1. Trang chủ >
  2. Thạc sĩ - Cao học >
  3. Khoa học tự nhiên >

Chương 1. Tổng quan tài liệu

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (4.76 MB, 104 trang )


nghi p hoa phát tri n là Hà Lan, Pháp, M , Colombia, Kenya,... M t s nư c

ñang có k ho ch ñ u tư phát tri n m nh m , ñưa cây hoa c nh lên thành m t

ngành kinh t quan tr ng là Trung Qu c, ðài Loan, Hàn Qu c, Thái Lan,

Singapo,... Nh ng năm t i, ngành s n xu t kinh doanh hoa ki ng trên th gi i

còn ti p t c phát tri n và v n có t c ñ phát tri n cao t 12-15% (ð ng Văn

ðông, 2008).

2.1.1. Thành ph n, ñ c ñi m phát sinh và cách gây h i c a nh n ñ

Do cơ th c a nh n h i cây r t nh , thư ng không th y b ng m t thư ng và

v t gây h i c a chúng nh li ti nên th i kỳ gây h i ban ñ u không th phát hi n

ñư c. Toàn b th i gian t lúc chúng xu t hi n ñ n khi có tri u ch ng gây h i

ñi n hình x y ra trong vòng 1-2 tu n. Vi c bùng phát s lư ng c a nh n gây nên

hi n tư ng cháy lá, ch t ñi m sinh trư ng thư ng hay x y ra ñ i v i nh ng cây

tr ng s d ng quá nhi u ch t hóa h c ñ c bi t là thu c tr sâu. H u qu c a

nh n h i cây gây ra thư ng b nh m là do n ng h n làm cháy sém ho c rám.

Theo L ch s nghiên c u, thu t ng “Acari” ñư c dùng t nh ng năm 1650.

Cho mãi t i nh ng năm 1660 Ve bét v n ñư c coi là “ch y r n” hay côn trùng

nh . Ngư i ñ u tiên ñ t tên khoa h c Acarus cho Ve bét vào năm 1735 là

Linnacus. ð i v i cây tr ng, m t nhóm khá ñông ñ o g m hàng trăm loài nh n

h i cây tr ng quan tr ng như nh n ñ Tetranychus urticae, nh n tr ng

Polyphagotarsonemus latus, nh n xanh T. tanajoa, nh n ñ h i cam chanh, nh n

ñ h i táo,... ñã gây lên t n th t vô cùng l n ñ i v i cây tr ng ngoài ñ ng như

làm r ng lá, phá h ng qu , làm ch t cây, truy n các b nh nguy hi m cho cây.

Trong kho b o qu n, chúng t n công gây h i h t cũng như các s n ph m c t tr

khác k c nh ng s n ph m có ngu n g c t ñ ng v t. Tuy nhiên có m t nhóm

nh n nh l i là k thù t nhiên quan tr ng ñ i v i nh n h i cây và m t s khác

l i là k thù t nhiên c a côn trùng và n m gây h i. Chúng ch y u n m trong

h nh n nh b t m i Phytoseiidae và m t s h nhóm nh n b t m i (NNBM)

khác. R t nhi u loài nh n nh có tác d ng to l n trong chu trình tu n hoàn v t

ch t, phân h y các ch t h u cơ làm tăng ñ phì c a ñ t (Nguy n Văn ðĩnh,

2004).

Theo Nguy n Văn ðĩnh, 2005, thì nh n ñ h Tetranychidae còn ñư c g i là

nh n ñ giăng tơ, ñã có r t nhi u khóa phân lo i cho h này ñư c xây d ng như

các khóa phân lo i c a Prichrad và Baker (1955); Tuttle và Baker (1968);

Jeppson et al. (1975). Nh n ñ h Tetranychidae có nh ng ñ c ñi m chính dư i

ñây: Có kìm di ñ ng dài trong ñ u gi ho c kìm có các ñ t nh p chung g c,



Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



4



ñ t xúc bi n th 4 có 1 vu t to, ñ t bàn I, II và ñôi khi ñ t ng có các ñôi lông

ñ c trưng, bàn chân có các lông nh , ñ m vu t có ho c không có lông m n, l

sinh d c cái là ñ c trưng cho h và cho loài. Thông thư ng có 3 ñôi lông phía

trư c lưng, 4 ñôi lông mép lưng, 5 ñôi lông lưng và m t ñôi lông mép ngang

gi a lưng. Các ñ c ñi m phân lo i g m: D ng vu t ñ t bàn chân, ñ m bàn chân;

ng th lo i hình chùy ho c dài; s s p x p lông lưng và d ng lông lưng; hình

d ng c a dương c ; s có m t và hình d ng các u lông và n p nhăn.

H Tetranychidae có hai ph h (Bryobiinae và Tetranychinae), 70 gi ng v i

kho ng 1.200 loài hi n di n trên toàn th gi i, kho ng 3% s loài ñư c tìm th y

New Zealand. Trong ñó nhi u gi ng có nhi u loài là ñ i tư ng gây h i quan

tr ng kinh t như Oligonychus, Tetranychus, Panonychus (Zhi - Qiang et al.,

2002).

Theo Nguy n Văn ðĩnh, 2004, ñ c ñi m hình thái nh n ñ son Tetranychus

sp. có các pha phát tri n là: tr ng, nh n non tu i 1 (Larva), nh n non tu i 2

(Protonymph), nh n non tu i 3 (Deutonymph) và trư ng thành (khái ni m này

dùng chung cho t t c các lo i nh n h i cây. Cơ th khá l n, có th th y b ng

m t thư ng. Kích thư c trư ng thành cái là 440x237 micro mét và trư ng thành

ñ c là 335x147 micro mét. Cơ th có màu ñ hơi son ho c màu ñ hơi vàng.

Trên lưng m i bên có m t v t ñ s m. Trên lưng có nhi u lông, lông không có u

lông. Con ñ c có cơ th thon nh , cu i b ng nh n, cơ th có màu ñ vàng. ðo n

th t l i c a dương c có chi u dài b ng chi u r ng, phía ngoài vát chéo, phía

trong tù hay hơi tròn. Tr ng hình c u trơn nh n, màu vàng nh t, khi s p n có

màu hơi nâu ñư c ñ r i rác t ng qu . Nh n non tu i 1 có màu tr ng ngà hình

b u d c v i 3 ñôi chân, trên thân có nhi u lông dài. Nh n non tu i 2 có 4 ñôi

chân, màu vàng nh t có nhi u lông dài. Nh n non tu i 3 r t gi ng trư ng thành

tuy kích thư c nh hơn. Màu vàng rơm ho c màu vàng ñ m, b t ñ u xu t hi n 2

ñ m hơi nâu ho c ñ nh t trên lưng. T p quán sinh s ng và quy lu t phát sinh

gây h i: Nh n ñ son ñ tr ng m t dư i lá. Sau 3 ngày tr ng n thành nh n

non có 3 ñôi chân. Sau 1,8 ngày nh n non l t xác sang tu i 2 có 3 ñôi chân và

sau 2 ngày l t xác l n 2 sang tu i 3 có 4 ñôi chân. Trong các giai ño n phát tri n

thì giai ño n trư ng thành dài nh t. M t năm có th có 20-25 th h . Nh n ñ có

t l s ng t nhiên cao, sau 14 ngày v n ñ t 100%. Th i gian ñ tr ng cao vào

các ngày 10-17, m i con cái có th ñ t 4,5-8,0 qu tr ng trong ngày. K t thúc

ñ tr ng vào ngày th 25-30. Trung bình m t con cái có th ñ t 40-85 tr ng,

cao nh t ñ t 100-120 tr ng. Trong năm phát tri n m nh vào các tháng nóng và



Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



5



khô là tháng 4,5,8 và 9. Trên cây s n ñã phát hi n 6 loài thiên ñ ch nh n ñ son

g m m t loài b rùa ñen nh Stethorus sp (Coccinellidae), cánh c c Oligota sp.

(Staphylinidae), b trĩ Scolothrips sp. (Thripide), mu i Lestodiplisis sp.

(Cecidomyiidae) và 2 loài nh n b t m i Phytoseiulus sp. và Amblyseius sp.

(Phytoseiidae). Trong ñó, loài nh n b t m i Amblyseius sp. có m t ñ khá cao,

di n bi n m t ñ khá ñ ng ñi u v i di n bi n m t ñ nh n ñ và có tác d ng

ki m ch nh n ñ khá rõ.

Nh n ñ nâu Oligonychus coffeae

Neitner phân b r ng

n ð , Srilanka,

Indonesia, ðông Dương, Ai C p, Nam

Phi, Ethiopia, Úc, Trung M , Nam M …

t i nh ng vùng nhi t ñ i và c n nhi t ñ i

nóng m. Loài này ñư c phát hi n gây h i

trên chè (trà) năm 1968 t i n ð . Ngoài

ra còn ghi nh n gây h i quan tr ng trên

nhi u cây khác như Cà phê, i, Bông,

ði u, Xoài…(Nguy n Văn ðĩnh, 2004).



Hình: Nh n ñ ñang ñ tr ng

Ngu n: Nguy n Văn Hai (ðHCT)



Theo ð ng Nguy n H ng Phương, 2006, các ñ c trưng hình thái h c c a

nh n ñ nâu, c con ñ c và con cái ñư c mô t chi ti t và hi u ñính b i nhi u

tác gi . Theo mô t c a các tác gi này nh n cái có màu ñ t i, cơ th hình ô

van có nhi u lông nh , kích thư c trung bình 0,36x0,28mm, trên ñ t chày 1 có 7

lông xúc giác và 1 lông c m giác. Th i gian tr ng kéo dài 3,0-6,5 ngày, th i

gian nh n non 1-2 ngày. S ñ tr ng c a nh n b t ñ u sau 24 gi sau khi con cái

thành th c và m i con cái có th ñ trên 80 qu . T l gi a con ñ c và con cái

thư ng là 1:1,2. Các nghiên c u v cây ký ch c a nh n ñ nâu cho th y ký ch

chính c a chúng là cây chè và cây cà phê, ngoài ra còn g p nh n ñ nâu gây h i

trên m t s cây ký ch ph khác như cây ñay, bông, s n, long não, dâu t m, c

d u, b ch ñàn, ñào l n h t…



Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



6



Hình: Trư ng thành cái c a nh n

ñ nâu Oligonychus coffeae N.

Ngu n: Nguy n Th Bích Th y



Hình: Trư ng thành ñ c c a nh n

ñ nâu Oligonychus coffeae N.

Ngu n: Nguy n Th Bích Th y



Hình: Tr ng c a nh n ñ nâu

Oligonychus coffeae N.

Ngu n: Nguy n Th Bích Th y



Hình: Nh n ñ nâu Oligonychus

coffeae N. non m i n

Ngu n: Nguy n Th Bích Th y



2.1.2. Ch s sinh s n c a nh n ñ

Sinh s n c a nh n ph thu c vào 2 y u t chính ñó là y u t bên trong và y u

t bên ngoài (môi trư ng). Các y u t bên ngoài bao g m nhi t ñ , ánh sáng, s

c nh tranh, s lư ng, ch t lư ng th c ăn… Các y u t bên trong g m: ti m năng

di truy n, m t ñ qu n th , t l cái, tu i th c a con m và hàng lo t y u t n i

t i khác.

M t ch s quan tr ng xác ñ nh s phát tri n qu n th thư ng ñư c ñ c p ñó

là t l tăng th c t nhiên, ký hi u r. Ch s này bao g m s c sinh s n, t l c a

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



7



tr ng, ñ dài vòng ñ i, t l s ng sót, t l cái. Ch s r ñư c tính theo công

th c: Nt = N0 x ert

Trong ñó: Nt là m t ñ ch ng qu n

N0 là m t ñ ch ng qu n



th i ñi m t.

th i ñi m ban ñ u.



e là cơ s logarit t nhiên.

ð tính ñư c t l tăng t nhiên c n l p b ng s ng (life table) bao g m:

tu i nh n (x), t l con cái s ng sót t nhiên (lx) và s c sinh s n (mx) (Birch,

1948).

T l tăng t nhiên thay ñ i ph thu c vào loài ký ch . Ch ng h n như

nh n ñ Tetranychus urticae Koch s ng trong cùng ñi u ki n môi trư ng như

nhau có r trên cây ñ u là 0,27 trong m t ngày, trong khi ñó trên cây thư ng xuân

r ch ñ t 0,09 trong m t ngày. Hai y u t tác ñ ng m nh m ñ n t l tăng t

nhiên là th i gian/t c ñ phát tri n và s c sinh s n (Nguy n Văn ðĩnh, 2005).

2.1.3. M c ñ gây h i

Theo Zhi - Qiang et al. ,(2002), thì h u h t nh ng loài nh n thu c h nh n

ñ Tetranychidae là nh ng ñ i tư ng gây h i quan tr ng trong nông nghi p và

lâm nghi p. Chúng hi n di n trên nhi u lo i cây ăn trái, rau qu và trên hoa

ki ng. Nh n ñ hai ch m Tetranychus urticae Koch là m t trong nh ng ñ i

tư ng gây h i trên nhi u lo i cây ăn trái và hoa c nh phân b

nhi u nơi trên

th gi i. Tetranychus urticae có kho ng 1.200 cây tr ng ký ch thu c 70 gi ng.

Thành trùng và u trùng ch y u gây h i dư i m t lá, trong quá trình gây h i

nh n t o ra l p m ng nh n m ng, v t c p và chích hút c a nh n làm cho lá có

nh ng ch m li ti vàng, b t ñ u t bên dư i m t lá sau ñó lan d n h t c lá. N u

b n ng lá s ngã vàng sau ñó héo ñi và có th r ng, d dàng th y xác nh n màu

tr ng r t nhi u bên dư i m t lá.

2.1.4. Bi n pháp phòng tr

Theo Nguy n Th Bích Th y, 2011, hi n nay trên th gi i ñã nghiên c u và ñ t

ñư c m t s k t qu sau:

n ð , nh n ñ ñư c ghi nh n h u h t các vùng tr ng chè và có th

là loài d ch h i nguy hi m nh t ñ i v i cây chè. Ngoài cây chè, nh n ñ cũng

gây h i m t s cây tr ng khác như cây ñay, xoài, cà phê… Vòng ñ i c a nh n

ñ ñã ñư c các nhà khoa h c quan tâm nghiên c u và ch ra r ng kho ng th i

gian vòng ñ i c a nh n ñ thay ñ i tùy thu c vào nhi t ñ và ñ m. Trong

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



8



tháng 5 và tháng 6 vòng ñ i có th hoàn thành trong kho ng 9,4 – 12 ngày trong

ñi u ki n t nhiên nhưng khi nhi t ñ th p có th kéo dài ñ n 28 ngày. Nghiên

c u cũng ch ra r ng ñi u ki n phòng thí nghi m thì nh n ñ cái có th s ng

t i ña là 29 ngày trong khi nh n ñ ñ c ch kho ng 4 – 5 ngày và con cái có th

sinh s n ñơn tính và s n sinh ra t t c nh n ñ c. Nh n thư ng t n công gây h i

n ng trong ñi u ki n khô h n, nhi t ñ cao, khi ñó h u h t các lá non b nh n ñ

t n công gây ra hi n tư ng lá bi n màu ñ ñ n màu ñ ng và cu i cùng có th

khô và r ng. M t s lư ng nh nh n có th s ng các lá già phía dư i g c,

trong ñi u ki n không thu n l i, chúng cu n rìa lá l i và n m trong ñó, khi g p

ñi u ki n thu n l i chúng nhân lên nhanh chóng và ti p t c t n công gây h i cho

cây.

CABI ñã gi i thi u danh sách m t s loài thiên ñ ch c a nh n ñ nâu trên

chè.

n ð có các loài nh n Agistemus, Amblyseius herbicolus, Cuxana,

Euseus ovali, Geocoris ochropterus, Neoseiulus longispenosus… chúng t n

công vào h u h t các giai ño n phát tri n c a nh n ñ nâu, ñ c bi t là các giai

ño n tr ng và trư ng thành.

Kenya có các loài nh n Amblyseius idaeus, Amblyseius maai,

Amblyseius taiwanicus, Phytoseiulus persimilis. Chúng thư ng t n công vào các

giai ño n tr ng, ti n trư ng thành và trư ng thành c a nh n ñ nâu. Ghine

phát hi n 2 lo i b rùa là Stethorus exspactatus và Stethorus exsultabilis t n

công vào m i giai ño n phát tri n c a nh n ñ nâu t giai ño n tr ng ñ n giai

ño n trư ng thành. Trong s các loài thiên ñ ch thì b rùa ăn th t là có ý nghĩa

nh t trong phòng tr các loài d ch h i trên cây chè vì chúng ăn nhi u lo i sâu,

nh n h i chè.

ði u tra thu th p các loài b t m i ăn th t trên vư n chè mi n b c

Bengal t 2004 ñ n 2006 ñã thu th p ñư c 20 loài b rùa ăn th t, trong ñó loài

Micraspis discolor (F) là ph bi n hơn c (chi m 42%). S lư ng loài b rùa

này trên vư n có tương quan khá ch t v i s lư ng qu n th nh n ñ (R2 = 0,75)

và s lư ng qu n th r p (R2 = 0,89). Nghiên c u các kh năng b t m i ăn th t

c a loài b rùa này cho th y trung bình m t con b rùa non ăn kho ng 280,3 con

nh n ñ và 188,0 con r p trong su t quá trình phát tri n (kho ng 21 – 24 ngày),

trong khi ñó m t con b rùa trư ng thành có th ăn trung bình kho ng 20 con

nh n ñ và 35 con r p/ ngày.

M t s nhà nghiên c u thu c Phòng côn trùng h c - Vi n nghiên c u chè

Talawakele và Khoa Sinh h c nông nghi p-Trư ng ð i h c Peradeniya,

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



9



Srilanka ñã nghiên c u, thu th p và phân l p các ch ng n m ký sinh trên nh n

ñ h i chè. Các tác gi ñã ti n hành phân l p các loài n m có kh năng h n ch

s lư ng qu n th nh n ñ m t cách t nhiên trong 6 ki u h sinh thái vư n chè,

k t qu th kh năng ký sinh nh n c a các ch ng n m này cho th y ch ng HF1

có kh năng ký sinh gây ch t 65% s lư ng nh n ñ trong ñi u ki n phòng thí

nghi m. ði u này cho th y kh năng s d ng loài n m này trong phòng tr sinh

h c ñ i v i nh n ñ h i chè là r t l n. Các nhà khoa h c c a n ð cũng ñã

nghiên c u kh năng ký sinh nh n c a n m Paecilomyces fumosoroseus (Wise)

và hi n nay ñã s n xu t ñư c ch ph m d ng b t th m nư c có tên thương m i

là “Mycomite” ñ phòng tr nh n ñ .

Ngoài bi n pháp sinh h c thì bi n pháp canh tác cũng ñã nghiên c u tính

kháng c a m t s dòng chè ñ i v i nh n ñ nâu. Theo tác gi m t vài dòng chè

có kh năng làm gi m kh năng sinh s n và gi m t l phát tri n c a nh n ñ

nâu như các dòng BBLK 152, dòng s 6/8 và dòng s 7/9.

T i Srilanca cũng có m t s dòng chè kháng nh n ñ nâu. Theo tác gi

vi c s d ng các dòng chè kháng này s làm gi m ñáng k s phát tri n c a t p

ñoàn nh n và gi m tác h i c a chúng trên cây chè. Sau th i kỳ thu ho ch t t c

các giai ño n sinh trư ng c a nh n ñ nâu còn l i trên các lá già và các lá nh

g c cây chè, do ñó vi c lo i b các lá này s làm gi m ñáng k ngu n nh n gây

h i cho v ti p theo.

Bên c nh các bi n pháp phòng tr trên thì không th thi u bi n pháp hóa

h c, bi n pháp hóa h c thư ng mang l i hi u qu nhanh và cao. A. Ali và các

c ng s (1994) cho th y thu c Dicofol phòng tr có hi u qu cao ñ i v i nh n

ñ nâu trên cây chè t i Bănglañet.

Trung Qu c, M. Lu (1993) ñã r t thành công khi s d ng các thu c tr

nh n như: Dithan WP, Pyridaben E, Quinalphos và Bifenthrin ñ tr nh n ñ

nâu trên cây chè. Theo S. K. Senapati và S. Ghose (1994)

n ð ñã s d ng

Monocrotophos tr nh n ñ nâu O. coffeae trên cây ñay cho hi u l c kéo dài 14

ngày.

M. Gopal và c ng s (1987) cho bi t thu c Fluvalinate làm gi m ñư c

m t ñ qu n th nh n ñ nâu t i 98,3% sau phun 2 tu n tuy nhiên qu n th nh n

l i có kh năng ph c h i sau 3 tu n phun.

Theo D.J. Rae & ctv, 2004, g n ñây có nhi u lo i d u khoáng nông nghi p

ñư c s d ng v i tính ch t như thu c tr sâu nhưng l i có m t s ưu ñi m vư t



Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



10



tr i so v i các thu c tr sâu thông thư ng (hóa h c) khác, ñ c bi t là h u như

không ñ l i dư lư ng trong nông s n và không ñ c h i v i ngư i và môi

trư ng. D u khoáng m i xu t hi n g n ñây có các tác ñ ng sau: Gây ng t , tác

ñ ng lên tr ng sâu, chai r n v b c ngoài, làm thay ñ i t p tính sinh ho t c a

côn trùng, sâu s không thích ăn và không ñ n ñ tr ng trên lá cây có x t d u

khoáng và h n ch b nh h i trên cây.

Nh ng k t qu công b nói trên ñã cho th y nh n ñ nâu là ñ i tư ng có

chu kỳ phát tri n ng n và ti m năng sinh s n cao, nhưng quá trình phát tri n s

lư ng qu n th ch u nh hư ng r t rõ r t c a ch t lư ng th c ăn, ñi u ki n môi

trư ng s ng và ho t ñ ng c a các loài thiên ñ ch. ðó là nh ng khía c nh r t c n

ñư c quan tâm ñánh giá và nghiên c u nh m khai thác ñi m y u c a d ch h i,

phát tri n các bi n pháp phòng tr chúng m t cách có hi u qu cao và b n v ng.

2.2. Tình hình nghiên c u trong nư c

Cây mai vàng còn g i là huỳnh mai có tên khoa h c là Ochna

integerrima (Lour.) Merr., thu c h Lão mai (Ochnaceae). Cây hoang d i trong

r ng mi n Trung và mi n Nam, ñôi khi g p r ng mi n B c, ñư c gây tr ng

làm c nh các ch u l n hay c t cành, c m l , bình. Cây g cao 3 – 7 m, cành

nhánh thưa, dài, m nh. Lá thưa, thư ng xanh, m c cách m m, xanh nh t, bóng,

mép lá có răng cưa nh . C m hoa hình thành chùm nh m c nách lá. Hoa có

cu ng ng n, cánh ñài 5, màu xanh bóng, dày, không che kín n . Cánh tràng 5 –

10, màu vàng tươi. ðĩa hoa dày có khía, nh nhi u. B u có 3 – 10 múi, m i múi

1 noãn. Qu có nhi u h ch nh , không cu ng, x p quanh ñ hoa. Mai vàng m c

hoang d i trong r ng thư ng có 5 cánh ñ n tháng cu i năm âm l ch, t t c lá trên

cành m i tr nên vàng úa. ðó là mùa thay lá c a mai ñã ñ n. Và ñây cũng là

ñi m vui báo cho m i ngư i hay bi t mai s p tr hoa trùng vào d p xuân v t t

ñ n (Vi t Chương, Nguy n Vi t Thái, 2005).

Mai vàng m c hoang t Qu ng Tr vào

Nam. Khác v i gi ng mai chuông vàng M

Forsythia, mai vàng xinh ñ p c a M có tên

khoa h c là Ochna pulcra và mai t quý

Ochna multiflora hay Ochna serrulata (Tôn

Th t Trình, 2006).

Theo Tr n Văn Mư i và Nguy n

Thanh Minh, 2007, hi n nay có r t nhi u gi ng mai như: Mai vàng 5 cánh: Mai



Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



11



Trâu, mai S , mai Tròn, mai cánh nhún, mai thơm. Mai vàng nhi u cánh: Huỳnh

T , mai Gi o, mai Cúc, mai C u Long. Ngoài ra còn có mai tr ng: Mi n ði n,

B n Tre, Tân An và m t s lo i mai khác như mai xanh, mai ñ và T quý.



Ngu n: Tr n Văn Mư i và Nguy n Thanh Minh



Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



12



Mai tai gi o (Th ð c, B n Tre, Tân Châu, Indo,...) có s lư ng cánh hoa

t 8-12 cánh, x p thành 2 t ng xen k nhau, cánh ph ng, tròn, kích thư c hoa

l n 3-4 cm, có mùi thơm nh khi n . V ph m ch t, hoa n b n, lâu tàn, có th

t 2-3 ngày, màu hoa vàng chanh, tươi t n, r c r . ðây là gi ng hoa hi n nay r t

ñư c ưa chu ng và nhân gi ng m nh. Mai gi o sinh trư ng, phát tri n m nh,

kh năng phân nhánh l n, có lá dài, c ng, xanh ñ m, gân lá l rõ, mép lá có răng

cưa l n, kích thư c lá l n, b lá r t kh e. Mai nguyên th y thư ng là 5 cánh,

thư ng có s c s ng cao, thích nghi t t v i ñi u ki n môi trư ng, ch ng ch u

ñư c v i sâu b nh, s ng b n v i th i gian (Thái Văn Thi n, 2010).

Gi i chơi mai hi n nay, thư ng ch n g c ghép t gi ng c a cây mai vàng

5 cánh vì có kh năng kháng b nh cao và s c sinh trư ng m nh m hơn các

gi ng mai khác. Vi t Nam là m t trong 16 qu c gia giàu có nh t v ña d ng sinh

h c trên th gi i nên có r t nhi u loài hoa ñ p. Theo bình ch n hi n nay t p

trung vào 3 lo i hoa: hoa mai vàng, hoa ñào, hoa sen ñ b u ch n Qu c hoa cho

Vi t Nam (Tr n Văn Mư i và Nguy n Thanh Minh, 2007).

Dân gian nư c ta dùng v cây phơi khô ngâm rư u ñ chi t ch t ñ ng làm

thu c b ñ ng, l i tiêu hóa (Võ Văn Chi, 2008).

Thích h p v i mai nh t là nh ng vùng ñ t có khí h u nhi t ñ i m áp, có

nhi t ñ trunh bình t 25 – 300C, cây mai có th s ng thích h p trong kho ng

nhi t ñ thích h p t 10 – 400C. Cây mai ghép trong giai ño n ñ u c n m ñ

không khí l n hơn 70%, mai có nhu c u ánh sáng v cư ng ñ , ph m ch t và

th i gian. Cây mai ghép ph i tránh ánh sáng gay g t vì làm khô và ch t ch i

(Tr n Văn Mư i và Nguy n Thanh Minh, 2007).

T i H i hoa xuân Thành ph H Chí Minh, năm 2010, xu t hi n loài mai

l , mai Phú Tân (An Giang), ñư c gi i khuy n khích vì hoa to, nhi u cánh, r t

ñ m màu và lâu tàn (Nguy n Thi n T ch, 2010).

Bonsai (xu t phát t ch “b n tài”) nghĩa là “cây nh , tr ng ch u”. Cây

mai bonsai có chi u cao t 3-6 t c. Trên 6 t c là ñ i bonsai g i là ki ng (V n

Mai, 2006).

Cơ c u s lư ng, ch ng lo i ki ng t i Vi t Nam, năm 2005, g m: ðào

chi m 22%, qu t 30%, mai 22% và cây c nh khác 26% (ð ng Văn ðông, 2008).



Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



13



Cách chăm sóc cây mai vàng ki ng

ð u tiên chăm sóc mai vàng là ph i thay ñ t, xơ d a và phân h u cơ vào

ngày 10-20 tháng giêng âm l ch (năm nhu n tr hơn bình thư ng 15 ngày), c t

b b t cành nhánh, ch nh tàn theo ý c a mình. T l ñ t : xơ d a : phân h u cơ

là 1:1:1 (Tr n Thu n, 2010).

Theo Thái Văn Thi n, 2010, kinh nghi m bón phân cho mai vàng trong

ch u có kích thư c 0,8m, ñư ng kính g c cây t 4-6 cm, chi u cao 1,5–1,8m,

ñư ng kính tán lá 0,8-1,0m. Cây ñang sinh trư ng và phát tri n t t, không b suy

y u và b nh. Ch t tr ng có bón lót phân h u cơ. L n 1: t tháng 1-5, dùng 300g

bánh d u (ho c phân h u cơ vi sinh khác như Dynamic, phân cá, phân h u cơ

ñ m ñ c,...) ngâm vào nư c, sau ñó tr n thêm 30-50 gr (20-20-15) tư i cho cây

mai. L n 2: t tháng 6-9, dùng 200g bánh d u (ho c phân h u cơ ñ m ñ c, lân

h u cơ sinh h c) ngâm vào nư c, sau ñó tr n thêm 30-50 gr (18-46-0) ñ tư i.

L n 3: t tháng 10-12, tư i phân cho cây 30-50 gr KCl tư i.

2.2.1. Thành ph n côn trùng, nh n và b nh h i cây mai vàng

K t qu kh o sát c a Võ Th Thu và Nguy n Th Thu Cúc, 2010, ghi nh n

có 7 lo i côn trùng và nh n hi n di n ph bi n trên cây mai, có t n su t xu t hi n

trên 50%, bao g m b trĩ Scirtothrips dorsalis (h Thripidae), sâu ăn nh y hoa mai

(h Oletheutidae), sâu x p lá Archips micaceana (h Tortricidae), sâu bao hình ng

nh Pteroma plagiophleps (h Psychidae), r p sáp mũ Ceroplastes rusci (h

Cocidae), nh n ñ Tetranychus sp. và Oligonychus sp. (h Tetranychidae). Loài

sâu ñ c thân Zeuzera coffeae m c dù ch ghi nh n hi n di n v i t n su t b t g p 1650% nhưng loài này có th gây h i quan tr ng cho mai vì có th làm ch t cây. Các

loài sâu róm h Lymantriidae hi n di n khá ph bi n, v i t n su t b t g p là 1650%, tuy nhiên m c ñ gây h i chưa cao, có th do trong ñi u ki n t nhiên thành

ph n thiên ñ ch c a nhóm này là khá cao. Các loài còn l i xu t hi n rãi rác, không

ph bi n, m t s th p, gây h i không ñáng k .

Theo Nguy n Th Trí - Vũ Kh c Chung, 2013, các lo i sâu trên cây mai

vàng như sau:

1. Sâu ăn lá (Delias aglaia), h : Pieridae, b :Lepidoptera

Tri u ch ng: Sâu non g m nh m làm khuy t lá, khi l n chúng nh tơ kéo vài lá

non l i v i nhau, r i n m bên trong c n phá, làm cho lá b khuy t, n u n ng lá

có th b c n phá ñ n phân n a, ñôi khi ch còn trơ l i m t ño n gân chính g n

cu ng lá.

Trư ng ð i h c Nông nghi p Hà N i – Lu n văn th c s khoa h c Nông nghi p ………………………



14



Xem Thêm
Tải bản đầy đủ (.pdf) (104 trang)

×