1. Trang chủ >
  2. Thạc sĩ - Cao học >
  3. Sư phạm >

2 Một số khái niệm nghiên cứu về xã hội hoá sự nghiệp giáo dục

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.64 MB, 113 trang )


1.2.2 Khái niệm xã hội hoá sự nghiệp giáo dục

Xã hội hoá sự nghiệp giáo dục nó thuộc phạm trù cách làm giáo dục.

Giáo dục về bản chất mang tính xã hội. Giáo dục và xã hội luôn gắn

bó, hoà quyện với nhau, hỗ trợ thúc đẩy nhau cùng phát triển. Xã hội muốn

tồn tại và phát triển thì phải làm giáo dục. Ngược lại, giáo dục muốn phát

triển thì không thể tách ra khỏi đời sống xã hội, không thể không dựa vào

cộng đồng. Vì vậy, XHHSNGD là tìm cách hoàn nguyên bản chất xã hội

của giáo dục, gắn giáo dục với xã hội, với cộng đồng.

XHHSNGD được hiểu với nghĩa phổ biến nhất là làm cho toàn xã hội

làm giáo dục, tất cả cho giáo dục và giáo dục cho mọi người. XHHSNGD,

vì vậy bao hàm cả XHH trách nhiệm, nghĩa vụ của mọi người đối với giáo

dục và cả XHH quyền lợi của mọi người về giáo dục. Trong đó, XHH

quyền lợi giáo dục là mục tiêu chủ yếu, là cốt lõi của XHHSNGD. “ Mọi

người cho giáo dục” và “ giáo dục cho mọi người” là hai vấn đề có liên

quan chặt chẽ và tác động qua lại với nhau, là hai đặc trưng của “xã hội học

tập”. Muốn giáo dục đến được với mọi người thì mọi người phải làm giáo

dục. Muốn mọi người có trách nhiệm đối với giáo dục thì giáo dục phải

phục vụ cho tất cả mọi người. Vì vậy, XHHSNGD cần phải đạt được hai

mục tiêu sau đây :

- Tạo cơ hội cho mọi người, mọi lứa tuổi, mọi trình độ được học tập

thường xuyên, học suốt đời.

- Khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để toàn xã hội tham gia phát

triển giáo dục.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều người còn có quan niệm hẹp, thậm chí

sai lầm về XHHSNGD (bảng 1.1). Vì vậy, để có quan niệm đúng về

XHHSNGD cần quán triệt một số vấn đề sau:

- “XHHSNGD hoàn toàn không phải là một ý đồ chiến thuật, được vận

dụng một cách nhất thời cho một giải pháp tình thế. Vì vậy, không nên hiểu

21



XHHSNGD như một phương châm hành động khi đất nước còn nghèo,

điều kiện đầu tư cho giáo dục còn quá eo hẹp. XHHSNGD là một quan

điểm chỉ đạo của Đảng đối với sự nghiệp phát triển giáo dục nhằm làm cho

hoạt động giáo dục thực sự là sự nghiệp của dân, do dân, vì dân....Nói cách

khác không phải vì nghèo mà chúng ta tiến hành XHHSNGD. Tuy nhiên

trong hoàn cảnh có nhiều khó khăn về kinh tế - xã hội như hiện nay thì lại

cần phải nhấn mạnh phát triển giáo dục theo tinh thần XHH” [14].

- “XHHSNGD không có nghĩa là giảm nhẹ trách nhiệm và vai trò của

Nhà nước.Trái lại, XHHSNGD chỉ có thể thực hiện thành công khi có sự

lãnh đạo trực tiếp và thường xuyên của Đảng, sự quản lý chặt chẽ của Nhà

nước và vai trò, chủ động, nòng cốt của ngành giáo dục”

- XHHSNGD không chỉ nhằm huy động “mọi người cho giáo dục”, mà

còn chủ yếu nhằm tạo cơ hội “giáo dục cho mọi người”.

- XHHSNGD không phải chỉ là huy động các lực lượng xã hội hỗ trợ

cho giáo dục, mà còn huy động xã hội cùng làm giáo dục.

- XHHSNGD không phải chỉ là huy động tiền của trong nhân dân,

không phải là giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước. Huy động tiền của

của nhân dân chỉ là một nội dung của XHHSNGD. Ngoài huy động tài lực,

việc huy động nhân lực, vật lực, trí lực là nội dung quan trọng của

XHHSNGD nhằm đa dạng hoá các nguồn lực cho giáo dục.

- XHHSNGD không phải là dân chủ hoá giáo dục. Đây là hai khái niệm

có mối quan hệ chặt chẽ và hỗ trợ lẫn nhau. Dân chủ hoá giáo dục là một

nội dung lớn của thời đại, là nội dung rất cơ bản của sự nghiệp đổi mới giáo

dục, biến hệ thống giáo dục và trường học như một “thiết chế hành chính”

thành một “thiết chế giáo dục hoàn toàn của dân, do dân và vì dân”.

XHHSNGD chỉ là một con đường thực hiện dân chủ hoá giáo dục, tạo điều

kiện cho mọi người trong xã hội tham gia xây dựng và quản lý nhà trường,

giúp cho quá trình dân chủ hoá giáo dục được thuận lợi. Ngược lại, dân chủ

22



hoá giáo dục là giải pháp, đồng thời là động lực không thể thiếu được đối

với XHHSNGD. Nhờ có dân chủ hoá giáo dục mà các thành phần tham gia

XHHSNGD sẽ trở nên đông đảo.

- XHHSNGD cũng không phải là đa dạng hoá giáo dục. Thực ra, đa

dạng hoá các loại hình đào tạo, các loại hình trường lớp chỉ là giải pháp,

đồng thời là động lực không thể thiếu được đối với XHHSNGD và là một

nội dung của XHHSNGD.

- XHHSNGD cũng không phải là tổ chức cho được ĐHGD các cấp.

ĐHGD các cấp chỉ là một trong các giải pháp đẩy mạnh XHHSNGD.

Tóm lại: Xã hội hoá sự nghiệp giáo dục là khoa học về mối quan hệ

giữa giáo dục với các yếu tố xã hội. Nó chịu sự quy định của các lĩnh vực

khác của đời sống xã hội, của các quá trình xã hội khác nhau: kinh tế, chính

trị, xã hội, văn hoá. Tính chất, trình độ của lực lượng sản xuất, bản chất của

quan hệ sản xuất, hệ tư tưởng, nền khoa học, văn hoá nghệ thuật... của mỗi

quốc gia trong một giai đoạn lịch sử nhất định đã quy định tính chất, nhiệm

vụ, nội dung của nền giáo dục đất nước đó.

Bảng 1.1. Một số quan niệm hiện nay về xã hội hoá sự nghiệp giáo dục

Quan niệm hẹp



Quan niệm đầy đủ



XHHSNGD chỉ là một giải pháp tình thế XHHSNGD là một tư tưởng chiến lược,

khi ngân sách Nhà nước còn khó khăn



một bộ phận của đường lối phát triển, một

con đường phát triển giáo dục



XHHSNGD là giảm vai trò, là giảm gánh XHHSNGD đòi hỏi tăng cường vai trò,

nặng cho ngân sách Nhà nước, là chuyển trách nhiệm và quản lý của Nhà nước.

giáo dục cho xã hội tự lo liệu



Đồng thời với viêc huy động nguồn lực

phải tăng và sử dụng có hiệu quả NSNN

chi cho giáo dục



XHHSNGD chỉ nhằm huy động “mọi XHHSNGD không chỉ nhằm huy động

người cho giáo dục”



“mọi người cho giáo dục”, mà còn chủ yếu



23



nhằm tạo cơ hội “ giáo dục cho mọi người”

XHHSNGD là huy động xã hội hỗ trợ cho XHHSNGD là huy động xã hội không chỉ

giáo dục



hỗ trợ cho giáo dục, mà còn cùng làm giáo

dục



XHHSNGD chủ yếu huy động tiền của của Huy động tiền của của nhân dân chỉ là một

nội dung của XHHSNGD. Ngoài huy động



nhân dân



tài lực, coi trọng huy động nhân lực, vật

lực, trí lực cho giáo dục

XHHSNGD là đa dạng hoá các loại hình Đa dạng hoá giáo dục, dân chủ hoá giáo

giáo dục, là dân chủ hoá giáo dục, là tổ dục và tổ chức ĐHGD chỉ là giải pháp, là

chức ĐHGD các cấp



một trong những nội dung, là động lực của

XHHSNGD



1.3 Tổng quan về một số quan điểm xã hội hoá sự nghiệp giáo dục

1.3.1 Một số nét về tình hình nghiên cứu xã hội hoá sự nghiệp giáo

dục ở trong nước và Quốc tế

XHHSNGD là cuộc vận động lớn mang tính chất toàn xã hội;

XHHSNGD thực hiện quyền làm chủ thực sự của nhân dân đối với sự

nghiệp giáo dục; XHHSNGD là cách thức làm giáo dục và dân chủ hoá nhà

trường; XHHSNGD là chiến lược của đường lối giáo dục.

Quan điểm thứ nhất: XHHSNGD là cuộc vận động lớn mang tính

chất toàn xã hội. Đây là một cuộc vận động quần chúng mang tính nghề

nghiệp sâu sắc của Công đoàn giáo dục Việt Nam. Công đoàn giáo dục

Việt Nam đã nghiên cứu làm thí điểm, mở rộng mô hình "Đại hội giáo dục

cấp xã" dưới tên gọi XHHSNGD [8].

Trong bài “mấy vấn đề XHHSNGD” của PGS.TS Lê Khanh:

XHHSNGD lại được quan niệm như một phương thức làm giáo dục, quan

điểm đó được phát biểu như sau: chúng ta huy động mọi lực lượng cùng

làm giáo dục dưới sự quản lý thống nhất của Nhà nước. Cá nhân, đoàn thể,

tổ chức xã hội phối hợp chặt chẽ với nhau và với nhà trường cùng thực hiện

24



các mục tiêu giáo dục (hình thành nhân cách học sinh), cùng chịu trách

nhiệm trước đất nước về sản phẩm do giáo dục tạo ra. Trong sự phối hợp

này, nổi bật là mối quan hệ 2 chiều giữa nhà trường và các lực lượng xã hội

khác. Các lực lượng xã hội tích cực tham gia xây dựng giáo dục vì quyền

lợi của con em, của đất nước (trong đó có lợi ích của bản thân họ), đồng

thời xã hội đòi hỏi nhà trường phải phấn đấu vươn lên về mọi mặt nhằm

nâng cao chất lượng đào tạo.

Trong xã hội hiện đại giáo dục không chỉ là trách nhiệm của Nhà

nước mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội của mỗi gia đình và từng cá

nhân. Sự biến đổi nhanh chóng của xã hội cũng như bản thân giáo dục, việc

học tập trở thành một nhu cầu thường xuyên suốt đời của mỗi người, đòi

hỏi toàn xã hội phải quan tâm và nỗ lực cùng hợp tác thì mới giải quyết tốt

được các vấn đề của giáo dục.

XHHSNGD đòi hỏi phải thu hút được đông đảo các lực lượng xã hội

khác nhau tham gia vào các hoạt động đa dạng của giáo dục, tạo ra các môi

trường thuận lợi cho sự phát triển giáo dục.

Cuộc vận động này tạo ra một xã hội mỗi người cần phải đi học, mọi

người đều được học, học thường xuyên, suốt đời chính là khơi dậy truyền

thống hiếu học, tiềm năng học tập nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của nền

kinh tế – xã hội. Khắc phục từng bước sự chậm phát triển tiến dần vào xã

hội văn minh.

Quan điểm thứ hai: XHHSNGD là hệ mở rộng tính xã hội của sản

phẩm giáo dục.

Theo PGS.TS Hà Nhật Thăng: XHHSNGD được quan niệm là tận

dụng mọi tiềm năng của điều kiện chế độ xã hội sử dụng có hiệu quả các

nguồn lực, vật lực trong và ngoài nước vào sự nghiệp giáo dục nhằm đào

tạo thế hệ lao động mới, hoà nhập với cuộc sống và phát triển kinh tế - xã

hội, chủ thể tích cực của hoàn cảnh. XHHSNGD là toàn dân hoá, điều đó

25



Xem Thêm
Tải bản đầy đủ (.pdf) (113 trang)

×