển văn học



- Phát triển mạnh từ thời nhà trần, nhất là

văn học chữ Hán. Tác phẩm tiêu biểu:

Hòch tướng só.

- Từ thế kỷ XV văn học chữ Hán và chữ

Nôm đều phát triển .



- Đặc điểm:

+ Thể hiện tinh thần dân tộc, lòng yêu

nước, tự hào dân tộc.

+ Ca ngợi những chiến công oai hùng,

cảnh đẹp của quê hương đất nước.

 Sự phát triển của nghệ thuật



Trang 108



Giáo án liïch sử 10



Trường THPT Nguyễn Du



Các hoạt động của thầy và trò

+ Nhóm 2: Phân loại những công trình điêu

khắc Phật giáo, nho giáo. Nét độc đáo trong nghệ

thuật điêu khắc.

+ Nhóm 3: Sự phát triển của nghệ thuật sân

khấu, ca múa nhạc. Đặc điểm.

- HS các nhóm theo dõi SGK thảo luận, cử đại

diện nhóm trả lời.

- GV: trong quá trình các nhóm làm việc GV có

thể cho HS xem một số tranh ảnh sưu tầm được:

Chân cột đá ở Hoàng thành Thăng Long (hình hoa

sen nở) ấn tín thời Trần, hình rồng cuộn trong lá

đề, Biønh gốm Bát Tràng để cung cấp thêm cho HS

kiến thức.

HS: các nhóm trả lời.

- GV nhận xét, bổ sung, kết luận:

GV cung cấp cho HS hiểu biết về những công

trình kiến trúc Phật giáo tiêu biểu mà các em chưa

trình bày được như: Tháp Báo Thiên (Hà Nội),

chuông Quy Điền (Hà Nội). Tượng Quỳnh Lâm –

Đông Triều (Quảng Ninh), Vạc phổ Minh (Nam

Đònh), Tháp Chàm …

+ GV có thể minh hoạ nét độc đáo trong kiến

trúc điêu khắc bằng bức ảnh: Chân cột đá ở Hoàng

Thành Thăng Long (Hình hoa sen nở). Hình rồng

cuộn trong lá đề, chùa Một Cột, tháp Phổ Minh

nhiều tầng và chỉ ra những nét độc đáo.

- PV: Em có nhận xét gì về đời sống văn hoá của

nhân dân thời Lý – Trần – Hồ?

- HS suy nghó trả lời.

- GV bổ sung kết luận.



Hoạt động 5: Cá nhân

- GV: yêu cầu HS đọc SGK lập bảng thống kê

các thành tựu khoa học kỹ thuật X – XV theo mẫu.

- HS theo dõi SGK, tự hoàn thiện bảng thống

kê.



Những kiến thức HS cần nắm vững



+ Kiến trúc phát triển chủ yếu ở giai đoạn

Lý – Trần – Hồ thế kỷ X – XV theo

hướng Phật giáo gồm chùa, tháp, đền.

+ Bên cạnh đó có những công trình kiến

trúc ảnh hưởng Nho giáo: Cung điện,

thành quách, thành Thăng Long.

+ Điêu khắc: Gồm những công trình chạm

khắc, trang trí ảnh hưởng của Phật giáo

và Nho giáo vẫn mang những độc đáo

riêng.

+ Nghệ thuật sân khấu ca múa, nhạc

mang đậm tính dân gian truyền thống.



- Nhận xét:

+ Văn hoá Đại Việt thế kỷ X – XV phát

triển phong phú đa dạng.

+ Chòu ảnh hưởng của yếu tố ngoài xong

vẫn mang đậm tính dân tộc và dân gian.

 Khoa học kỹ thuật



4. Củng cố

- Vò trí của Phật giáo ở các thế kỷ X – XV.

- Đặc điểm thơ băn thế kỷ XI – XV.



Nơng Duy Khánh



Trang 109



Giáo án liïch sử 10



Trường THPT Nguyễn Du



- Nét độc đáo, tính dân tộc và dân gian trong lónh vực nghệ thuật thế kỷ X – XV.

5. Dặn dò

HS Học bài, trả lời các câu hỏi và làm bài tập SGK (96) đọc trước bài mới.



Nơng Duy Khánh



Trang 110



Giáo án liïch sử 10



Trường THPT Nguyễn Du

CHƯƠNG III

VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ XVI ĐẾN THẾ KỶ XVIII

Ngày soạn: ………………Ngày dạy:……………….Bài 21

NHỮNG BIẾN ĐỔI CỦA NHÀ NƯỚC

(Từ thế kỷ X đến thế kỷ XV)



I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong yêu cầu HS nắm được.

1. Kiến thức

Giúp HS hiểu :

- Sự sụp đổ của triều đình nhà Lê đã dẫn đến sự phát triển của các thế lực phong

kiến.

- Nhà Mạc ra đời và tồn tại hơn nửa thế kỷ đã góp phần ổn đònh xã hội trong một thời

gian.

- Chiến tranh phong kiến diễn ra trong bối cảnh xã hội Việt Namtk XVI – XVIII đã

dẫn đến sự chia cắt đất nước.

- Tuy ở mỗi miền (Đàng Trong, Đàng Ngoài) có chính quyền riêng nhưng chưa hình

thành hai nước.

2. Tư tưởng

- Bồi dưỡng ý thức xây dựng và bảo vệ đất nước thống nhất.

- Bồi dưỡng tinh thần dân tộc.

3. Kỹ năng

- Rèn kỹ năng phân tích, tổng hợp vấn đề.

- Khả năng nhận xét về tính giai cấp trong xã hội.

II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

- Bản đồ Việt Nam phân rõ ranh giới hai miền.

- Một số tranh vẽ triều Lê – Trònh.

- Một số tài liệu về Nhà nước ở 2 miền.

III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

1. Kiểm tra bài cũ

Câu  : Vò trí của Phật giáo trong các thế kỷ X – XVI? Biểu hiện nào chứng tỏ sự

phát triển của Phật giáo ở giai đoạn này?

Câu  : Bằng những kiến thức đã học, em hãy chứng minh nhà Lê sơ là một triều đại thònh

trò trong Lòch sử phong kiến Việt Nam? (dành cho HS khá – giỏi).

2. Mở bài



Nơng Duy Khánh



Trang 111



Giáo án liïch sử 10



Trường THPT Nguyễn Du



Ở chương II chúng ta đã được tìm hiểu về các triều đại phong kiến Việt Nam từ X –

XV, qua đó thấy được quá trình hình thành, phát triển của Nhà nước phong kiến và những

thành tựu kinh tế, văn hoá của nhân dân đại Việt. Từ đầu thế kỷ XVI, cuộc khủng hoảng xã

hội đã làm sụp đổ nhà Lê sơ, kể từ đó Nhà nước phong kiến Đại Việt có những biến đổi lớn.

Để hiểu được những biến đổi của Nhà nước phong kiến trong các thế kỷ XVI – XVIII, chúng

ta cùng tìm hiểu bài 21.

3. Tổ chức dạy học bài mới

Các hoạt động của thầy và trò

Hoạt động 1: Cả lớp – Cá nhân

- Trước hết GV nhắc lại: Triều đại nhà Lê sơ

được đánh giá là một triều đại thònh trò trong Lòch

sử phong kiến Việt Nam:

+ Bộ máy Nhà nước hoàn chỉnh.

+ Giáo dục thò cử đạt đến giai đoạn cực thònh

của giáo dục thi cử phong kiến. Pha Huy Chú nhận

xét: “Giáo dục các thời thònh nhất là thời Hồng

Đức…”.

+ Kinh tế được khôi phục và phát triển, kinh đô

Thăng Long thực sự là đô thò sầm uất song từ đầu

thế kỷ XVI nhà Lê sơ lầm vào khủng hoảng, suy

sụp.

- Sau đó GV yêu cầu Hs theo dõi trả lời câu hỏi:

Tại sao thế kỷ XVI nhà Lê sơ suy yếu? Biểu hiện

của sự suy yếu đó?

- HS theo dõi SGK trả lời.

- GV nhận xét, bổ sung, kết luận về biểu hiện

suy yếu nhà Lê sơ.



Những kiến thức HS cần nắm vững

I. Sự sụp đổ của nhà Lê, nhà Mạc thành

lập

* Sự sụp đổ của nhà Lê. Nhà Mạc thành

lập.



- Đầu thế kỉ XVI nhà Lê sơ lâm vào

khủng hoảng suy yếu.



- Biểu hiện:

+ Các thế lực phong kiến nổi dậy tranh

chấp quyền lực – Mạnh nhất là thế lực

Mạc Đăng Dung.

Nguyên nhân làm cho nhà Lê suy sụp là do: + Phong trào đấu tranh của nhân dân

Vua, quan chỉ lo ăn chơi xa xỉ không quan tâm đến bùng nổ ở nhiều nơi.

triều chính và nhân dân. Đòa chủ ra sức chiếm đoạt

ruộng đất, bóc lột nông dân.

GV kể về nhân vật Mạc Dăng9 Dung (1483 –

1541): quê ở làng Cổ Trai, Nghi dương, Hải Phòng.

Vốn xuất thân từ nghề chài lưới, có sức khoẻ, đánh

vật giỏi, thi đậu đô lực só được tuyển vào đội Túc

vệ. Nhờ có sức khoẻ, cương trực lập được nhiều

công lớn trong việc dẹp yên xung đột giữa các đại

thần nên nhanh chóng được thăng quan, tiến chức.

Ông từng làm đến mức Thái phó, Tiết chế 13 đạo

quân thuỷ bộ, có thế lực lớn trong triều đình (thao

túng triều đình).

- GV trình bày tiếp: trong bối cảnh nhà Lê suy



Nơng Duy Khánh



Trang 112



Giáo án liïch sử 10



Trường THPT Nguyễn Du



Các hoạt động của thầy và trò

Những kiến thức HS cần nắm vững

yếu, bất lực, Mạc Đăng Dung đã phế truất vua Lê - Năm 1527 Mạc Đăng Dung phế truất

và thành lập triều Mạc.

vua Lê lập Triều Mạc.

GV: giúp HS hiểu đây là sự thay thế tất yếu và

hợp quy luật để HS có những đánh giá đúng đắn về

triều Mạc và Mạc Đăng Dung.

Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân

Chính sách nhà Mạc:

- GV yêu cầu HS theo dõi SGK trả lời câu hỏi:

Sau khi nhà Mạc lên cầm quyền đã thi hành chính

sách gì?

- HS theo dõi SGK trả lời.

- GV bổ sung, kết luận.

- Nhà Mạc xây dựng chính quyền theo

mô hình cũ của nhà Lê.

- Tổ chức thi cử đều đặn.

- Xây dựng quân đội mạnh.

- GV giảng giải thêm ở thời Lê: Phép quân điền - Giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông

của nhà Lê đã làm chế độ sở hữu tư nhân về ruộng dân.

đất tăng. Ruộng đất công làng xã ít. Đến thời nhà

Mạc đã cố gắng giải quyết vấn đề ruộng đất cho

nông dân giúp thúc đẩy nông nghiệp.

- GV kết luận về tác dụng của những chính sách

của nhà Mạc.

⇒ Những chính sách của Nhà Mạc bước

- GV phát vấn: Trong thời gian cầm quyền nhà đầu đã ổn đònh lại đất nước.

Mạc gặp khó khăn gì?

- HS theo dõi SGK trả lời.

- GV bổ sung, kết luận: Về những khó khăn của

nhà Mạc và lý giải tại sao nhà Mạc bò cô lập.

- Do sự chống đối của cựu thần nhà Lê và

GV có thể bổ sung: Thấy Đại Việt đang trong do chính sách cắt đất, thần phục nhà Minh

tình trạng náo động, nhà Minh sai quân áp sát biên ⇒ nhân dân phản đối.

giới, đe doạ tiến vào nước ta. Mạc Đăng Dung lúng - Nhà Mạc bò cô lập.

túng: năm 1540 xin cắt vùng Đông Bắc trước đây

vốn thuộc Châm Khâm (Quảng Đông) nộp cho nhà

Minh. Dâng sổ sách vùng này cho quân Minh. Việc

làm này bò nhân dân lên án, mất lòng tin vào nhà

Mạc. Vậy nên nhà Mạc bò cô lập. Các cựu thần

nhà Lê nổi lên chống đối, đất nước rơi vào tình

trạng chiến tranh chia cắt.



Nơng Duy Khánh



Trang 113



Xem Thêm
Tải bản đầy đủ (.doc) (213 trang)

×