1. Trang chủ >
  2. Thạc sĩ - Cao học >
  3. Sư phạm >

6 CÁC TÁC ĐỘNG XÃ HỘI - TÂM LÝ VÀ VẤN ĐỀ THAY ĐỔI THÁI ĐỘ

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.39 MB, 111 trang )


doanh . Nhưng sau đổi mới ,thái độ đối với những người này đã thay đổi hẳn , họ

được ca ngợi là những người năng động ,tài giỏi.. Những yếu tố văn hoá ,kinh tế

,chính trị cũng có tác động rất lớn tới sự hình thành cũng như thay đổi thái độ

.Trước kia ,khi chưa có nền kinh tế thị trường hiện tượng trẻ em lang thang ra các

thành phố kiếm sống hầu như không có . Nhưng từ khi bước sang nền kinh tế thị

trường thì hiện tượng trẻ em lang thang ra các thành phố kiếm sống ngày càng

tăng . Đó không chỉ là hậu quả của nền kinh tế mở mà còn có nguyên nhân là do

sự thay đổi thái độ đối vơí vấn đề quản lý và giáo dục con cái .Xem xét trong

nhóm nhỏ ta thấy rất rõ những ảnh hưởng của các yếu tố văn hoá xã hội tác động

tới sự hình thành cũng như thay đổi thái độ . Những người sống trong những xóm

liều ,xóm bụi nơi thường xuyên diễn ra các hiện tượng mua bán ,sử dụng ma tuý

thì chắc chắn phần đông sẽ không có thái độ phản đối kiên quyết và đấu tranh với

hiện tượng này .

1.5.2 Tác động của giáo dục và sự thay đổi thái độ .

Giáo dục là một hiện tượng chuyên môn được định hướng của xã hội nhằm

hình thành và phát triển nhân cách con người theo những yêu cầu xã hội trong

những giai đoạn lịch sử nhất định .Giáo dục theo nghĩa rộng bao gồm cả việc dạy

học cùng với hệ thống tác động sư phạm khác trực tiếp hoặc gián tiếp ,trong lớp

và ngoài lớp , trong gia đình và ngoài xã hội .Theo nghĩa hẹp ,giáo dục được

hiểu là quá trình tác động đến tư tưởng , đạo đức hành vi của con người (giáo dục

đạo đức ,giáo dục lao động , giáo dục lối sống hành vi ). Trong sự hình thành và

phát triển nhân cách thì giáo dục có ý nghĩa quan trọng .



Giáo dục vạch ra



phương hướng cho sự phát triển nhân cách ,hình thành những mẫu người cụ thể

theo những yêu cầu của xã hội . Đồng thời qua giáo dục mà nền văn hóa xã hội

lịch sử được truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác . Những năng lực phẩm chất tốt



- 36 -



đẹp của con người được phát huy tối đa nhờ giáo dục ,đồng thời những sai lệch

cũng được uốn nắn .

Vì vậy đối với sự hình thành và thay dổi thái độ ,giáo dục cũng có ảnh

hưởng rất nhiều . Giáo dục định hướng cho sự hình thành thái độ . Những tác

động sư phạm tới cá nhân sẽ tạo nên sự nhận thức đúng đắn về đối tượng .Do đó

sẽ hình thành thái độ đúng đắn đối với đối tượng đó . Một người được giáo dục về

tác hại của các tệ nạn xã hội sẽ có thái độ tích cực trong việc đấu tranh phò ng

chống tệ nạn xã hội . Các chuẩn mực giá trị xã hội ,những nét văn hóa ,những thái

độ của thế hệ trước về cùng một đối tượng cũng được thế hệ sau tiếp nhận thông

qua giáo dục .Thái độ căm thù giặc ,tích cực đấu tranh giành độc lập ,lòng tự hào

dân tộc là những thái độ đã được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác qua

giáo dục .

Những thái độ tiêu cực ,chưa đúng đắn cũng có thể được thay đổi thông

qua tác động của giáo dục . Nhờ cung cấp những kiến thức đúng đắn về đối tượng

và định hướng cho cá nhân theo những chuẩn mực giá trị xã hội mà những thái

độ tiêu cực chưa đúng đắn có thể sẽ được biến đổi . Một cá nhân chưa có những

hiểu biết đúng đắn ,đầy đủ về ma túy và tác hại của ma túy đối với cuộc sống con

người nên có thái độ thờ ơ vơí việc phòng chống ma túy . Nhưng khi được cung

cấp những thông tin đầy đủ ,đúng đắn,từ đó có nhận đúng đắn về ma túy ,anh ta

sẽ có thái độ ủng hộ với công tác phòng chống ma túy. Giáo dục có thể phát huy

tối đa các mặt mạnh ,phát triển nhận thức xúc cảm tình cảm tư duy..., bù đắp

những thiếu hụt của cá nhân .Mà những yếu tố này có ảnh hưởng tới sự hình

thành cũng như thay đổi thái độ . Vì vậy khi muốn hình thành hay thay đổi thái độ

cần lưu ý tới yếu tố giáo dục .

1.6. 3 Tác động tích cực của nhóm xã hội và vấn đề thay đổi thái độ .



- 37 -



Thái độ được hình thành trong quá trình giao tiếp nhưng đồng thời quá

trình giao tiếp cũng làm thay đổi thái độ của con người. Trong quá trình giao tiếp

chúng ta thường xuyên chịu ảnh hưởng của người khác và cũng gây ảnh hưởng

tới người khác .Tất cả những quan điểm ,lòng tin ,giá trị của chúng ta đều đạt

được thông qua quá trình giao tiếp thường xuyên với các nhóm xã hội như gia

điình ,bạn bè ,đồng nghiệp ....Những thái độ của chúng ta cũng bắt nguồn từ đấy

.Trong quá trình giao tiếp các thành viên trong nhóm thường xuyên tác động tới

chúng ta ,làm thay đổi thái độ của chúng ta một cách cố ý hay vô ý . Người giao

tiếp càng được tin cậy ,càng có uy tín thì càng dễ gây ảnh hưởng tới người khác

và tạo nên sự thay đổi thái độ cũng như hình thành thái độ của chúng ta .Theo

MALLO và DOLE thì có 4 nhóm người chính khiến cho ta thích bắt chước và dễ

gây ảnh hưởng tới người khác là :

*Những người lớn tuổi .

*Những người có địa vị xã hội hơn hẳn .

*Những người có trí tuệ hơn hẳn .

*Những người thành thạo hơn hẳn trong một lĩnh vực nào đó .

Một thầy thuốc có nhiều khả năng khuyên một người bỏ thuốc lá hơn là

lời khuyên của bạn bè .

Sự giao tiếp nhóm có ảnh hưởng lớn tới sự hình thành cũng như thay

đổi thái độ .Vì vậy sự thay đổi thái độ còn xảy ra khi có sự thay đổi nhóm giao

tiếp .Sự thay đổi nhóm xã hội chính là sự thay đổi vai trò và ở vai trò mới người

ta sẽ có cái nhìn mới về cùng một sự vật hiện tượng . Như ở thí nghiệm của

LIBENMAN những người công nhân sau khi ở địa vị mới là quản đốc đã có thái

độ thông cảm và ủng hộ của ban lãnh đạo công ty .Họ đã chuyển từ thái độ thù

địch ,mâu thuẫn sang thái độ ủng hộ ,đồng tình . Mỗi cá nhân là thành viên của

nhiều nhóm xã hội và cá nhân thường có xu hướng hoạt động theo giá trị chuẩn



- 38 -



mực của nhóm . Khi cá nhân làm theo những giá trị ,chuẩn mực của nhóm anh ta

sẽ được thừa nhận là thành viên của nhóm , còn khi anh ta không tuân theo

những chuẩn mực của nhóm anh ta sẽ không được thừa nhận .Đối với những cá

nhân có hành vi lệch chuẩn ,những hành vi này sẽ được pháp luật và dư luận xã

hội điều chỉnh lại và sự điều chỉnh này cũng sẽ ảnh hưởng và làm thay đổi thái độ

của anh ta .

A-.Nhóm gia đình, người thân và sự thay đổi thái độ .

Gia đình là môi trường xã hội hóa đầu tiên của mỗi con người . Đây là

nhóm nhỏ đầu tiên ảnh hưởng tới nhân cách , tới thái độ của cá nhân .Gia

đình ,người thân là nhóm xã hội mà cá nhân giao tiếp nhiều nhất ,thái độ được

hình thành trong quá trình giao tiếp .Trong quá trình giao tiếp người ta học hỏi

được những tri thức và cung cách ứng xử , phương thức hành động trước một tình

huống .Trong giao tiếp người ta thường bắt chước hành động cung cách ứng xử

của nhau .Bắt chước chính là sự



hình thành tự phát của thái độ .Qua sự



bắt chước ,người ta thường học hỏi được phương thức ứng xử mà không cần áp

dụng một phương thức giáo dục nào khác .Con người ngay từ nhỏ đã có xu hướng

bắt chước thái độ ,hành vi ứng xử của bố mẹ , của những người thân xung quanh

một cách cố ý hay vô ý . Điều này giải thích vì sao thái độ về chúa trời của những

người sống trong những gia đình theo đạo thiên chúa và thái độ của những người

không theo đạo lại rất khác nhau .

Đối với trẻ lang thang thì ảnh hưởng của nhóm gia đình và người thân

không mạnh mẽ và rõ rệt bằng nhóm không lang thang.Trẻ đi lang thang, dù lang

thang cùng gia đình thì sự phụ thuộc và gắn kết với gia đình cũng đã lỏng lẻo hơn

so với các nhóm trẻ khác. Ngược lại sự độc lập tự chủ trong suy nghĩ và hành

động lại cao hơn. Dù đó là trẻ đi lang thang kiếm sống giúp đỡ gia đình, thường



- 39 -



xuyên có liên hệ với gia đình, hay là trẻ đi lang thang do mâu thuẫn với gia đình.

Đây là một đặc điểm tâm lý đặc trưng của nhóm trẻ lang thang.

Sự độc lập tự chủ và ít gắn kết với gia đình là hậu quả của cuộc sống lang

thang. Trẻ buộc phải có sự độc lập, tự chủ để tồn tại, và do sống xa gia đình, nên

mối quan hệ tình cảm, gắn bó gia đình lại có sự độc lập, tự chủ về kinh tế lỏng lẻo

dần. Điều này dẫn tới việc ảnh hưởng của bố mẹ tới con cái bắt đầu giảm đi. Đây

còn là do lứa tuổi trẻ lúc này đã bắt đầu trưởng thành, thích khẳng định mình.

B-Nhóm bạn bè và sự thay đổi thái độ .

Bạn bè là nhóm xã hội có ảnh hưởng nhiều tới sự hình thành và phát triển

nhân cách của cá nhân . Nó cũng ảnh hưởng rất nhiều tới sự hình thành cũng như

thay đổi thái độ , nhất là ở lứa tuổi thanh thiếu niên . Ở lứa tuổi này sự giao tiếp

của trẻ chủ yếu thông qua các nhóm bạn . Nhiều khi chúng tin bạn hơn bố mẹ và

có thể tâm sự với bạn những điều thầm kín , những băn khoăn thắc mắc của mình

. Khi một đứa trẻ tham gia vào một nhóm nào đó ,nó đều mong muốn được thoả

mãn một nhu cầu nào đó,có thể là sự tôn trọng ,được lắng nghe ,cảm thấy mình

quan trọng . Đồng thời với việc đựơc thoả mãn nhu cầu thì đứa trẻ cũng phải tuân

theo những chuẩn mực của nhóm , a dua theo những hành vi ,đồng tình với cách

suy nghĩ của nhóm . Nếu không tuân theo những chuẩn mực đó thì nó sẽ bị

tẩy chay ra khỏi nhóm . Do đó những gía trị , chuẩn mực, thái độ của nhóm đối

với một đối tượng nào đó có ảnh hưởng rất lớn đến thái độ của đứa trẻ . Hơn nữa

khi kết bạn bao giờ trẻ cũng lựa chọn những người có những nết tương đồng

giống mình và có những nét mà mình mong muốn đạt dược .Vì vậy trong quá

trình tương tác các cá nhân trong nhóm thường xuyên có ảnh hưởng và học hỏi

lẫn nhau để tạo nên sự thống nhất trong nhóm . Đối với trẻ lang thang, nhóm bạn

bè có ảnh hưởng rất lớn tới sự hình thành cũng như thay đổi thái độ. Do cuộc

sống xa gia đình, trẻ kết lại thành từng nhóm, tuy có sự độc lập, tự chủ nhưng sự



- 40 -



đoàn kết, gắn bó trong nhóm bạn cũng rất cao. Để tồn tại và thích nghi với cuộc

sống khi một người trong nhóm gặp khó khăn, cả nhóm sẵn sàng cưu mang giúp

đỡ. Vì vậy những thành viên trong nhóm có cùng một suy nghĩ,một thái độ.

C-Nhóm nghề nghiệp và sự thay đổi thái độ

Nhóm nghề nghiệp là nhóm có ảnh hưởng nhiều tới sự hình thành nhân

cách, thói quen thái độ của cá nhân. Trong nhóm nghề nghiệp thường bao gồm

những cá nhân có trình độ về nhiều mặt tương đương với nhau, cùng làm việc

trong một môi trường. Nghề nghiệp ảnh hưởng rất nhiều đến cách suy nghĩ, thới

quen, thái độ của cá nhân. Nhóm nghề nghiệp là nhóm cá nhân tiếp xúc nhiều sau

nhóm gia đình, bạn bè, vì vậy nhóm nghề nghiệp có ảnh hưởng rất lớn đến sự

hình thành thái độ của cá nhân. Ngoài ra mỗi nhóm nghề nghiệp có những đặc

trưng khác nhau dẫn tới những thói quen cung cách ứng xử và cách suy nghĩ

khác nhau .Mỗi nhóm nghề có những chuẩn mực giá trị khác nhau ,do đó sẽ có

những thái độ khác nhau trước cùng một sự vật hiện tượng . Những người là bác

sỹ thường sẽ có thái độ khác với nhiều người khác về việc uống rượu hay hút

thuốc lá . Hơn nữa những người cùng một nhóm nghề thì thời gian tiếp xúc với

nhau rất nhiều và thường là cùng một tầng lớp ,một giai cấp nên dễ có ảnh hưởng

tác động qua lại với nhau .Tuy nhiên đối với nhóm trẻ lang thang thì giữa các

nhóm nghề nghiệp ít có sự khác nhau về thói quen, cách suy nghĩ. Đó là do các

em thường xuyên có sự thay đổi trong công việc. Khi một em bé làm nghề đánh

giày nhận thấy công việc của mình gặp khó khăn em có thể chuyển sang bán báo,

hoặc làm phụ việc, dắt xe cho các quán cà phê. Hơn nữa dù làm những nghề khác

nhau nhưng các em đều có các đặc điểm chung về môi trường lao động và đặc

điểm công việc. Đó là các em đều lao động kiếm sống chủ yếu trên đường phố và

công việc của các em chủ yếu là dịch vụ phục vụ các nhu cầu của con người

D. Nhóm người gần gũi cùng sống và hoạt động.



- 41 -



Đây là những người có cùng môi trường tự nhiên và xã hội . Đó có thể là

những người hàng xóm xung quanh hoặc những người thường xuyên tiếp xúc,

giao tiếp hàng ngày. Do đó nhóm người gần gũi này có ảnh hưởng lớn tới sự hình

thành cũng như thay đổi thái độ. Trong quá trình giao tiếp , những thói quen cách

suy nghĩ của họ tác động tới cá nhân đ ược cá nhân tiếp thu một cách tự nhiên .

Tuy nhiên những ảnh hưởng này không phải được tiếp thu một cách hoàn toàn

mà có chọn lọc.

Đối với nhóm trẻ lang thang thì nhóm người gần gũi cùng chung sống là

những người ở cùng nhà trọ , là những người lớn mà trẻ thờng tiếp xúc như chủ

quán những người này có ảnh hưởng nhiều tới cách nghĩ , thái độ của trẻ lang

thang . Bởi vì đây là những người mà trẻ thường xuyên tiếp xúc. Ở lứa tuổi chưa

đủ độ lớn để phân bịêt điều hay lẽ phải nhưng cũng không phải còn bé để ngoan

ngoãn nghe theo lời khuyên bảo của cha mẹ.

Những thói quen cách suy nghĩ , thái độ của họ là những mâu thuẫn mà trẻ

sẽ bắt trước làm theo . Một phần do sự tương tác qua lại và áp lực của nhóm. Một

phần cũng do sự thích ứng của trẻ em sống, lại với gia đình tới một môi trường

khác. Do đó để thích ứng và tồn tại trẻ phải ứng xử theo những khuôn mẫu hành

vi của những người xung quanh.

Như vậy ta thấy qua giao tiếp nhóm, cá nhân không chỉ trao đổi thông tin,

tri thức mà còn trao đổi cảm xúc tình cảm với nhau . Những xúc cảm ,tình cảm

,sự đánh giá của đối tượng giao tiếp về một vấn đề nào đó cũng ảnh hưởng tới

thái độ của chúng ta về vấn đề đó . Mỗi cá nhân là thành viên của nhiều nhóm

khác nhau .Giá trị , chuẩn mực mà cả nhóm theo đuổi sẽ ảnh hưởng tới sự hình

thành thái độ của mỗi cá nhân .

Thực tiễn cũng đã xác nhận áp lực nhóm ảnh hưởng nhiều tới hành vi và

thái độ của cá nhân . Nhóm gia đình , bạn bè , và nhóm nghề nghiệp là những



- 42 -



nhóm có ảnh hưởng nhiều nhất . Khi cá nhân làm theo các chuẩn mực và những

ý kiến của nhóm thì cá nhân sẽ cảm thấy yên tâm hơn vì cho là đã được người

khác thừa nhận .

Các nội dung được trình bầy trong tiểu mục 1.5 và 1.6 được xem là các

nhân tố ảnh hưởng đến hình thành và thay đổi thái độ. Có thể mô tả các khía cạnh

được xem xét này trong hình vẽ sau:

XU HƯỚ NG



CÁC TÁC



CÁC NHÂN

TỐ ẢNH



TÍNH CÁCH



ĐỘNG

NHÂN

CÁCH



NĂNG LỰC

HÌNH



HƯỞNG

ĐẾN HÌNH



KHÍ CHẤT



THÀNH VÀ

THAY ĐỔI



................................



THÁI ĐỘ



THÀNH



MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN XÃ

HỘI







TÁC ĐỘNG CỦA GIÁO DỤC



THAY



CÁC TÁC

ĐỘNG XÃ

HỘI TÂM





ĐỔI



TÁC ĐỘNG TÍCH C ỰC CỦA

NHÓM XÃ HỘI



THÁI



NHÓM



NHÓM

NHÓM



NHÓM



GẦN GŨI

CÙNG



GIA

BẠN



NGHỀ







NGHIỆP



ĐÌNH



NGƯỜI



- 43 THÂN



NHỮNH

NGƯỜI



CHUNG

SỐNG



ĐỘ



HÌNH 2: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÌNH THÀNH VÀ THAY ĐỔI THÁI ĐỘ



KẾT LUẬN CHƢƠNG I



Như vậy trong chương 1 , chúng tôi đã nghiên cứu và làm rõ những vấn đề

sau:

1.Nêu ra bức tranh khái quát về tình trạng trẻ lang thang nói chung và trẻ

lang thang trên địa bàn HN nói riêng. Hiện tượng trẻ từ các vùng nông thôn ra các

thành phố lớn càng ngày càng tăng, và đã có một số em tham gia vào các tệ nạn

xã hội nói chung , tệ nạn ma tuý nói riêng.

2. Đề tài đã xác định được những khái niệm cơ bản : khái niệm thái

độ,khái niệm trẻ lang thang, khái niệm ma tuý và các chất gây nghiện, khái niệm

sử dụng ma tuý trong đó khái niệm thái độ là khái niệm trung tâm của đề tài .

Chúng tôi cũng đã đi sâu tìm hiểu và làm rõ cấu trúc và sự hình thành, thay đổi

thái độ.

3. Thái độ là khái niệm trung tâm của đề tài . Kế thừa các công trình nghiên

cứu đã có chúng tôi cho rằng thái độ là trạng thái tâm lí của cá nhân về một đối

tượng nào đó quy định tính sẵn sàng biểu hiện hành động của cá nhân theo

một hướng nhất định nào đó.

4. Cấu trúc tâm lý của thái độ bao gồm các mặt:

+Nhận thức

+Xúc cảm tình cảm

+Ý chí và hành động ý chí.



- 44 -



Ba yếu tố này có quan hệ chặt chẽ với nhau và quy định nên thái độ đối với

một đối tượng nào đó.

Trong 3 yếu tố trên thì ý chí và hành động ý chí là mặt biểu hiện ra bên

ngoài của thái độ.

5.Thái độ của một cá nhân đối với một đối tượng nào đó được hình thành

và thay đổi bởi sự tác động của nhiều yếu tố . Các tác động ảnh hưởng đến sự

thay đổi thái độ trước tiên đó là các đặc điểm khác nhau của nhân cách , trong đó

phải kể đến những thuộc tính của nhân cách như xu hướng , tính cách , năng lực,

khí chất.

Ngoài những yếu tố về đặc điểm nhân cách nói trên thì các yếu tố xã hộitâm lý , trong đó có môi trường tự nhiên xã hội; các tác động giáo dục ; các tác

động tích cực của nhóm xã hội (nhóm gia đình người thân, nhóm bạn bè ,nhóm

nghề nghiệp ,nhóm những người gần gũi cùng chung sống ) cũng có ảnh hưởn

nhiều tới sự hình thành và thay đổi thái độ của cá nhân. Vì vậy khi nghiên cứu

thái độ cần lưu ý đến những yếu tố này .



- 45 -



CHƢƠNG 2 : PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

_CÁC GIẢI PHÁP , KIẾN NGHỊ .

2.1. TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU .



Để thực hiện nghiên cứu về thái độ của trẻ lang thang trên địa bàn Hà Nội

đối với việc sử dụng ma tuý chúng tôi đã tỏ chức nghiên cứu theo trình tự như

sau:

_Xác định đề tài nghiên cứu .

_Xác định mục đích,nhiệm vụ ,đối tượng ,khách thể nghiên cứu .

_Tập hợp ,nghiên cứu tài liệu có liên quan tới đề tài .

_Xây dựng đề cương ,chọn mẫu nghiên cứu .

_Xây dựng bảng hỏi trên cơ sở thu thập thông tin phục vụ cho mục đích

nghiên cứu ,nội dung nghiên cứu và kiểm chứng giả thiết khoa học. Chúng tôi

đã tiến hành trò chuyện với 50 trẻ lang thang để thu thập thông tin , trên cơ sở

đó xây dựng bảng hỏi .Trong bảng hỏi có sử dụng các dạng câu hỏi , câu hỏi đóng

, câu hỏi mở , câu hỏi kiểm tra . Các câu hỏi có liên quan bổ sung cho nhau .

_Chúng tôi tiến hành điều tra thử trên 50 trẻ để kiểm tra độ chính xác của

bảng hỏi, sau đó bổ xung và tiến hành điều tra trên diện rộng hơn .

_Tiến hành điều tra nghiên cứu ,thu thập số liệu .Sau đó xử lý số liệu thu

thập được bằng phương pháp thống kê toán học .

_Trên cơ sở các số liệu thu được tiến hành phân tích , và đưa ra các kết

luận ,kiến nghị .

_ Đồng thời để so sánh chúng tôi cũng điều tra trên 200 trẻ là học sinh

đang học tại trường THCS ( là trẻ không lang thang)



- 46 -



Xem Thêm
Tải bản đầy đủ (.pdf) (111 trang)

×