1. Trang chủ >
  2. Thạc sĩ - Cao học >
  3. Sư phạm >

Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THỰC TẬP SƯ PHẠM CHO SINH VIÊN Ở TRƯỜNG CĐSP LẠNG SƠN

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.7 MB, 129 trang )


3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính nhất quán

Đó là đảm bảo tính thống nhất từ đầu đến cuối, trước sau không mâu

thuẫn trái ngược nhau. Kế hoạch và nội dung TTSP phải bám sát nhau yêu

cầu đổi mới giáo dục nói chung.

3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn

Tính thực tiễn được hiểu là tổng thể nói chung những gì đang tồn tại,

đang diễn ra trong tự nhiên và trong xã hội. Đảm bảo tính thực tiễn và đảm

bảo tính trung thực với sự vật, hiện tượng. Hoạt động TTSP ở Trường CĐSP

Lạng sơn cần bám sát vào thực tiễn nhà trường.

3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động TTSP cho sinh viên trƣờng CĐSP

Lạng Sơn

Hoạt động TTSP là một hoạt động rất phức tạp, vì vậy muốn hoạt động

này đạt hiệu quả cao thì công tác tổ chức hoạt động TTSP phải có sự chuẩn bị

chu đáo, có kế hoạch mang tính liên tục, hệ thống, hợp lý và toàn diện; mặt

khác phải có những biện pháp quản lý phù hợp từ việc nâng cao nhận thức về

vị trí, vai trò của công tác này đến việc xây dựng kế hoạch, chỉ đạo, kiểm tra,

đánh giá công tác này một cách cẩn trọng, tỉ mỉ và khoa học.

3.2.1. Bồi dưỡng nâng cao nhận thức về hoạt động TTSP cho sinh viên,

giảng viên

Nhận thức là khâu đầu tiên rất quan trọng, định hướng cho mọi hoạt

động của con người, làm cho hoạt động có ý thức, mang tính tự giác, nếu

nhận thức đúng thì hoạt động sẽ đạt hiệu quả cao hơn. Từ việc phân tích mức

độ nhận thức của CBQL và giáo viên hướng dẫn TTSP về vai trò hoạt động

TTSP ở trường CĐSP Lạng Sơn, chúng tôi thấy, đa số CBQL và giáo viên

hướng dẫn đã có nhận thức đúng đắn, tuy nhiên vẫn còn tồn tại một bộ phận

nhỏ nhận thức chưa đúng về vai trò của hoạt động này.

Mục tiêu: Tiếp tục nâng cao nhận thức của CBQL, giáo viên hướng dẫn

và cả sinh viên về vai trò của việc rèn luyện nghiệp vụ sư phạm nói chung và



73



TTSP nói riêng trong quá trình đào tạo người giáo viên, từ đó giúp CBQL và

giáo viên hướng dẫn nâng cao được ý thức, trách nhiệm của mình trong việc

rèn luyện nghiệp vụ sư phạm, tay nghề cho sinh viên; giúp sinh viên nhận

thức được vai trò của hoạt động TTSP, đó không chỉ là một nội dung học tập

mà là một nội dung học - hành nghề một cách thực sự nhất, qua đó mà họ tích

cực, chủ động trong việc chuẩn bị và thực hiện công tác này.

Nội dung:

- Đối với trường CĐSP Lạng Sơn, hoạt động TTSP cũng là một khâu nằm

trong quy trình giáo dục và đào tạo, đòi hỏi sự quan tâm, đầu tư công sức hơn

nữa, làm tốt công tác TTSP chính là một biện pháp nâng cao hiệu quả đào tạo.

- Đối với CBQL ở cơ sở, phải nhận thức được tầm quan trọng, tính thiết

thực, thực tiễn của hoạt động TTSP trong quá trình đào tạo người giáo viên.

- Đối với giáo viên hướng dẫn cần nhận thức và quán triệt hoạt động

TTSP không chỉ là công việc của người quản lý hay những người được phân

công phụ trách công tác TTSP mà đây cũng là công việc, nhiệm vụ của mỗi

cán bộ giáo viên ở trường THCS. Vì vậy, họ phải có trách nhiệm trong việc

hướng dẫn, rèn luyện, bồi dưỡng tay nghề cho sinh viên, giúp sinh viên thực

tập nghề một cách có hiệu quả và thiết thực.

- Đối với giảng viên giảng dạy: cùng với việc trang bị tri thức lý luận

cho sinh viên còn phải thường trực, thường xuyên định hướng, hướng dẫn,

giúp đỡ sinh viên rèn luyện nghiệp vụ sư phạm, gắn bộ môn mình dạy với

thực tế phổ thông.

- Đối với sinh viên, không phải mọi sinh viên trường CĐSP Lạng Sơn

đều có nhận thức đúng đắn về công tác TTSP và cũng không phải tất cả sinh

viên các trường sư phạm đều có năng khiếu sư phạm bẩm sinh, mà đều phải

do học tập, tích cực rèn luyện, tự bồi dưỡng mà có. Chính vì vậy, cần phải

làm cho mọi sinh viên nhận thức đầy đủ, đúng hơn về tính chất, đặc điểm và



74



yêu cầu của nghề dạy học, về vị trí, vai trò của TTSP trong quá trình đào tạo

nghề mà phấn đấu rèn luyện và học tập tự giác, tích cực và chủ động.

Cách tiến hành:

Cần quán triệt nhận thức: Trường sư phạm là một trường dạy nghề đặc

biệt, nơi đào tạo ra người giáo viên tương lai, do đó quá trình đào tạo của nhà

trường phải được tiến hành song song với việc giảng dạy kiến thức và rèn

luyện kỹ năng nghề nghiệp.

Việc rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp và những phẩm chất của người

thầy giáo phải được tiến hành thường xuyên và liên tục trong suốt quá trình

đào tạo, đặc biệt là trong hoạt động TTSP.

Công tác giáo dục tư tưởng, giáo dục nghề nghiệp cho sinh viên phải

được tiến hành thường xuyên, thông qua giảng dạy các học phần rèn luyện

nghiệp vụ sư phạm, học phần kiến thức thực tập sư phạm, hoạt động rèn luyện

NVSP theo chuyên đề tháng, hội thi nghiệp vụ sư phạm, ....chứ không chỉ

dừng lại ở việc học chính trị đầu khoá học, có vậy sinh viên mới có nhận thức

đúng mà chuẩn bị tốt cho công tác TTSP.

Để làm được việc đó, trước hết cần quán triệt trong Đảng bộ nhà

trường, các tổ chức Đảng của nhà trường, xem đây là một nhiệm vụ chính trị

trọng tâm của mình cùng với các nhiệm vụ khác, chủ trương này cần được

toàn bộ đảng viên quán triệt và thể hiện tinh thần trách nhiệm, gương mẫu,

tiên phong trong công tác đào tạo, hình thành tay nghề, nghiệp vụ cho sinh

viên. Công tác này còn cần được quán triệt đến từng cán bộ, giáo viên của các

khoa, các tổ, các phòng ban chức năng trong trường, đặc biệt là tổ chức đoàn

TNCS HCM.

Đối với sinh viên, công tác giáo dục tư tưởng, nghề nghiệp không chỉ

dừng lại ở việc học chính trị đầu mỗi khoá học mà phải được tiến hành

thường xuyên, liên tục trong xuốt quá trình đào tạo.



75



Việc chuẩn bị hành trang cho các đoàn đi TTSP là hết sức quan trọng.

Nhà trường tổ chức tập huấn cho các trưởng, phó đoàn về: nội dung kế hoạch

thực tập, những quy định, nhiệm vụ của các trưởng phó đoàn ....

3.2.2. Cải tiến chương trình rèn luyện nghiệp vụ sư phạm

Hoạt động dạy nghề là hoạt động trung tâm của nhà trường sư phạm,

mọi hoạt động trong nhà trường phải được xoay quanh hoạt động rèn luyện

nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên, tất cả đều phục vụ cho hoạt động dạy nghề.

Trong quá trình đào tạo nghề, cùng với việc trang bị tri thức lý luận, hoạt

động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm có vị trí trung tâm, giữ vai trò đặc biệt

quan trọng trong việc chuẩn bị hành trang tay nghề sư phạm cho sinh viên

trước khi xuống trường phổ thông TTSP.

TTSP là công đoạn cuối cùng của hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư

phạm, giúp sinh viên định hình và phát triển hệ thống kỹ năng sư phạm, là

một khâu quan trọng chuẩn bị hành trang cho sinh viên khi ra trường có khả

năng đáp ứng được tốt nhất yêu cầu của nghề nghiệp và của xã hội. Xuất phát

từ tầm quan trọng của hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên,

căn cứ vào nội dung, hình thức, những biện pháp mà trường CĐSP Lạng Sơn

đã tiến hành, chúng tôi xin đề xuất một số biện pháp sau:

Mục tiêu

- Giúp sinh viên nhận thức được chức năng, nhiệm vụ của mình(thầy,

cô giáo tương lai) từ đó phân tích được các loại kỹ năng sư phạm cần thiết

mà simh viên phải rèn luyện trong thời gian học ở trường CĐSP Lạng Sơn và

cả trong cuộc đời làm nhà giáo của mình, phân biệt được nhóm kỹ năng nền

tảng và nhóm kỹ năng chuyên biệt, thấy được mối quan hệ chặt chẽ giữa 2

nhóm kỹ năng.

- Rèn luyện một cách có hệ thống những kỹ năng sư phạm cần thiết cơ

bản nhất để trang bị cho sinh viên hệ thống kỹ năng tối thiểu để vận dụng

sáng tạo trong cuộc đời làm giáo viên của mình.



76



- Mở rộng, đào sâu nhưng tri thức NVSP phát huy trí thông minh, sáng

tạo trong hành nghề sau này, tránh kiều truyền nghề theo kinh nghiệm máy

móc dập khuôn .Giáo dục tinh thần trách nhiệm, tình cảm nghề nghiệp cho

sinh viên

Về hình thức

Trường CĐSP Lạng Sơn nên chia hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư

phạm thành 3 hoạt động thành phần:

+ Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên: Là hoạt động phải được

thực hiện thường xuyên, liên tục trong xuốt khoá học với sự tham gia của

không chỉ giảng viên giảng dạy nghiệp vụ sư phạm mà còn là sự tham gia,

cộng đồng trách nhiệm của hội đồng sư phạm nhà trường mà trực tiếp là các

giảng viên trực tiếp liên quan: giảng viên giảng dạy về phương pháp giảng

dạy bộ môn, giảng viên âm nhạc, giáo viên công tác Đoàn, Đội, giảng viên

Tiếng Việt thực hành…

+ TTSP năm 2: Là giai đoạn tập dượt cho đợt TTSP cuối khoá, thực tập

tốt nghiệp.

+ Thực tập tốt nghiệp: Là giai đoạn sinh viên phải độc lập làm việc như

một giáo viên thực sự dưới sự hướng dẫn, giúp đỡ của giáo viên hướng dẫn ở

cơ sở thực tập.

Việc cụ thể hoá các công đoạn rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thành 3

hoạt động thành phần như vậy giúp chúng ta kế hoạch hoá được hoạt động,

tránh sự tuỳ tiện, giúp xác định, cụ thể được nội dung cần rèn luyện trong

từng giai đoạn cho phù hợp với thời gian, chương trình đào tạo và đảm bảo

được tính lôgíc, khoa học trong công tác rèn luyện nghiệp vụ sư phạm theo

chiều hướng phát triển, cái trước làm cơ sở, nền tảng cho những cái sau.

Về nội dung

1. Hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên.

Cần rèn luyện cho sinh viên 2 nhóm kỹ năng sư phạm như:



77



* Nhóm kỹ năng nền tảng:

 Kỹ năng nhận thức

 Kỹ năng định hướng

 Kỹ năng giao tiếp

 Kỹ năng dự kiến thiết kế

 kỹ năng đánh giá, điều chỉnh

 Kỹ năng tổ chức các hoạt động sư phạm

* Nhóm kỹ năng chuyên biệt:

+ Các kỹ năng giảng dạy:

 Kỹ năng ra vào lớp

 Kỹ năng trình bày bảng

 Kỹ năng soạn giáo án

 Kỹ năng đặt câu hỏi

 Kỹ năng tổ chức điều khiển học sinh học tập theo nhóm

 Kỹ năng giảng giải

 Kỹ năng sử dụng các phương tiện dạy học trực quan

 Kỹ năng củng cố bài dạy

 Kỹ năng phân tích giờ giảng

+ Các kỹ năng giáo dục:

 Kỹ năng tìm hiểu, phân loại học sinh và nắm tình hình

 Kỹ năng xây dựng kế hoạch chủ nhiệp lớp

 Kỹ năng thực hiện kế hoạch

 Kỹ năng giáo dục học sinh cá biệt

 Kỹ năng phối kết hợp với phụ huynh học sinh

2. Hoạt động thực tập sư phạm năm thứ 2

- Kỹ năng nhận thức:

+ Vị trí, vai trò, ý nghĩa của thực tập sư phạm năm thứ hai trong quá

trình đào tạo giáo viên



78



+ Điều lệ trường tiểu học, trường THCS

+ Chuẩn giáo viên Tiểu học, THCS

- Kỹ năng sử dụng các phương pháp:

+ Phương pháp hoà nhập vào môi trường giáo dục

+ Phương pháp tiếp cận với đối tượng học sinh

+ Phương pháp tiếp cận với các tổ chức đoàn thể trong nhà trường.

- Kỹ năng tìm hiểu thực tế giáo dục

- Kỹ năng tập làm công tác chủ nhiệm lớp và công tác đội

- Kỹ năng tập làm công tác dạy học

3. Hoạt động thực tập sư phạm năm thứ 3

- Kỹ năng nhận thức:

+ Vị trí, vai trò, ý nghĩa của thực tập sư phạm năm thứ ba trong quá

trình đào tạo giáo viên.

- Kỹ năng sử dụng các phương pháp:

+ Phương pháp xử lý các tình huống xảy ra trong quan hệ với giáo viên THCS

+ Phương pháp xử lý các tình huống xảy ra trong quan hệ với học sinh

+ Phương pháp xử lý các tình huống xảy ra trong quan hệ với phụ huynh HS

- Kỹ năng xử lý một số tình huống thường gặp trong quan hệ với giáo viên,

học sinh THC

- Kỹ năng tập làm nghiên cứu khoa học giáo dục

- Kỹ năng viết báo cáo thu hoạch cá nhân

- Kỹ năng tập làm công tác chủ nhiệm lớp và công tác đội

- Kỹ năng tập làm công tác dạy học

Quy trình rèn luyện

Căn cứ vào quy luật tâm lý của quá trình hình thành kỹ năng, vận dụng

quy trình công nghệ dạy học và giáo dục để nâng cao chất lượng và hiệu quả

đào tạo chúng tôi xây dựng quy trình rèn luyện kỹ năng sư phạm cho sinh

viên theo 6 bước:



79



Sơ đồ 3.1: Quy trình cơ bản RLNVSP cho sinh viên sư phạm



Bƣớc 1

SVnắm

vững lý

thuyết

về KN

do GV

hƣớng

dẫn



Bƣớc 2

SV

quan sát

GV thao

tác mẫu



Bƣớc 3

SV đặt

kế hoạch

thực

hiện theo

mẫu



Bƣớc 4

SV

thực

hành

theo

mẫu



Bƣớc 5

SV thao

tác độc

lập sáng

tạo dựa

trên cơ

sở nắm

mẫu



Bƣớc 6

SV tự

kiểm

tra,

đánh

giá,

điều

chỉnh



Bước 1

Giảng viên hướng dẫn lý thuyết về kỹ năng .Giúp sinh viên hiểu mục

đích từng kỹ năng, nắm được ý nghĩa tầm quan trọng, cách thức thực hiện

trình tự thao tác tiến hành .

Bước 2

Giảng viên thao tác mẫu ,sinh viên quan sát thao tác mẫu. Kết hợp

giảng viên vừa thao tác vừa giảng giải nhằm khắc sâu, chuẩn xác. Yêu cầu

sinh viên quan sát trình tự các thao tác một cách chuẩn xác rõ ràng , phải nắm

được yêu cầu kỹ năng cần đạt tới.

Bước 3

- Giảng viên hướng dẫn sinh viên lên kế hoạch thực hiện dựa theo mẫu

- Sinh viên hoạch định thời gian thực hiện

- Chuẩn bị điều kiện, phương tiện cơ sở vật chất để thực hiện

Bước 4

- Sinh viên thực hành theo mẫu . Giảng viên uốn nắn, điều chỉnh

- Sinh viên tập luyện tuần tự theo động tác

- Luyện tập nhiều lần đến mức thành thạo

- Luyện tập kết hợp các kỹ năng



80



Bước 5

Sinh viên thao tác sáng tạo dựa trên cơ sở nắm vững mẫu, kết hợp

nhuần nhuyễn các kỹ năng

Bước 6

- Tự đánh giá + đánh giá của nhóm + Giảng viên

- Sinh viên tự tìm được chỗ đúng, chỗ yếu, chỗ chưa hoàn hảo của kỹ

năng mình đang thực hiện .

- Tự hỏi - Hỏi bạn - Hỏi thày. Điều chỉnh luyện tập thêm ở mức độ thành thạo

Trong quá trình luyện tập giảng viên cần tổ chức góp ý phản hồi xây dựng

kịp thời ở từng bước, từng thao tác để góp phần nâng cao hiệu quả luyện tập.

Tuy nhiên trong quá trình thực hiện theo quy trình trên chúng tôi có thể

linh hoạt lướt qua vài bước tuỳ theo từng kỹ năng, tuỳ theo khả năng nhận

thức của sinh viên.

- Xây dựng những tiêu chuẩn, thang điểm đánh giá chất lượng kỹ năng

sư phạm

Việc đánh giá trình độ kỹ năng chung của một học sinh có thể dựa vào

các tiêu chuẩn sau đây:

Mức độ 1: Kỹ năng ban đầu

Sinh viên biết nội dung một dạng kỹ năng nào đó, khi cần thiết có thể

tái hiện những thao tác hành động nhất định với sự hướng dẫn của giảng viên.

Chẳng hạn sinh viên có thể mới biết kỹ năng viết bảng : Cầm phấn,viết thẳng

dòng, viết đúng chính tả…hoặc sinh viên có kỹ năng giải một bài toán, tình

huống dễ đã được giảng viên hướng dẫn.

Mức độ 2: Kỹ năng mức độ thấp

Sinh viên tự lực hình thành được trình tự những thao tác cần thiết của

một kỹ năng nào đó trong tình huống quen thuộc, tương tự, chưa chuyển được

sang tình huống

Mức độ 3: Kỹ năng trung bình



81



Sinh viên tự lực thực hiện thành thạo các thao tác đã biết trong các tình

huống mới còn bị hạn chế. Chẳng hạn : có thể giả quyết bài tập tình huống có

nhiều lựa chọn để chọn một đáp án đúng, nhưng giải quyết tình huống tự tìm

đáp án, tự đặt đáp án thì còn lúng túng .

Mức độ 4: Kỹ năng cao

Sinh viên tự chọn được hệ thống các thao tác cần thiết trong các tình

huống khác nhau. Biết di chuyển kỹ năng trong phạm vi nhất định. Chẳng

hạn: sinh viên biết kỹ năng lên lớp nhưng chưa quen tổ chức ngoại khoá, chưa

biết điều khiển hoạt động ngoài lớp .

Mức độ 5: Kỹ năng hoàn hảo

Sinh viên nắm được thành thạo hệ thống các thao tác khác nhau, có khả

năng di chuyển rộng rãi sang các hoạt động khác nhau mà không gặp khó

khăn. Dựa trên 5 mức độ trên về chất lượng kỹ năng để chúng tôi xem xét

chất lượng tiến hành kỹ năng của từng sinh viên.

Đồng thời khi kiểm tra, đánh giá từng kỹ năng nhất định của từng sinh

viên, chúng tôi phải xây dựng thêm các tiêu chí cụ thể và thang điểm đánh

giá cho từng kỹ năng sau:

+ Về tinh thần, thái độ rèn luyện (3điểm )

Đây là sự biểu hiện ý, tư tưởng của giáo sinh khi tiếp nhận và thực hiện

các nhiệm vụ được giao thể hiện:

- Tư giác, chủ động tiếp nhận nhiệm vụ: 1điểm

- Nhiệt tình, năng động, sáng tạo: 1điểm

- Khiêm tốn học hỏi, quan tâm giúp đỡ mọi người cùng thực hiện: 1điểm

+ Về nhận thức hiểu biết: (3điểm )

- Nhận thức đúng đắn, đầy đủ nội dung từng kỹ năng : 1điểm

- Hiểu biết sâu sắc và rộng rãi những vấn đề có liên quan : 1điểm

- Tìm kiếm phát hiện những cái mới : 1điểm .



82



+ Về kỹ năng nghề nghiệp (4điểm)

- Hình thành được các kỹ năng cơ bản :1điểm

- Hình thành được các kỹ năng phức tạp : 1điểm

- Bước đầu hình thành kỹ xảo : 1điểm

- Hình thành thói quen tốt : 1điểm.

3.2.3. Tổ chức rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên, liên tục

Hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm trong nhà trường sư phạm nói

chung và trong nhà trường CĐSP nói riêng thực sự là một phạm trù hoạt động

có nội hàm và ngoại diên rất rộng bao gồm nhiều vấn đề, nhiều khía cạnh

khác nhau từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó, từ trực tiếp đến gián tiếp.

Tính đặc trưng của hoạt động RLNVSP thể hiện ở chỗ phải bắt tay vào làm

thực chứ không chỉ là nghe, nhìn. Nói cách khác RLNVSP nhằm biến những

điều đã nghe thấy, trông thấy thành những sản phẩm riêng kết tinh năng lực

sư phạm của chính bản thân mỗi giáo sinh.

* Mục tiêu

Tăng cường khả năng thực hành cho sinh viên, tạo điều kiện cho sinh

viên suy nghĩ chọn lọc, củng cố và phát triển ở sinh viên hệ thống kỹ năng, kỹ

xảo nghề nghiệp, từng bước nâng cao tay nghề của người giáo viên, góp phần

quan trọng vào việc thực hiện chức năng dạy chữ, dạy nghề và dạy người

trong nhà trường sư phạm.

* Hình thức

- Tổ chức RLNVSPTX thông qua học học phần RLNVSP ( 3 đơn vị

học trình) học phần kiến thức TTSP(3đơn vị học trình)

- Tổ chức RLNVSPTX theo chuyên đề tháng.

- Tổ chức RLNVSPTX qua hội thi NVSP cấp khoa, cấp trường.

* Cách tiến hành

- Cách tiến hành:



83



Xem Thêm
Tải bản đầy đủ (.pdf) (129 trang)

×