Tải bản đầy đủ - 113 (trang)
Chương 1.Tổng quan tài liệu

Chương 1.Tổng quan tài liệu

Tải bản đầy đủ - 113trang

1,3 tri u hecta ñ t nông nghi p ñư c phân chia l i cho hơn 1 tri u h nông dân

vào năm 1970, quá trình này ñư c bi t ñ n v i kh u hi u “ru ng ñ t v tay ngư i

cày” và hoàn thành vào cu i năm 1974. Sau năm 1975,



mi n Nam h nông dân



v n là ñơn v s n xu t cơ b n m c dù h tham gia HTX nông nghi p. H s d ng

chung lao ñ ng và các ngu n l c s n xu t nhưng h t quy t ñ nh trong v n ñ

s d ng các ñ u vào s n xu t và áp d ng công ngh .

Sau năm 1975, n n kinh t Vi t Nam nói chung và nông nghi p nói riêng

ph i gánh ch u nh ng h u qu n ng n c a cu c chi n tranh ñ l i và nh ng h u

qu t nh ng chính sách trong th i kỳ kinh t k ho ch hoá t p trung và th i kỳ

kinh t t p th trong nông nghi p. Trong th i kỳ s h u t p th trong nông

nghi p, s n xu t gi m do ngư i nông dân thi u ñ ng cơ làm vi c, s n lư ng nông

nghi p tăng hàng năm



m c r t th p 2%. Cùng th i ñi m này dân s tăng r t



nhanh (2,2-2,35%/ năm) ñã d n ñ n vi c ph i nh p kh u bình quân hơn m t tri u

t n lương th c m i năm trong su t m t kỳ. ði u ñó ñã d n ñ n m t b ph n l n

dân s s ng trong tình tr ng nghèo và ñói (ð Kim Chung, 2005).

1.2.1.2. Giai ño n 1981 -1988

Kh i ñ u cho công cu c chuy n ñ i



Vi t Nam là s thay ñ i cơ ch



qu n lý và s d ng trong lĩnh v c nông nghi p, b t ñ u t Ch th 100 (năm

1981) c a Ban Bí thư hay còn g i là “Khoán 100”, v i m c ñích là khoán s n

ph m ñ n ngư i lao ñ ng ñã t o ra s chuy n bi n t t trong SXNN. Dư i chính

sách Khoán 100, các HTX giao ñ t nông nghi p ñ n nhóm và ngư i lao ñ ng.

Nh ng ngư i này có trách nhi m trong ba khâu c a quá trình s n xu t. S n xu t

v n dư i s qu n lý c a HTX, cu i v h nông dân ñư c tr thu nh p b ng thóc

d a trên s n lư ng s n xu t ra và ngày công ñóng góp trong 3 khâu c a quá trình

s n xu t. ð t ñai v n thu c s h u c a Nhà nư c và dư i s qu n lý c a HTX.

M c dù còn ñơn gi n nhưng Khoán 100 ñã tr thành bư c ñ t phá trong quá trình

hư ng t i n n kinh t th trư ng. S ra ñ i c a Khoán 100 ñã có nh ng nh

hư ng ñáng k ñ n s n xu t nông nghi p, ñ c bi t ñ i v i s n xu t lúa g o, tăng

6,3%/năm trong su t giai ño n 1981-1985. Tuy nhiên, sau năm 1985, tăng trư ng

trong s n xu t nông nghi p b t ñ u gi m, c th t c ñ tăng trư ng c a t ng s n

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



5



lư ng nông nghi p trong giai ño n 1986 - 1988 ch là 2,2%/năm. ð u năm 1988,

s n xu t lương th c không ñáp ng ñư c c u d n ñ n s thi u ăn

trên mi n B c.



21 t nh, thành



mi n Nam m t lo t các mâu thu n cũng gia tăng trong khu v c



nông thôn, ñ c bi t là m i quan h ñ t ñai b i s “cào b ng” v phân chia và ñi u

ch nh ñ t ñai. ði u này hi n nhiên ñ t ra yêu c u m t cu c c i cách m i trong

chính sách ñ t ñai.

ð gi i quy t các v n ñ trên, năm 1988 B Chính tr ñã ra Ngh quy t 10

hay còn g i là “khoán 10” v i n i dung ñ i m i chính sách v nông nghi p.

Khoán 10 ñã có bư c ñ t phá quan tr ng khi ngư i nông dân ñư c giao ñ t nông

nghi p s d ng t 10 ñ n 15 năm và l n ñ u tiên th a nh n các h gia ñình là

ñơn v kinh t t ch trong nông nghi p. B t ñ u t th i kỳ này, các tư li u s n

xu t (máy móc, trâu, bò, gia súc và công c khác) ñư c s h u dư i hình th c cá

th . M t khía c nh khác c a chính sách này là ngư i nông dân



mi n Nam ñư c



giao l i ñ t h ñã s h u trư c năm 1975 (Vi n Quy ho ch và Thi t k nông

nghi p, B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn, 2003).

Tuy nhiên, cùng v i Khoán 10 chưa có lu t tương ng d n ñ n m t s

quy n s d ng ñ t như cho ho c th a k chưa ñư c lu t pháp hóa và th a nh n.

M t lo t các v n ñ khác n y sinh liên quan ñ n s n xu t ch ng h n như tr m

ñi n, h th ng giao thông nông thôn, th trư ng,…mà trư c ñây thu c trách

nhi m qu n lý c a các HTX nông nghi p.

1.1.2. Chính sách ñ t nông nghi p sau th i kỳ ñ i m i cho ñ n nay

Trong su t th i kỳ ñ i m i, m t lo t các chính sách và văn b n lu t trong

lĩnh v c nông nghi p và nông thôn, ñ c bi t liên quan ñ n s d ng ñ t ñai ñã ra

ñ i. Nh ng chính sách quan tr ng nh t là Lu t ð t ñai năm 1993, sau ñó là Lu t

ð t ñai s a ñ i b sung năm 1998 và 2001, Lu t ð t ñai m i năm 2003, Ngh ñ nh

64/CP năm 1993 và Ngh ñ nh 02/CP năm 1994 v quy ñ nh trong phân b ñ t

r ng và ñ t nông nghi p. Bên c nh ñó cũng có m t lo t các chính sách liên quan

tr c ti p ho c h tr gián ti p ñ n v n ñ v ñ t ñai.

Theo Lu t ð t ñai 1993, h nông dân ñư c giao quy n s d ng ru ng ñ t

lâu dài v i 5 quy n: quy n chuy n như ng, quy n chuy n ñ i, quy n cho thuê,

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



6



quy n th a k và quy n th ch p. Ngư i có nhu c u s d ng ñư c giao ñ t trong

th i h n 20 năm ñ i v i cây hàng năm và ngư nghi p, 50 năm ñ i v i cây lâu

năm. Vi c giao ñ t s ñư c ti n hành l i t i th i ñi m cu i chu kỳ giao ñ t n u

như ngư i s d ng ñ t v n có nhu c u s d ng. Lu t ð t ñai cũng quy ñ nh m c

h n ñi n ñ i v i h nông dân, c th ñ i v i cây hàng năm là 2 ha



mi n B c và



các t nh mi n Trung; 3 ha ñ i v i các t nh phía Nam; ñ i v i cây lâu năm quy

ñ nh t i ña là 10 ha ñ i v i các xã vùng ñ ng b ng và 30 ha ñ i v i vùng trung

du và mi n núi.

Cùng v i vi c giao ñ t cho các h nông dân thì gi y ch ng nh n QSDð

cũng ñư c các cơ quan ch c năng xem xét và c p cho các nông h . ð n năm

1998, gi y ch ng nh n quy n s d ng ñ t ñã ñư c c p cho 71% h nông dân,

cu i năm 2000 con s này là trên 90% (V ðăng ký và Th ng kê ñ t ñai - B Tài

nguyên và Môi trư ng, 2005).

ð i v i ñ t r ng



khu v c trung du và mi n núi, nơi có r t nhi u phong



t c t p quán thì vi c giao ñ t ph c t p hơn, quá trình c p gi y ch ng nh n di n ra

ch m hơn và quá trình này v n ñang ñư c ti p t c. Theo Lu t s a ñ i và b sung

m t s ñi u c a Lu t ð t ñai (1998), ngư i nông dân ñư c giao thêm 2 quy n s

d ng n a, ñó là quy n cho thuê l i và quy n ñư c góp v n ñ u tư kinh doanh

b ng ñ t ñai.

Lu t ð t ñai năm 1993 ñư c ti p t c s a ñ i, b sung vào các năm 1998,

năm 2001, 2003, trong ñó có quy ñ nh ch ñ c p gi y ch ng nh n QSDð nông

nghi p ñư c giao cho các h gia ñình, cá nhân s d ng theo tinh th n: t t c

nh ng h gia ñình, cá nhân, t ch c kinh t , t ch c chính tr - xã h i, c ng ñ ng

dân cư, cơ s tôn giáo, t ch c nư c ngoài có quy n s d ng ñ t ñ u ñư c Nhà

nư c c p gi y ch ng nh n QSDð. Vi c giao ñ t, c p gi y ch ng nh n QSDð

nông nghi p cho h gia ñình, cá nhân s d ng nh m t o ñi u ki n cho h yên tâm

ñ u tư thâm canh trên di n tích ñã ñư c giao, là v t b o ñ m v m t pháp lý ñ

ngư i s d ng ñ t th c hi n các quy n c a h mà pháp lu t ñã quy ñ nh. ðó là cơ

s ñ thúc ñ y SXNN phát tri n (Chính ph , 1993).

Tuy nhiên, th i h n giao ñ t v n còn ng n và v n chưa ñư c thay ñ i

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



7



trong Lu t ð t ñai m i năm 2003. ði u này có th khi n ngư i dân chưa yên tâm

trong vi c ñ u tư dài h n trong nông nghi p. Thêm vào ñó, tính linh ho t trong s

d ng ñ t v n b ràng bu c, cá bi t là s chuy n ñ i sang các lo i cây tr ng khác

trên di n tích ñ t lúa truy n th ng. B ng vi c tăng tính ñ m b o ch c ch n cho

ngư i s d ng ñ t; t o ñi u ki n thu n l i trong vi c ti p c n v i các ngu n tín

d ng thông qua vi c cho phép h có quy n th ch p quy n s d ng ñ t và các

quy n s d ng ñ t ñư c xem xét như nh ng m t hàng có th ñem ra kinh doanh.

Ch trương “d n ñi n ñ i th a”

Trong nh ng năm g n ñây, ch trương DððT và chuy n ñ i linh ho t

m c ñích s d ng ñ t nông nghi p ñang thu ñư c nh ng k t qu kh quan nh t

ñ nh. Ch trương này ñư c b t ngu n t chính sách ñ i m i trong nông nghi p

Vi t Nam năm 1998. Theo ch trương này, ngư i nông dân ñư c khuy n khích

ñ i ru ng cho nhau ñ t o thành nh ng m nh ru ng có di n tích l n hơn, và ñi

li n v i nó là ngư i dân có th t ñưa ra các quy t ñ nh s n xu t d a trên các

ñi u ki n s n có c a h . V i chính sách ñ i m i c a Chính ph ñ ra cùng v i s

ch ñ o c a UBND các t nh v n ñ d n ñi n, ñ i th a phát tri n nông thôn ph i

theo hư ng hình thành các vùng s n xu t hàng hoá, phát tri n kinh t h gia ñình,

m r ng mô hình trang tr i, ña d ng hoá s n xu t.

Nh ng thay ñ i trong chính sách ñ t ñai c a Vi t Nam t năm 1981 ñ n

nay ñã góp ph n ñáng k trong vi c tăng nhanh s n lư ng nông nghi p và phát

tri n khu v c nông thôn. T ng s n lư ng nông nghi p tăng 6,7%/ năm trong su t

giai ño n 1994 - 1999 và kho ng 4,6% trong giai ño n 2000 - 2003. An toàn lương

th c qu c gia không còn là v n ñ nghiêm tr ng n a và nghèo ñói ñang t ng bư c

ñư c ñ y lùi (Ban Kinh t - Ban Ch p hành Trung ương, 2004).

1.2. T ng quan v d n ñi n ñ i th a

1.2.1. V n ñ manh mún ñ t ñai

1.2.1.1. Khái ni m

Khái ni m v manh mún ru ng ñ t trong nông nghi p ñư c hi u trên hai

khía c nh: m t là, s manh mún v m t ô th a, trong ñó m t ñơn v s n xu t

(thư ng là nông h ) có quá nhi u m nh ru ng v i kích thư c quá nh và b phân

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



8



tán



nhi u x ñ ng. Hai là, s manh mún th hi n trên quy mô ñ t ñai c a các



ñơn v s n xu t, s lư ng ru ng ñ t quá nh không tương thích v i s lư ng lao

ñ ng và các y u t s n xu t khác (H i Khoa h c Kinh t Nông nghi p Vi t

Nam, 1998).

C 2 ki u manh mún này ñ u d n ñ n tình tr ng chung là hi u qu s n

xu t th p, kh năng ñ i m i và ng d ng các ti n b khoa h c k thu t, nh t là

kh năng cơ gi i hoá và thu l i hoá trong nông nghi p kém hi u qu . Ngoài ra,

tình tr ng manh mún ru ng ñ t còn gây nên nh ng khó khăn trong quy ho ch s n

xu t và s d ng có hi u qu ngu n tài nguyên ñ t ñai... Vì th mà ngư i ta luôn

tìm cách ñ kh c ph c tình tr ng này.

Tình tr ng manh mún ru ng ñ t do nh ng nguyên nhân ch y u sau ñây:

M t là, s ph c t p c a ñ a hình, nh t là các vùng ñ i núi, trung du. Do

ñ a hình b chia c t nên ñ t ñai



ña s các ñ a phương h u như ñ u có 3 d ng ñ a



hình: ñ t cao, ñ t vàn và ñ t th p trũng. ðây là nguyên nhân ch y u d n ñ n tình

tr ng manh mún ru ng ñ t.

Hai là, ch ñ th a k chia ñ u ru ng ñ t cho con cái.



Vi t Nam ru ng



ñ t c a cha m thư ng ñư c chia ñ u cho t t c con cái sau khi tách h . Vì th tình

tr ng phân tán ru ng ñ t g n li n v i chu kỳ phát tri n c a nông h .

Ba là, tâm lý ti u nông c a các h s n xu t nh . Do quy mô s n xu t nh l ,

các h nông dân ng i thay ñ i, nh t là thay ñ i liên quan ñ n ru ng ñ t.

B n là, phương pháp chia ru ng bình quân theo nguyên t c có t t, có x u,

có xa, có g n khi th c hi n Ngh ñ nh 64/CP.

Vi c chia nh các th a ru ng ñ có s công b ng gi a các h ñã tác ñ ng

không nh làm tăng tình tr ng manh mún ru ng ñ t. Quan ñi m mu n b o v s

công b ng cho nh ng ngư i dân ñư c chia ru ng và nhi u lý do sau ñây khi n

các ñ a phương chia nh ru ng ñ t cho nông dân, ñó là:

- T t c các h ñ u ph i có ru ng g n, xa, t t, x u, cao, th p. Có như v y

m i th hi n tính công b ng.

- ð phì t nhiên c a ñ t



các khu khác nhau ph i chia ñ u cho các h .



- Do hi u qu kinh t c a các lo i hình s d ng ñ t khác nhau nên ph i

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



9



chia ñ u ru ng ñ t cho các h .

- Có nh ng chân ñ t thư ng không an toàn do các v n ñ như úng, h n,

chua, m n...Do ñó vi c chia ñ u r i ro cho các h cũng là ch tiêu quan tr ng

trong khi chia ru ng.

- Ngoài ra, giá ñ t luôn bi n ñ ng, tăng cao ñ c bi t là các khu ñ t g n các

tr c ñư ng chính ho c trong tương lai s n m trong quy ho ch khu ñô th , khu

công nghi p…vì th ñ t



ñó ph i ñư c chia ñ u cho các h ñ m i ngư i ñ u có



th hư ng “thành qu ” ñ n bù ñ t hay cùng ch u “r i ro” n u ñ t ñai b chuy n

m c ñích s d ng (H i Khoa h c Kinh t Nông nghi p Vi t Nam, 2004).

1.2.1.2. Tình tr ng manh mún ru ng ñ t



Vi t Nam



Ngh quy t 10-TW ngày 5/4/1988 c a B Chính tr v ñ i m i qu n lý

kinh t nông nghi p (g i t t là Khoán 10) ñã giúp Vi t Nam t nư c nh p kh u

lương th c tr thành qu c gia xu t kh u g o l n th 2 th gi i. Tuy nhiên, ñ n

nay Khoán 10 ñã b c l nh ng h n ch nh t ñ nh khi ñ t nư c bư c vào công

cu c CNH - HðH nông nghi p, nông thôn.

B ng 1.1. M c ñ manh mún ru ng ñ t

TT



Vùng sinh thái



T ng s

th a/h

Trung



bình

bi t

10-20

150



các vùng trong c nư c

Di n tích bình quân/th a

(m2)

ð t lúa



ð t rau



150 - 300



100 - 150



1



Trung du mi n núi B c b



2



ð ng b ng sông H ng



7-10



47



300 - 400



100 - 150



3



Duyên h i B c Trung b



7-10



30



300 - 500



200 - 300



4



Duyên h i Nam Trung B



5-10



30



300 - 1000



200 - 1000



5



Tây nguyên



5



25



200 - 500



1000 - 5000



6



ðông Nam b



4-5



15



1000-3000



1000-5000



7



ð ng b ng sông C u Long



3



10



3000-5000



500 - 1000



Ngu n: T ng c c ð a chính, 1997.

Lu t ð t ñai năm 1993 và ñư c s a ñ i b sung năm 2003 ñã th c hi n

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



10



công b ng xã h i, sau ñó là Ngh ñ nh 64/CP c a Chính ph v giao ñ t nông

nghi p cho h gia ñình, cá nhân s d ng n ñ nh, lâu dài v i m c ñích SXNN

theo phương châm có t t, có x u, có g n, có xa. ði u này ñã làm cho s th a

ru ng tăng lên ñáng k . M c ñ manh mún các vùng mi n có s khác nhau, s

li u minh h a ñư c th hi n trong b ng 1.1.

Theo th ng kê, năm 2003, c nư c có 75 tri u th a ñ t, bình quân m i h

có 6,8 th a v i kho ng 0,3-0,5 ha/h , trong ñó ñ t lúa t 200 m2 ñ n 400 m2/th a,

ñ t rau màu dư i 100 m2/th a, ñ t tr ng cây lâu năm, cây cho thu nh p cao còn

manh mún hơn…ði u này ñã h n ch ñáng k công cu c CNH – HðH nông

nghi p, nông thôn, s n xu t hàng hóa t p trung.

1.2.1.3. Th c tr ng v manh mún ru ng ñ t t i ñ ng b ng sông H ng

B ng 1.2. S h s d ng ñ t s n xu t nông nghi p phân theo quy mô s

d ng c a m t s t nh thu c vùng ñ ng b ng sông H ng

ðơn v tính : h

TT



Tên ñ a danh

ðBSH



Phân theo quy mô s d ng

T 0,2 ha T 0,5 ha

T ng s

T 2 ha

Dư i 0,2

ñ n dư i ñ n dư i

tr lên

ha

2 ha

0,5 ha

3.054.770 1.731.533 1.223.905

97.216

2.116



1



Hà N i (cũ)



174.537



123.610



48.121



2.718



88



2



Vĩnh Phúc(cũ)



212.851



109.564



94.017



9.057



213



3



B c Ninh



187.569



109.037



73.951



4.539



42



4



Hà Tây (cũ)



457.290



279.625



160.362



16.955



348



5



H i Dương



348.086



187.579



151.986



8.335



186



6



H i Phòng



242.419



139.110



89.842



13.340



127



7



Hưng Yên



228.183



127.289



94.950



5.837



107



8



Thái Bình



457.669



266.379



187.376



3.843



71



9



Hà Nam



172.615



94.132



72.196



6.165



122



10



Nam ð nh



396.281



221.735



165.630



8.814



102



11



Ninh Bình



177.270



73.473



85.474



17.613



710



Ngu n: T ng c c Th ng kê, 2006

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



11



- Tình tr ng manh mún ru ng ñ t

hi n nay s manh mún ru ng ñ t



c p nông h



c p nông h th hi n



ñ ng b ng sông H ng

các ñ c ñi m sau:



+ Di n tích canh tác bình quân trên h hay trên lao ñ ng r t th p (kho ng

0,25 ha/h ).

+ S lư ng các h có di n tích t 2 ha tr lên không ñáng k (kho ng

2116 h ) ña s có di n tích nh hơn 0,20 ha (1.731.533 h ).

+ Bình quân di n tích canh tác trên h và trên kh u có xu th gi m do m t

ñ t nông nghi p và s gia tăng c a dân s nông thôn.

- Tình tr ng manh mún v s ô th a :

+ Di n tích/th a: V i cây lúa, di n tích/th a có th di n bi n t 200 ñ n

400 m2, v i cây rau thì r t nh ch t 20 – 50 m2, t l th a có di n tích <100 m2

chi m ñ n 5-10% t ng s th a, ñ c bi t có nh ng th a ñ t m <10 m2 ho c có

nh ng th a chi u dài vài ch c mét nhưng chi u r ng ch t 3 -5 m (T ng c c ð a

chính, 1997).

B ng 1.3. M c ñ manh mún ru ng ñ t



m t s t nh vùng ñ ng b ng



sông H ng

Di n tích bình quân/th a (m2)



T ng s th a/h

TT



T nh



Ít nh t



Nhi u



Trung



Nh



L n



Trung



nh t



bình



nh t



nh t



bình



1



Hà Tây (cũ)



-



-



9,5



20



700



216



2



H i Phòng



5,0



18



6-8



20



-



-



3



H i Dương



9,0



17



11,0



10



-



-



4



Vĩnh Phúc



7,1



47



9,0



10



5.968



228



5



Nam ð nh



3,1



19



5,7



10



1.000



228



6



Hà Nam



7,0



37



8,2



14



1.265



-



7



Ninh Bình



3,3



24



8,0



5



3.224



-



Ngu n: B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn, 2003.

+ S th a/h : S li u



b ng 1.3 cho th y m c ñ manh mún ru ng ñ t



thu c m t s t nh ñ ng b ng sông H ng r t khác nhau, các t nh ñông dân, di n

tích ñ t nông nghi p ít thì m c ñ manh mún càng cao; trung bình s th a/h

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



12



th p nh t 5,7 th a (Nam ð nh) và cao nh t là 11 th a/h (H i Dương), cá bi t có

h i qu n lý 47 th a/h (Vĩnh Phúc); v di n tích s d ng cũng có s khác nhau,

di n tích th a l n nh t là 5.968 m2(Vĩnh Phúc), th a nh nh t là 5 m2 (Ninh

Bình), ñây cũng là y u t



nh hư ng tr c ti p ñ n s n lư ng các lo i cây tr ng.



* Các ñ c ñi m manh mún ru ng ñ t



ñ ng b ng sông H ng:



Theo báo cáo c a H i Khoa h c Kinh t Nông nghi p Vi t Nam (2004),

hàng th k trư c ñây, tình tr ng manh mún ru ng ñ t



ðBSH ñã ñư c miêu t



khá c th v i nh ng ñ c ñi m như sau:

Th nh t: s manh mún ru ng ñ t không có m i quan h nào v i m t ñ dân

s . Nói cách khác, không ph i ñâu ñông dân thì ñó ru ng ñ t manh mún.

Th hai: s manh mún ru ng ñ t th hi n s khác bi t gi a các vùng.

Dư ng như



các vùng có ñ chênh cao hơn so v i m c nư c bi n th p thì ñ a



hình ít b chia c t nên ñ t ñai ít b xé nh . Các vùng có ñ chênh cao so v i m c

nư c bi n l n hơn, ñ a hình b chia c t nhi u hơn thì ru ng ñ t l i manh mún

hơn, ho c càng ra g n bi n, các ô th a ru ng càng l n hơn.

Th ba: ngay trong cùng m t vùng, hi n tư ng manh mún cũng không

gi ng nhau; ñ t trũng b ng p nư c thư ng xuyên hay các ru ng ngoài ñê, ô th a

ít b xé nh hơn là ru ng ñ t cao ñư c ñê che ch n.

Th tư: s manh mún ru ng ñ t còn ph thu c vào ñ i tư ng qu n lý

ru ng ñ t. Nh ng nơi t l di n tích ñ t công ñi n th p thì m c ñ manh mún

càng cao. Nói cách khác, là ñ t ñai càng b tư h u tri t ñ thì tình tr ng manh

mún ô th a càng l n.

B ng 1.4. ð c ñi m manh mún ru ng ñ t c a các ki u h

Lo i h



S th a /h



Di n tích th a (m2)



Nghèo



7,2



381



Trung bình



9,2



412



Khá, giàu



8,0



492



Ngu n: T ng c c ð a chính, 1997.

Hi n nay, s manh mún ru ng ñ t



ðBSH không khác bi t nhi u theo



quy mô thu nh p c a h . S th a/h c a các lo i h trung bình ch cao hơn ñôi

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



13



chút so v i h nghèo và giàu (B ng 1.4). S khác bi t không nhi u m t ph n là

do chính sách chia ñ u ñ t ru ng/kh u khi chia ru ng năm 1993, ph n khác là do

th trư ng trao ñ i mua bán ru ng ñ t nông nghi p ho t ñ ng còn h n ch .

1.2.1.4. Nh ng h n ch c a tình tr ng manh mún ru ng ñ t ñ i v i SXNN

và qu n lý nhà nư c



ñ a phương



Tình tr ng manh mún ru ng ñ t ñã gây nhi u khó khăn cho ngư i nông

dân và các nhà qu n lý. ðã có nhi u nghiên c u ch ra nh ng tác ñ ng tiêu c c

c a s manh mún ru ng ñ t, c th như sau:

- H n ch kh năng áp d ng cơ gi i hóa nông nghi p, không gi m ñư c

chi phí lao ñ ng ñ u vào.

- Th a ru ng quá nh khi n nông dân ít khi nghĩ ñ n vi c ñ u tư ti n b

k thu t (TBKT) ñ tăng năng su t. Theo h , ñ u tư TBKT có th giúp tăng năng

su t nhưng trên di n tích quá nh thì s n lư ng tăng không ñáng k .

- Th a ru ng ñã nh , nhi u th a l i phân tán làm tăng r t nhi u công thăm

ñ ng, v n chuy n phân bón và thu ho ch, m t khác nông dân không mu n tr ng

cây hàng hóa do ph i tăng công b o v .

- Quy mô ru ng ñ t nh làm gi m l i th c nh tranh c a m t s s n ph m

nông nghi p trong b i c nh giá nông s n luôn có s bi n ñ ng b t n ñ nh.

- Nhi u th a ru ng d n t i lãng phí ñ t canh tác do ph i làm nhi u b

ngăn, tính trung bình vùng ñ ng b ng sông H ng m t kho ng 2,4% - 4% ñ t

canh tác dùng ñ ñ p b vùng, b th a.

- Nhà nư c cũng ti t ki m ñư c m t kho n ti n khá l n cho quá trình l p

h sơ ru ng ñ t (ru ng ñ t manh mún như trư c ñây ch tăng 30-50%).

Tóm l i, manh mún ru ng ñ t d n ñ n tình tr ng hi u qu s n xu t th p,

ch t lư ng s n ph m th p, thi u kh năng c nh tranh, không ñáp ng ñư c vi c

xây d ng n n nông nghi p hàng hóa, gây c n tr cho quá trình CNH - HðH nông

nghi p nông thôn. Vì th ð ng và Nhà nư c ta ch trương c n ph i DððT t ô

th a nh thành ô th a l n.



1.2.2. Nghiên c u tích t và t p trung ru ng ñ t m t s nư c trên th gi i

Trong công nghi p hóa nông nghi p trên th gi i, do quy mô ru ng ñ t

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



14



ban ñ u c a nông h



m i nư c khác nhau nên gi i pháp t p trung ru ng ñ t có



nh ng ñi m khác bi t. Kinh nghi m c a nh ng nư c ñi trư c, ñ ng th i có hoàn

c nh tương ñ i gi ng Vi t Nam, chính là nh ng g i ý cho chúng ta trong ti n

trình phát tri n nông nghi p, nông thôn.

1.2.2.1. Tích t ru ng ñ t



m t s nư c châu Âu, châu M



châu Âu và châu M , k t ngày sau cách m ng nông nghi p l n th 2

(cu i th k XIX ñ u th k XX), m t lo t các trang tr i nh , manh mún năng

su t th p ñã b lo i th i, thay vào ñó là các trang tr i quy mô v a, năng su t lao

ñ ng cao. Ví d :



Pháp năm 1955 có x p x 2,3 tri u nông h quy mô ñ t 14



ha/h , ñ n năm 1993 ch còn 800 ngàn h v i quy mô 35 ha/h .



M , năm 1950



c nư c có 5,65 tri u h v i quy mô bình quân 86 ha/h ñ n năm 1992 ch còn

1,92 tri u, quy mô 198,9 ha/h . Ti n trình tích t ru ng ñ t và v n nhanh chóng

c a các h nông h



châu Âu ch y u là nh thành t u khoa h c công ngh phát



tri n trong quá trình cơ gi i hoá nông nghi p c a cu c cách m ng công nghi p

l n th 2.

Tuy nhiên, ñ tránh tích t ru ng ñ t vư t h n m c trong t ng ñ a phương,

m t s nư c như Anh, Pháp có bi n pháp qu n lý thông qua h i ñ ng quy ho ch

ñ t ñai c a t ng t nh, huy n; h i ñ ng qu n tr g m nh ng ñ i di n nông dân ñ a

phương, nh ng chuyên viên ru ng ñ t và hai y viên c a Chính ph (thu c B

Nông nghi p và PTNT và B Tài chính). H i ñ ng này mua ñ t trên th trư ng

t o ra qu ñ t d tr và bán l i công khai cho các h nông dân theo giá th trư ng

(H i Khoa h c Kinh t Nông nghi p Vi t Nam, 2004).

1.2.2.2. Tích t ru ng ñ t



m t s nư c châu Á



các nư c thu c châu Á bình quân ru ng ñ t th p, quy mô trang tr i nh

nên vi c tích t ru ng ñ t không d dàng như các nư c Âu, M .

Nh t B n: ð ch n hưng n n nông nghi p, năm 1961 Chính ph Nh t

B n ñã ban hành chính sách nông nghi p là ñưa nông nghi p t quy mô nh lên

quy mô l n. ð th c hi n m c tiêu này, B Nông nghi p ñ ra “s nghi p xây

d ng ru ng ñ t v i ba m c tiêu: r ng, ch c ch n, sâu”.

- R ng: nâng kích thư c th a ru ng lên 0,3 ha.

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



15



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Chương 1.Tổng quan tài liệu

Tải bản đầy đủ ngay(113 tr)

×